Akullnajat në zhdukje kërcënojnë furnizimin me ujë të Evropës

Akullnajat e Zvicrës kanë humbur më shumë se gjysmën e vëllimit të tyre në më pak se njëqind vjet, dhe vera e gjatë e nxehtë këtë vit ka përshpejtuar shkrirjen, tregon një studim i ri.

Akullnajat tërheqin alpinistë, por janë gjithashtu thelbësore për furnizimin me ujë të Evropës. Tani, komunitetet nëpër Alpe po shqetësohen për të ardhmen e tyre.

Në Zvicër, në 3,000 m (9,800 ft) mbi nivelin e detit, ku duhet të shihet akull. Por mbi fshatin Les Diablerets, ku operon kompania e teleferikut Glacier 3000, tani ka zona të mëdha shkëmbi të zhveshur.

Dy akullnajat, Tsanfleuron dhe Scex Rouge, janë ndarë, duke zbuluar tokë, fenomen jo i parë për mijëra vjet. “Ne jemi ndoshta njerëzit e parë që ecin këtu,” thotë Bernhard Tschannen, i cili drejton kompaninë.

Z. Tschannen po shikon një nga atraksionet kryesore të Zvicrës të zhduket para syve të tij.

Turistët që vizitojnë mund të shohin nga Eiger në Matterhorn në Mont Blanc. Tani akulli është copëtuar nga shkëmbi, balta dhe pellgje. Ndryshimi është dramatik.

Shkencëtarët kanë monitoruar tkurrjen e akullnajave alpine prej vitesh. Një studim i përbashkët nga Instituti Federal i Teknologjisë i Cyrihut dhe Zyra Federale Zvicerane për Peizazhin krahasuan imazhet topografike të akullnajave të viteve 1930, me ato të 10 viteve të fundit.

Gjetjet janë në përputhje me dëshmitë e vjetra se akullnajat e Evropës po zvogëlohen dhe se ekziston një lidhje e drejtpërdrejtë midis humbjes së akullit dhe ngrohjes globale.

Kapakët e akullit janë veçanërisht të ndjeshëm ndaj ndryshimeve të temperaturës, kështu që nëse toka ngrohet, akullnajat janë të parët që vërejnë dhe përgjigjen duke u shkrirë.

Mauro Fischer, një glaciolog në Universitetin e Bernës, është përgjegjës për monitorimin e Tsanfleuron dhe Scex Rouge. Çdo vit në pranverë ai instalon shufra matëse të akullit dhe i kontrollon ato rregullisht gjatë verës dhe vjeshtës.

Kur shkoi t’i kontrollonte në korrik, ai u trondit.

Shufrat ishin shkrirë plotësisht nga akulli dhe ishin shtrirë në tokë. Matjet e tij të akullit, thotë ai, ishin “jashtë grafikut – shumë përtej asaj që ne kemi matur ndonjëherë që nga fillimi i monitorimit të akullnajave, ndoshta tre herë më shumë humbje masive gjatë një viti sesa mesatarja gjatë 10 viteve të fundit”.

rtsh.al/