Arsimi fillor behet 6 vjet, futet "arsimi i mesem i larte" Luljeta Ndoka
"Mosregjistrimi dhe mungesat e paarsyeshme te femijes ne mesim per me shume se 25 per qind te oreve mesimore gjate nje viti shkollor vleresohen si rast i neglizhences prinderore dhe trajtohen ne perputhje me ligjin "Per mbrojtjen e te drejtave te femijes"
Ndryshon struktura e arsimit parauniversitar. Ndryshimet e reflektuara ne ligjin e miratuar dje, fillojne qe me kodifikimin e ketij arsimi, deri ne percaktimin e termave te rinj te pahasur me pare ne vendin tone. Keshtu, arsimi parauniversitar perfshin nivelet arsimore me kodet 0, 1, 2 dhe 3, sipas "Klasifikimit Nderkombetar Standard te Arsimit", te miratuar nga Konferenca e Pergjithshme e UNESCO-s, ne sesionin e 29-te te saj, ne nentor 1997, perkatesisht "Niveli me kod 0" perkon me arsimin parashkollor, kopsht, "Niveli me kod 1" perkon me arsimin fillor, "Niveli me kod 2" perkon me arsimi e mesem te ulet dhe arsimin pasfillor dhe "Niveli me kod 3" perkon me arsimin e mesem te larte. Me konkretisht, "Arsimi i mesem i larte" perfshin arsimin e mesem te pergjithshem, arsimin profesional dhe arsimin e orientuar. Sipas ligjit, arsimi parashkollor ndiqet nga femijet e moshes nga tre deri ne gjashte vjec. Femijeve te moshes pese vjec u mundesohet ndjekja e klases pergatitore edhe prane shkollave te arsimit baze me synim integrimin ne arsimin e detyruar. Nga ana tjeter, arsimi baze synon zhvillimin shoqeror, intelektual e fizik, te cdo nxenesi, zoterimin e rregullave te sjelljes dhe kultivimin e vlerave, perkujdesjen per shendetin, si dhe pergatitjen e mjaftueshme per vazhdimin e arsimit te mesem te larte ose per tregun e punes. Arsimi baze perfshin arsimin fillor dhe arsimin e mesem te ulet. Arsimi fillor perbehet nga gjashte klasa, nga klasa e pare deri ne klasen e gjashte. Arsimi i mesem i ulet perbehet nga tri klasa, nga klasa e shtate deri ne klasen e nente. Shkollat e arsimit te orientuar mund te nisin ne klasa te caktuara te arsimit baze duke siguruar formimin e mjaftueshem te nxenesve ne lendet e kultures se pergjithshme. Arsimi baze me kohe te plote eshte i detyrueshem per te gjithe femijet qe jane shtetas shqiptare me banim ne Republiken e Shqiperise nga mosha gjashte vjec deri ne moshen gjashtembedhjete vjec, me perjashtim te rasteve te parashikuara ne kete ligj. Nxenesi ka te drejte ta ndjeke arsimin baze me kohe te plote deri ne moshen shtatembedhjete vjec. Nxenesi, qe ka mbushur moshen shtatembedhjete vjec dhe nuk ka perfunduar arsimin baze, lejohet te perfundoje klasen qe po ndjek. Nxenesit, qe kane mbushur moshen gjashtembedhjete vjec dhe nuk e kane perfunduar arsimin baze me kohe te plote, regjistrohen ne shkollat e arsimit baze me kohe te pjesshme. Nxenesi, qe nuk ka ndjekur te pakten dy klasa te arsimit baze me kohe te plote, ka te drejte ta ndjeke arsimin baze me program mesimor individual, sipas procedurave te percaktuara me udhezim te ministrit. Gjimnazi perbehet nga tri klasa. Nxenesve, qe kane mbushur moshen njezet e nje vjec dhe nuk e kane perfunduar gjimnazin, u mundesohet ndjekja e gjimnazit me kohe te pjesshme ose ne distance. Arsimi i mesem profesional eshte me kohezgjatje 2 deri 4-vjecare dhe eshte i strukturuar ne tre nivele kualifikimi, ne perputhje me nivelet e Kornizes Shqiptare te Kualifikimeve. Shkolla te arsimit te orientuar jane shkollat artistike, shkollat sportive, shkollat per gjuhet e huaja dhe shkolla per fusha te tjera te te nxenit. Pranimi ne shkollat e arsimit te orientuar behet sipas kritereve dhe procedurave qe percaktohen me udhezim te ministrit.
Kriteri
Mosha, kufi per arsimin e nxenesve
Ne klasen e dhjete te arsimit te mesem te larte me kohe te plote pranohen nxenes se moshes jo me te madhe se 18 vjec. Nxenesi deri ne moshen njezet e nje vjec lejohet te ndjeke arsimin e mesem te larte trevjecar, kurse deri ne moshen njezet e dy vjec arsimin e mesem te larte katervjecar. Nxenesi qe ka mbushur perkatesisht moshen njezet e nje vjec ne arsimin e mesem te larte 3-vjecar, apo njezet e dy vjec ne ate 4-vjecar dhe nuk ka perfunduar arsimin e mesem te larte, lejohet te vazhdoje klasen qe ndjek deri ne fund te atij viti shkollor.
Si behet vleresimi i tyre
Nxenesit nga klasa e pare deri ne klase te trete, nuk ngelen ne klase
Sipas ligjit te ri te arsimit parauniversitar, nxenesi i klasave te para, te dyta dhe te treta nuk e perserit klasen, me perjashtim te rasteve kur kerkohet nga prinderit e tij. Po sipas te njejtit ligj, te miratuar dje nga Keshilli i Ministrave, nxenesit e klasave te para, te dyta dhe te treta vleresohen me fjale dhe shprehje. Nxenesit e klasave te tjera vleresohen me nota, numra te plote nga 4 deri ne 10, ku nota me e ulet kaluese eshte pesa. Nxenesit e arsimit te mesem te larte vleresohen edhe me kredite dhe me shprehje ne vleresimin perfundimtar. Rregullat e kalimit ose te perseritjes se klases dhe te njehsimit te notes vjetore lendore, te notes se tij mesatare per nje vit shkollor, si dhe te krediteve, percaktohen me udhezim te ministrit. Vleresimi i nxenesve ka per qellim te evidentoje arritjet e te nxenit. Vleresimi i jashtem i nxenesve realizohet nepermjet provimit te arsimit baze dhe provimit te matures shteterore. Forme tjeter e vleresimit te jashtem eshte ai me nje numer te caktuar nxenesish. Nxenesit me aftesi te kufizuara zhvillojne provimet kombetare ne pershtatje me vecorite e tyre. Ministria siguron pjesemarrjen e Shqiperise ne testime nderkombetare. Ne provimet kombetare te arsimit baze, nxenesit vleresohen ne lendet: gjuhe shqipe, matematike dhe gjuhe e huaj. Nxenesit e pakicave kombetare vleresohen ne lendet: gjuhe amtare, gjuhe shqipe, matematike dhe, sipas deshires, edhe ne nje gjuhe te huaj.
Vijon publikimi i programeve orientuese
C'duhet te mesoni ne lendet e reja me zgjedhje
Gazeta Koha Jone vijon me publikimin e programeve orientuese per lendet qe jane ne dispozicion te maturanteve, me zgjedhje dhe me zgjedhje te detyruar. Sot botojme programet orientuese te plota per lendet: Administrim sistem kompjuteri, Teknik ndertimi dhe Ekonomi berthame. Keto lendet, mesohet se jane futur per here te pare ne kurrikula. Sipas burimeve nga Ministria e Arsimit dhe e Shkences, programi orientues i Matures Shteterore per lenden "Ekonomi berthame", perfshin konceptet me te rendesishme te ekonomise, njohurite dhe aftesite themelore qe i duhen nxenesit ne kete lende. Programi orientues i Matures Shteterore per provimin me zgjedhje te lendeve te lartpermendura, per vitin shkollor 20011-2012, perben nje dokument te vlefshem per mesuesit e gjimnazit, nxenesit e interesuar dhe specialistet e perfshire ne procesin e hartimit dhe vleresimit te testit te Matures Shteterore. - Programi permban dhe siguron informacionin e nevojshem per mesuesit e ekonomise, administrimit te kompjutereve dhe teknikeve te ndertimit qe do te pergatisin maturantet per provimin e ekonomise berthame, si lende me zgjedhje ne Maturen Shteterore 2011-2012.
Ndryshon struktura e arsimit parauniversitar. Ndryshimet e reflektuara ne ligjin e miratuar dje, fillojne qe me kodifikimin e ketij arsimi, deri ne percaktimin e termave te rinj te pahasur me pare ne vendin tone. Keshtu, arsimi parauniversitar perfshin nivelet arsimore me kodet 0, 1, 2 dhe 3, sipas "Klasifikimit Nderkombetar Standard te Arsimit", te miratuar nga Konferenca e Pergjithshme e UNESCO-s, ne sesionin e 29-te te saj, ne nentor 1997, perkatesisht "Niveli me kod 0" perkon me arsimin parashkollor, kopsht, "Niveli me kod 1" perkon me arsimin fillor, "Niveli me kod 2" perkon me arsimi e mesem te ulet dhe arsimin pasfillor dhe "Niveli me kod 3" perkon me arsimin e mesem te larte. Me konkretisht, "Arsimi i mesem i larte" perfshin arsimin e mesem te pergjithshem, arsimin profesional dhe arsimin e orientuar. Sipas ligjit, arsimi parashkollor ndiqet nga femijet e moshes nga tre deri ne gjashte vjec. Femijeve te moshes pese vjec u mundesohet ndjekja e klases pergatitore edhe prane shkollave te arsimit baze me synim integrimin ne arsimin e detyruar. Nga ana tjeter, arsimi baze synon zhvillimin shoqeror, intelektual e fizik, te cdo nxenesi, zoterimin e rregullave te sjelljes dhe kultivimin e vlerave, perkujdesjen per shendetin, si dhe pergatitjen e mjaftueshme per vazhdimin e arsimit te mesem te larte ose per tregun e punes. Arsimi baze perfshin arsimin fillor dhe arsimin e mesem te ulet. Arsimi fillor perbehet nga gjashte klasa, nga klasa e pare deri ne klasen e gjashte. Arsimi i mesem i ulet perbehet nga tri klasa, nga klasa e shtate deri ne klasen e nente. Shkollat e arsimit te orientuar mund te nisin ne klasa te caktuara te arsimit baze duke siguruar formimin e mjaftueshem te nxenesve ne lendet e kultures se pergjithshme. Arsimi baze me kohe te plote eshte i detyrueshem per te gjithe femijet qe jane shtetas shqiptare me banim ne Republiken e Shqiperise nga mosha gjashte vjec deri ne moshen gjashtembedhjete vjec, me perjashtim te rasteve te parashikuara ne kete ligj. Nxenesi ka te drejte ta ndjeke arsimin baze me kohe te plote deri ne moshen shtatembedhjete vjec. Nxenesi, qe ka mbushur moshen shtatembedhjete vjec dhe nuk ka perfunduar arsimin baze, lejohet te perfundoje klasen qe po ndjek. Nxenesit, qe kane mbushur moshen gjashtembedhjete vjec dhe nuk e kane perfunduar arsimin baze me kohe te plote, regjistrohen ne shkollat e arsimit baze me kohe te pjesshme. Nxenesi, qe nuk ka ndjekur te pakten dy klasa te arsimit baze me kohe te plote, ka te drejte ta ndjeke arsimin baze me program mesimor individual, sipas procedurave te percaktuara me udhezim te ministrit. Gjimnazi perbehet nga tri klasa. Nxenesve, qe kane mbushur moshen njezet e nje vjec dhe nuk e kane perfunduar gjimnazin, u mundesohet ndjekja e gjimnazit me kohe te pjesshme ose ne distance. Arsimi i mesem profesional eshte me kohezgjatje 2 deri 4-vjecare dhe eshte i strukturuar ne tre nivele kualifikimi, ne perputhje me nivelet e Kornizes Shqiptare te Kualifikimeve. Shkolla te arsimit te orientuar jane shkollat artistike, shkollat sportive, shkollat per gjuhet e huaja dhe shkolla per fusha te tjera te te nxenit. Pranimi ne shkollat e arsimit te orientuar behet sipas kritereve dhe procedurave qe percaktohen me udhezim te ministrit.
Kriteri
Mosha, kufi per arsimin e nxenesve
Ne klasen e dhjete te arsimit te mesem te larte me kohe te plote pranohen nxenes se moshes jo me te madhe se 18 vjec. Nxenesi deri ne moshen njezet e nje vjec lejohet te ndjeke arsimin e mesem te larte trevjecar, kurse deri ne moshen njezet e dy vjec arsimin e mesem te larte katervjecar. Nxenesi qe ka mbushur perkatesisht moshen njezet e nje vjec ne arsimin e mesem te larte 3-vjecar, apo njezet e dy vjec ne ate 4-vjecar dhe nuk ka perfunduar arsimin e mesem te larte, lejohet te vazhdoje klasen qe ndjek deri ne fund te atij viti shkollor.
Si behet vleresimi i tyre
Nxenesit nga klasa e pare deri ne klase te trete, nuk ngelen ne klase
Sipas ligjit te ri te arsimit parauniversitar, nxenesi i klasave te para, te dyta dhe te treta nuk e perserit klasen, me perjashtim te rasteve kur kerkohet nga prinderit e tij. Po sipas te njejtit ligj, te miratuar dje nga Keshilli i Ministrave, nxenesit e klasave te para, te dyta dhe te treta vleresohen me fjale dhe shprehje. Nxenesit e klasave te tjera vleresohen me nota, numra te plote nga 4 deri ne 10, ku nota me e ulet kaluese eshte pesa. Nxenesit e arsimit te mesem te larte vleresohen edhe me kredite dhe me shprehje ne vleresimin perfundimtar. Rregullat e kalimit ose te perseritjes se klases dhe te njehsimit te notes vjetore lendore, te notes se tij mesatare per nje vit shkollor, si dhe te krediteve, percaktohen me udhezim te ministrit. Vleresimi i nxenesve ka per qellim te evidentoje arritjet e te nxenit. Vleresimi i jashtem i nxenesve realizohet nepermjet provimit te arsimit baze dhe provimit te matures shteterore. Forme tjeter e vleresimit te jashtem eshte ai me nje numer te caktuar nxenesish. Nxenesit me aftesi te kufizuara zhvillojne provimet kombetare ne pershtatje me vecorite e tyre. Ministria siguron pjesemarrjen e Shqiperise ne testime nderkombetare. Ne provimet kombetare te arsimit baze, nxenesit vleresohen ne lendet: gjuhe shqipe, matematike dhe gjuhe e huaj. Nxenesit e pakicave kombetare vleresohen ne lendet: gjuhe amtare, gjuhe shqipe, matematike dhe, sipas deshires, edhe ne nje gjuhe te huaj.
Vijon publikimi i programeve orientuese
C'duhet te mesoni ne lendet e reja me zgjedhje
Gazeta Koha Jone vijon me publikimin e programeve orientuese per lendet qe jane ne dispozicion te maturanteve, me zgjedhje dhe me zgjedhje te detyruar. Sot botojme programet orientuese te plota per lendet: Administrim sistem kompjuteri, Teknik ndertimi dhe Ekonomi berthame. Keto lendet, mesohet se jane futur per here te pare ne kurrikula. Sipas burimeve nga Ministria e Arsimit dhe e Shkences, programi orientues i Matures Shteterore per lenden "Ekonomi berthame", perfshin konceptet me te rendesishme te ekonomise, njohurite dhe aftesite themelore qe i duhen nxenesit ne kete lende. Programi orientues i Matures Shteterore per provimin me zgjedhje te lendeve te lartpermendura, per vitin shkollor 20011-2012, perben nje dokument te vlefshem per mesuesit e gjimnazit, nxenesit e interesuar dhe specialistet e perfshire ne procesin e hartimit dhe vleresimit te testit te Matures Shteterore. - Programi permban dhe siguron informacionin e nevojshem per mesuesit e ekonomise, administrimit te kompjutereve dhe teknikeve te ndertimit qe do te pergatisin maturantet per provimin e ekonomise berthame, si lende me zgjedhje ne Maturen Shteterore 2011-2012.