BE ballafaqohet me probleme, derisa euroja shënon rënie

Pr Evropn, rreziku i vrtet do t vij. Nse rnia e euros prshpejtohet, investitort mund t fillojn ta vn n pikpyetje qndrueshmrin e asaj q konsiderohej eksperimenti m ambicioz monetar n bot, kur u fut n prdorim 11 vjet m par.Mund t ket edhe trysni pr t’i larguar antart e Eurozons, nse ata nuk mund t’i menaxhojn financat e tyre me rregull, edhe pse aktualisht nuk ka asnj mekanizm pr ta
kt.“Nuk ka ende garanci se euroja mund ta marr veten e paprekur nga kjo kriz”, - ka thn Jane Foley, ekspert nga Londra. Rnia e euros sht nxitur nga frika se problemet me t cilat prballet aktualisht Greqia, me borxhin e saj n rritje, do t prhapen n vendet e tjera n rajon, prfshir Spanjn dhe Portugalin.

Pr t’i lehtsuar kto frika dhe pr ta prkrahur euron, javn e kaluar, Bashkimi Evropian krijoi nj fond prej 1 mij miliard dollarsh, pr t’i ndihmuar qeverit q t prballen me mungesat buxhetore. Megjithat, plani i shptimit sht i kushtzuar n Greqi dhe n vende t tjera me rnie t shpenzimeve qeveritare. Duke
kshtu, mund t’u ndihmohet atyre q t’i mbyllin mangsit buxhetore, por ka gjas q t ngadalsohet rritja ekonomike, si dhe t shkaktohen rritje t papunsis. Disa analist kan shqetsime se shkurtimet e reja mund ta kthejn rajonin n recesion, duke shkaktuar nj rnie t vazhdueshme t euros. N ann tjetr, nse vendet n kriz dshtojn t bjn shkurtime t dhimbshme - duke marr parasysh presionin e publikut dhe t sindikalistve - rnia e euros mund t jet edhe m e keqe. Vendet, prfshir Greqin, ka gjasa t detyrohen q t mos i paguajn investitort, duke i goditur bankat tashm t trazuara dhe fondet e pensioneve, veanrisht n Gjermani dhe n Franc, q kan pjesn m t madhe t borxheve t tyre. Pasojat mund t nxisin nj tjetr kriz bankare, si ajo q sht par pas kolapsit t “Lehman Brothers” n fund t vitit 2008, por kt her e prqendruar n Evrop. Vlera e monedhs sht nj reflektim i fuqis dhe kredibilitetit t vendit - n rastin e euros, t vendeve q e prdorin at. Nj nga problemet m t mdha t monedhs mbetet debalanci i gjer brenda Eurozons. Kancelarja gjermane, Angela Merkel, t dieln pranoi se fondi prej 1 mij miliard dollarsh ka bler vetm kohn e rajonit, pr t’i harmonizuar dallimet, sidomos kur sht fjala pr deficitet e qeveris. Megjithat, dallimet ndrkombtare nuk do t jen t lehta, pr shkak se ka mosmarrveshje t gjer rreth aftsis s Bashkimit Evropian pr t’i zbatuar kufizimet fiskale. Javn e kaluar, pasi organi ekzekutiv i BE-s sugjeroi q qeverit t’i dorzojn buxhetet e tyre nacionale pr shqyrtim, disa prej figurave kryesore politike franceze protestuan menjher, duke thn se nj procedur e till do t ishte antikushtetuese. Edhe politikan nga vende t tjera evropiane shprehn ankesa t ngjashme. Nj nga problemet m t mdha pr vendet si Greqia e Spanja sht forca relative e euros krahasuar me monedhn e tyre kombtare, tashm t vdekur - nj arje kjo q i ka
eksportet e tyre shum m pak konkurruese.