Album i lirikës së Dashurisë
Etnokulturë/ Princ i dashurisë është botimi lirik për dashurinë, me autor rapsodin e polifonisë, Lefter Çipa
Lefter ipa ka m shum se nj gjysm shekulli q shkruan poezi. M sakt, pr vite me radh ai ka shkruar kng, ashtu si Dhori Qiriazi n Kolonj, Hamit Aliaj n Tropoj apo Koi Petriti n Librazhd. N periudhn ideokratike kishte shum krijues q, n emr t parimit t mosrrezikimit t jets s folklorit prej urbanizimit dhe teknologjis, duhej t hiqnin dor prej autorsis. Nj prej tyre ishte dhe Lefter ipa. Misioni i tyre ishte t dshmonin se folklori lulzon n shoqrit socialiste dhe se dytsorizimi i tij n shoqrit moderne lidhej me qndrimin zyrtar kundr fryms popullore.
N dy dekadat e fundme misioni i rapsodve u shua. Bashk me shembjen e kolektives dhe himnizimin e vetjakes, ra dhe miti i folklorit, popullores, rapsodis. Pr t thn t vrtetn, n vitet pasuese misioni i tyre u kthye n parodi. Ndoshta ata q krijuan vargje heroizuese pr prijsit e shoqrive rentiere n mesin e dekads s kaluar qen rishtart e fundm t ktij urdhri krijuesish, q duhej t dilnin prej fushs s artit. Disa prej atyre t mparshmve heshtn, disa t tjer iu kthyen humorit dhe bejteve, ca t pakt u kujdesn t’i mblidhnin n vllime poetike kngt anonime q kishin krijuar dikur.
Lefter ipa sht, ndoshta, i vetmi prej urdhrit t vjetr t rapsodve q nuk e pranoi se koha e kngs ishte mbyllur. Ndoshta edhe pr faktin se ai nuk qe edhe m par thjesht nj rapsod. Fjala “rapsodi” vjen nga nj rrnj indoevropiane “rhaptein”, q do t thot “lidh”, “qep”; dhe fjala-rrnj e greqishtes “oide” - ode, kng. N kuptimin q ka kjo fjal n burim, Lefter ipa nuk ka qen thjesht nj kompilator vargjesh t gatshme t tradits popullore edhe n vitet e lulzimit t folklorit, por nj krijues q me vetdije t plot e kishte flijuar emrin vetjak pr t nderuar emrin e popullit.
Kjo sht nj prej arsyeve themelore pse poezia e Lefter ips nuk u ky edhe n kohn q knga popullore humbi vlersimin parimor q kishte pasur m par. Nga forma dhe prmbajtja ajo t kujton kangjelet e Jeronim de Rads, poezi dhe kng njhersh. Ajo sht nj poezi q ka frymn e detit, frymn e Levit, ashtu si poezia e Petro Markos, Xhevahir Spahiut, Arjan Leks, Fatos Arapit: shum pak pr nj histori letrsie me pes shekuj jet. Ajo sht poezi e nj njeriu q ka provuar t sillet me jetn n mnyr heroike dhe nuk ia ka dal; ka provuar ta marr me t qeshur realitetin dhe, gjithashtu, nuk ia ka dal dhe s fundmi e ka gjetur zgjidhjen: gjithka sht kalimtare dhe e pavler n kt bot, ve dashuris.
N lirikn e tij Lefter ipa dashuron si djalosh dhe si patrik, si Naimi e si ajupi, si obant e Labris dhe si levendt e Bregdetit, si Nestor Muka-Himarioti e si Zorba greku, si Lasgush Poradeci e si Ali Asllani. Ai shfaqet aty pr aty si nj kleft suliot q e rrmben t dashurn si nj prè; diku m tutje t kujton plakun topall e ashik t Fan Nolit; nuk vonon dhe shndrrohet n nj Anakreont q vajton fatin e vet pr kohn e humbur pa dashuri dhe moskthimin m n rini; por nuk mungon edhe pamja e hebreut shtits, q pr hir t dashuris s Shalumits do ta pranonte me gjith vullnetin dnimin me prjetsi.
Ai dhe Ajo: si Adami dhe Eva, si Paridi dhe Helena, si Ali Pasha dhe Vasiliqia, si Muhamedi dhe Aisha, jan bota e poezis s Lefter ips. Si n vjershrin e Naimit, dashuria sht pr autorin barabar me Perndin. Nga ajupi gjen miken, nga Lasgushi motrn, nga poezia popullore e Labris obankn, nga tradita himarjote vajzn e valve dhe kshtu galeria e t prbetuarve pr dashuri bhet antologjike. E dashura n poezin e Lefter ips sht e bukur edhe kur mjel bejkn n shtrung, sht neprk e sert dhe kunadhe dinake, sht me emr e pa emr, sht e bukur madje edhe kur pikon djers.
sht shum me interes t shihen gjendjet e poetit n dashuri: kur dashuron vet dhe kur ua uron t tjerve; kur dashurojn bashk me njerzit edhe hna me yjet; kur i ankohet fatit pse nuk qe pak m dorlir pr hiret e jets; kur qorton t rinjt q kujtojn se gjithnj do t jen kalors t dashuris; kur uron e bekon ndjenjn e bukur t tyre. Murg i vetndshkuar pr dashurin e humbur n rini dhe patrik i vetshuguruar pr bekimin e dashuris n brezat q vijn, Lefter ipa hyn n radhn e poetve lirik q kan ndjesi t holla dhe gjendje vetjake.
Poezia e dashuris e Lefter ips sht po aq eklektike sa dhe dashuria vet. N dy poezi t njpasnjshme n fillim poeti betohet se ka qen dhe sht nj rob i devotshm i kurors s shenjt, si n shkurmendin e krishterimit, po t prdornim nj leksem t Buzukut; por vetm dy-tri strofa m tej me nj lehtsi prej t dashuruari i hedh syt dhe ndjenjat diku tjetr, si nj mkatar i pandreqshm. Ashtu si n dashurin vet nuk mund t zotroj arsyeshmria dhe vijueshmria, ashtu dhe n poezin e Lefter ips ka po aq betime pr besnikri e devotshmri sa dhe tinzi e tradhti, kurthe dhe pabesi. E uditshme vrtet, por t tilla marrzi dashurore ndodhin vetm n eposin e kreshnikve! Kta rrogaj t historis, q vrasin e presin me fuqin e krahut kren trimash gjigant jan krejt t marr n dashuri.
Poezia e Lefter ips t sjell ndrmend vargjet e Bocellit:
“Vivo per lei, perché ora mai,
Io non ho altra via d’uscita,
Perché la musica, lo sai,
Davvero non l’ho mai tradita”.
Ndryshimi i vetm sht se Lefter ipa jo me muzikn, por me dashurin kurr nuk sht ndjer i tradhtuar. Ajo sht konstantja e jets s tij, prej viteve t rrmbimit rinor deri n stinn e ankimeve anakreontike. Libri i tij mund t titullohej lehtsisht “Album dashurish”, t cilat ngrohin lexuesin shpirtrisht edhe t knduara n poezi, n kangjele, ashtu si n kohn e romantikve.
Botimi i ri i “Naimit” - Shtpi botuese dhe studio letrare
Titulli: “Princi i dashuris”
Autori: Lefter ipa
Redaktor: Naim Zoto
Botues: “Naimi” - Shtpi botuese dhe studio letrare
Gjinia: poezi
Nr. i faqeve: 214
mimi: 500 lek
Viti i botimit: 2010