Bajrojti hebre Gjurme te kultures hebreje ne qytetin e vogel
Bajrojti ndash Qyteti i Richard Wagner-it por edhe i mikeshes se Volterit konteshes Vilhelmine e Prusise. Burri i saj Friedrich von Preuszligen lejoi ne vitin 1759 ne kete qytet vendosjen e dhjete familjeve hebreje. Sepse vetem pak hebrej lejoheshin pas shekullit te 16-te te jetonin ne kete zone. Per ceshtjet e parave konti keshillohej nga Moses Seckel nje i ashtuquajtur hebre i oborrit. Ky u lejua nga konti te blinte prane nderteses se operes nje shtepi dhe madje te ndertonte prapa saj nje sinagoge.
Sot ne ish-shtepine gjendet nje kafeteri nga ku mund te shohesh shume mire sinagogen ne stil barok. Ashtu si shtepia e banimit te financierit te oborrit edhe kafeteria eshte tani nje nga shume stacionet e nje guide te vecante per qytetin.
Ne guide gjendet edhe rruga Opernstraszlige numer 7 nje ndertese qe ne harte eshte e shenuar me numrin 26. Sot aty ka nje butike me artikuj prej lekure por fillimisht ajo i perkiste nje avokati hebre.
Dr. Fischel-Arnheim. Ai jetoi nga viti 1812 deri ne 1864. Ai ka lindur ne Bajrojt ishte nga nje familje e njohur besimtaresh hebrej. Babai i tij fillimisht kishte planifikuar qe i biri te merrej me tregti. Por ai u be jurist dhe ai arriti ne 1849 te futej si hebreu i dyte ne Parlamentin e Bavarise....
...Dhe ai u ul aty sidomos per te diskutuar per nevojat e qytetareve hebrej sqaron Christine Bartholomaumlus nga arkivi i qytetit te Bajrojtit.
Ne fletepalosjen e qytetit te pasur me referenca historike rubrika te ndryshme informojne mbi jeten ekonomike te ish tregtareve dhe fabrikanteve te qytetit per shtepite e banimit te personalitetve te shquara si dhe per strukturat e komunitetit te sotem hebre me 500 anetare. Drejtuesi i ketij komuniteti Felix Gorath eshte i gezuar qe fletepalosja eshte aq e kerkuar nga turistet dhe vendasit. Ne kete broshure ai sheh nje shans te informoje per historine dhe te tashmen e komunitetit te tij bdquoNe perpiqemi te tregojme qe krahas dy kishave te medha ketu ka po ashtu ende hebraizem.
Bildunterschrift Keshtjella verore ne Bayreuth
Kapitujt e erret si perndjekjet nga nazistet permenden gjithashtu edhe ne fletepalosje. Po ashtu edhe dhendri i Richard Wagner-it Houston Stewart Chamberlain.
bdquo ... i cili ne vitet e fundit te jetes se tij ka banuar ne rrugen Wahnfriedstraszlige pra direkt prane shtepise Wahnfrid. Me veprat e tij antisemite ku theksonte epersine e races ariane ishte nje pionier i Adolf Hitlerit dhe nacionalsocializmit.
Po vete maestro Richard Wagner i cili ne shekullin e 19-te me shkrimin e tij polemik bdquoHebraizmi ne muzike beri te flitej per te si antisemit i shpallur mungon per cudi ne fletepalosjen informative. Ne Rajhun e trete kodra e gjelber u kthye ne nje vend te shenjte te nacionalsocializmit ku e reja e Wagnerit Winifried i thurte lavde mikut te saj dhe fyrerit Adolf Hitler.
Ne guiden e qytetit per Bajrojtin hebre per kete flitet ne menyre te mjegullt duke iu referuar nje pllake perkujtimore ne parkun e festivalit. Arkivistja e qytetit Christine Bartholomaumlus perpiqet te jape shpjegime per kete
Bildunterschrift Groszligansicht des Bildes mit der Bildunterschrift Kompozitori Richard Wagner
bdquoWagneri eshte nje teme kaq komplekse sa nuk nuk donim ta reduktonim ne nje detaj te tille. Pra ne nuk donim te vendosnim ne qender Wagnerin sic ndodh zakonisht por me teper historine normale hebreje jeten e banoreve hebrej brenda komunitetit te qytetit.
Megjithate Antisemitizmi i tij nuk e pengoi Richard Wagnerin te lejonte Hermann Levi-n nje hebre te dirigjonte premieren e vepres se tij bdquoParsifal. Sot nje rruge mban emrin e dirigjentit. Nje perpjekje si guida e qytetit per ti dhene vendin qe i takon Bajrojtit hebre.
Autor Thomas Senne/ Mimoza Kelmendi
Redaktoi Eliana Xhani