“Bomba” Qipro ...
Ajo qe ndodhi ne Qipro ditet e fundit, mund te quhet nje “bombe” e vertete. Pasi nuk ishte pare ndonjehere qe nje vend te mbyllte dyert e te gjitha bankave te tij, ne nje moment te vetem. Madje, edhe ato te bankomateve, prej te cilave nuk mund te rridhte me as edhe nje qindarke e vetme per klientet qe donin t’i terhiqnin ato. Nje precedent ky, i cili pertej shkaqeve per te cilat ndodhi, i tronditi te gjithe qytetaret evropiane per faktin me te cilin i perballi ata ne nje cast te vetem: Mbylljen e befte te te gjitha bankave! Edhe pse aspak te falimentuara. Pikerisht ne vendin e konsideruar si parajsa e Evropes. Per miliardat e medha te fshehura ne sirtaret e tij bankare apo interesat e larta te aplikuara ndaj depozitave te tyre. Mjafton te kujtojme faktin se ne Qipro, sektori bankar eshte tashme pothuajse tete here me i madh se madhesia e ekonomise se saj. Me nje sasi totale prej 70 miliarde eurosh ne forme depozitash, ku nje e treta e tyre figurojne te personave nga shtete te tjera, kryesisht ata ruse. Vete agjencia e vleresimit te kreditit, “Moody’s” ka deklaruar se bankat ruse kishin rreth 12 miliarde dollare te vendosura ne bankat qipriote ne fund te vitit 2012. Ndersa depozitat e bizneseve ruse ne to, vertiten ne nivelet prej rreth 19 miliarde dollaresh. Cka tregon per peshen e pazakonte monetare qe mbartin bankat e ketij vendi. Por qe edhe si te tilla, ato nuk kane mundur ta shmangin dot nje suspanse, qofte edhe kjo vetem per pak dite. Duke folur per nje eksperience aspak te zakonte dhe disi te frikshme ...
Cfare ndodhi?
Gjithe faji eshte i Krizes
Gjithcka ka ndodhur per shkak te efekteve te krizes se Eurozones, te cilat nuk kane lene pa perfshire as ishullin e vogel qe perdor monedhen Euro. Ne kerkim te nje pakete ndihme qe do ta shpetonte ate, Qipro ka marre nga BE-ja propozimin e cuditshem: Te taksonte depozituesit neper banka. Propozim ky, i cili i dyndi menjehere gjithe depozituesit prane bankomateve per te terhequr parate. Edhe pse shumat mund te ishin modeste, deri 500 euro brenda nje dite. Por as nga ky burim duket se nuk ka rrjedhur me uje ... Pasi u mor vendimi per mbylljen e tyre te pakten per dy dite. Ndersa Parlamenti i Qipros mesohet se e ka hedhur poshte kushtin e vendosjes se nje takse mbi depozitat. Ne total, Qipro kerkon nje ndihme prej 17 miliarde eurosh, pothuajse e barabarte me prodhimin e saj ekonomik vjetor, per te shpetuar bankat e saj te cilat mesa duket, e kane pesuar nga ndikimi i bankave greke. Por ne te njejten kohe, edhe per te paguar borxhet e larta te qeverise.
Rasti i Shqiperise ...
Mos kini frike! Depozitat te siguruara deri ne 2.5 milione leke
Individet te cilet kane shuma te kursyera nen 2.5 milione leke te reja prane nje banke te nivelit te dyte ne Shqiperi, nuk duhet te frikesohen ndaj cdo lloj zhvillimi te sistemit bankar. Pasi keto depozita te tyre, jane te siguruara, sipas nje ligji te posacem te hartuar qe ne vitin 2002 dhe qe aplikohet nga nje institucion i posacem, ai i Agjencise se Sigurimit te Depozitave. Por c’do te thote te sigurosh depozitat? “Ne nje ekonomi tregu, bankat mund te falimentojne. Falimentim do te thote qe banka nuk ka para te mjaftueshme per te paguar depozituesit e saj. Ne kete menyre, pasojat qe sjell falimentimi shoqerohen me humbjen e kursimeve te qytetareve”, eshte sqarimi qe japin ekspertet e ASD-se. Duke saktesuar se pikerisht, per te parandaluar pasojat financiare qe sjell falimentimi i nje banke tek depozituesit, si dhe per te rritur sigurine e qytetareve ndaj bankave jane krijuar sistemet e sigurimit te depozitave. “Projektimi i tyre eshte bere i tille qe, te siguroje kompensimin e pjeses me te madhe te depozituesve te nje banke qe falimenton”, shtojne ata. Pikerisht, Agjencia e Sigurimit te Depozitave ne vendin tone, u krijua per te siguruar kursimet e qytetareve. Ndersa ajo nuk siguron depozitat e kompanive dhe te biznesit qe perdoren ne funksion te aktivitetit prodhues, tregtar, te sherbimit etj. Pasi kjo kategori e klienteve te bankes eshte me shume e lidhur me aktivitetin bankar dhe ka shume mundesi dhe informacion qe te ndjeke me kujdes ecurine e aktivitetit te bankes ku jane vendosur llogarite e tyre.
Cfare sigurohet?
Bazuar ne Ligjin nr. 8873, date 29.03.2002 “Per sigurimin e depozitave“, i ndryshuar me Ligjin nr. 10 106, date 30.03.2009 “Per disa ndryshime dhe shtesa ne Ligjin nr. 8873, date 29.03.2002 “Per sigurimin e depozitave“, Agjencia e Sigurimit te Depozitave siguron depozitat e klienteve qe mbajne kursimet e tyre ne bankat e nivelit te dyte, pra ne te gjithe subjektet qe licencohen nga BSH per kryerjen e aktivitetit bankar. Gjithashtu duhet theksuar se Agjencia siguron dhe kompenson mbi bazen e njohjes se pronesise vetem depozitat e individeve, pra te qytetareve.
Cfare nuk sigurohet?
a) Pjesa e depozites mbi 2.5 milione leke ose shuma e barasvlershme me te (kundervlefta), ne monedhe te huaj;
b) depozitat e cdo shoqerie tregtare, personi fizik ose personi tjeter juridik;
c) depozitat e drejtorit, te administratoreve, te debitoreve te bankes se siguruar ose te cdo depozituesi tjeter, me te njejtin status ne personat juridike te lidhur me banken ne fjale;
c) depozitat e cdo personi qe zoteron, ne menyre te drejtperdrejte ose te terthorte, te drejten e pronesise te nje aksioneri ne masen 5% ose me shume ne kapitalin e bankes se siguruar ose te aksioneve me te drejte vote te lidhur me banken ne fjale;
d) depozitat e personave, te cilet kryejne detyren e auditimit dhe certifikimin e llogarive kontabel ne bankat e siguruara, si dhe depozituesit me te njejtin status ne shoqerite e tjera te te njejtit grup;
dh) depozitat e cdo depozituesi te bankes se siguruar, qe gezon me shume se 20% interes preferencial, te ndryshem nga interesi i zbatuar sipas kushteve te punes per te gjithe depozituesit e tjere te kesaj banke;
e) depozitat e cdo personi ne banken e siguruar, qe perdor llogarine depozite per veprimtari kriminale;
e) depozitat jonominative, perfshire depozitat ne letrat me vlere te pruresit;
f) depozitat ne degen e bankes jashte Shqiperise;
g) depozitat e vendosura ne banken e siguruar gjate dhe pas dites se nderhyrjes ne kete banke.