"Brenda vitit, Kosova anetare e FMN dhe BB"
PRISHTINE - Brenda gjashte muajsh, Kosova duhet te jete anetare e Fondit Monetar Nderkombetar dhe Bankes Boterore, sepse para mbajtjes se Kuvendit te Pergjithshem te OKB-se, shume shtete do te pranojne pavaresine e Kosoves dhe do te permbushet kushti kryesor. Kete e evidentoi dje ne nje interviste me radion Evropa e Lire, eksperti i ekonomise, Skender Berisha.
FMN ka njoftuar per aplikimin e Kosoves ne kete institucion dhe njeheresh ka pranuar Kosoven si shtet te pavarur. Cili eshte vleresimi juaj ne kete drejtim?
Qe te anetaresohet Kosova ne Fondin Monetar Nderkombetar, parimisht duhet qe se pari te jete anetare e OKB-se. Mirepo, ne disa raste, mund te jete ndonje vend, marre parasysh edhe Kosoven, anetar i Fondit Monetar Nderkombetar edhe nese nuk eshte anetar i OKB-se. Ne ato raste kur FMN-ja e sheh te arsyeshme se ndonje vend ka nevoje per perkrahje, per mbeshtetje financiare, atehere merr vendim per anetaresimin e atij vendi ne fond, por me nje status te posacem, jo anetar i perhershem sic jane vendet tjera te OKB-se. Vendimet e Fondit merren me 85 per qind te votave. Domethene, 85 per qind e votave duhet te sigurohen qe te anetaresohet Kosova ne FMN. Per dallim prej OKB-se, ku vendet anetare kane nga nje vote, votat e FMN-se ndryshojne prej vendit ne vend. Vendet e forta, e medha, ekonomikisht te zhvilluara, kane vota shume me te medha se vendet e varfra dhe te vogla. Sa per ilustrim po ju tregoj se vetem SHBA-te, ne baze te kuotes qe kane paguar ne FMN, kane afro 20 per qind te votave, e nese shtohen votat edhe te vendeve te tjera te zhvilluara, per shembull G-7, pa Rusine, Japonia, Gjermania, Britania e Madhe, Franca, Italia, Kanadaja, votat e ketyre vendeve perfshijne afro gjysmen e votave te FMN-se; vetem te ketyre shtate vendeve te zhvilluara, plus vendet tjera. Keshtu qe ne kete situate, tani per tani, Kosova ma merr mendja se i ka te siguruara diku 70 per qind te votave. Nevojitet edhe pak qe te anetaresohet ne FMN.
Me numrin e vendeve qe kane njohur deri me tani Kosoven shtet te pavarur, a nuk permbushet 80 perqindeshi?
Kur i marrim parasysh 43 vende qe kane pranuar Kosoven deri me sot shtet te pavarur, nuk arrihet 80 perqindeshi i votave te FMN-se. Duhet te pritet edhe pak dhe te plotesohet ai kushti prej 85 per qind te votave, per te qene vendimet e FMN-se fuqiplote.
Sa kohe nevojitet pas aplikimit te nje shteti per t'u bere anetar i FMN-se?
Ajo varet prej rastit ne rast. Rasti i Kosoves eshte paksa i komplikuar, sepse nuk jemi anetare te OKB-se. Sikur te ishim anetare te OKB-se, procedura do te ishte shume me e shpejte.
A mendoni se brenda gjashte muajsh Kosova do te jete anetare e FMN-se?
Mendoj se brenda tre deri gjashte muajsh, Kosova do te jete anetare e FMN-se, sepse ne vjeshte, para mbajtjes se Kuvendit te Pergjithshem te OKB-se, shume shtete do ta pranojne pavaresine, keshtu qe do te permbushet ai kushti kryesor.
Dhe, kur te anetaresohet ne kete institucion, cfare kredish dhe ne cfare kushtesh, sipas jush, duhet te huazoje Kosova?
Kosova, do te anetaresohet brenda gjashte muajsh ne FMN dhe ne Banken Boterore. Kushtet e ketyre dy institucioneve jane shume me te volitshme ne aspektin e lartesise se kamates, ne aspektin e afatit te kthimit dhe plus ajo periudha 'grejs'. Kushtet jane shume me te volitshme ne keto institucione, sesa ne kapitalin privat nderkombetar, ku jane kushtet me te veshtira. Perfitimi kryesor i Kosoves nga anetaresimi ne keto dy institucione eshte se keto institucione e percjellin situaten ekonomike ne Kosove; investitoret private kerkojne prezencen e FMN-se dhe te Bankes Boterore per te dhene ndonje kredi, te jene me te sigurt se ajo kredi do te jete e suksesshme. Keshtu qe si garanci per marrjen e kredive ne kapitalin privat, investimet direkt sidomos, eshte shume me rendesi qe te jemi anetare te FMN-se dhe te Bankes Boterore.
FMN ka njoftuar per aplikimin e Kosoves ne kete institucion dhe njeheresh ka pranuar Kosoven si shtet te pavarur. Cili eshte vleresimi juaj ne kete drejtim?
Qe te anetaresohet Kosova ne Fondin Monetar Nderkombetar, parimisht duhet qe se pari te jete anetare e OKB-se. Mirepo, ne disa raste, mund te jete ndonje vend, marre parasysh edhe Kosoven, anetar i Fondit Monetar Nderkombetar edhe nese nuk eshte anetar i OKB-se. Ne ato raste kur FMN-ja e sheh te arsyeshme se ndonje vend ka nevoje per perkrahje, per mbeshtetje financiare, atehere merr vendim per anetaresimin e atij vendi ne fond, por me nje status te posacem, jo anetar i perhershem sic jane vendet tjera te OKB-se. Vendimet e Fondit merren me 85 per qind te votave. Domethene, 85 per qind e votave duhet te sigurohen qe te anetaresohet Kosova ne FMN. Per dallim prej OKB-se, ku vendet anetare kane nga nje vote, votat e FMN-se ndryshojne prej vendit ne vend. Vendet e forta, e medha, ekonomikisht te zhvilluara, kane vota shume me te medha se vendet e varfra dhe te vogla. Sa per ilustrim po ju tregoj se vetem SHBA-te, ne baze te kuotes qe kane paguar ne FMN, kane afro 20 per qind te votave, e nese shtohen votat edhe te vendeve te tjera te zhvilluara, per shembull G-7, pa Rusine, Japonia, Gjermania, Britania e Madhe, Franca, Italia, Kanadaja, votat e ketyre vendeve perfshijne afro gjysmen e votave te FMN-se; vetem te ketyre shtate vendeve te zhvilluara, plus vendet tjera. Keshtu qe ne kete situate, tani per tani, Kosova ma merr mendja se i ka te siguruara diku 70 per qind te votave. Nevojitet edhe pak qe te anetaresohet ne FMN.
Me numrin e vendeve qe kane njohur deri me tani Kosoven shtet te pavarur, a nuk permbushet 80 perqindeshi?
Kur i marrim parasysh 43 vende qe kane pranuar Kosoven deri me sot shtet te pavarur, nuk arrihet 80 perqindeshi i votave te FMN-se. Duhet te pritet edhe pak dhe te plotesohet ai kushti prej 85 per qind te votave, per te qene vendimet e FMN-se fuqiplote.
Sa kohe nevojitet pas aplikimit te nje shteti per t'u bere anetar i FMN-se?
Ajo varet prej rastit ne rast. Rasti i Kosoves eshte paksa i komplikuar, sepse nuk jemi anetare te OKB-se. Sikur te ishim anetare te OKB-se, procedura do te ishte shume me e shpejte.
A mendoni se brenda gjashte muajsh Kosova do te jete anetare e FMN-se?
Mendoj se brenda tre deri gjashte muajsh, Kosova do te jete anetare e FMN-se, sepse ne vjeshte, para mbajtjes se Kuvendit te Pergjithshem te OKB-se, shume shtete do ta pranojne pavaresine, keshtu qe do te permbushet ai kushti kryesor.
Dhe, kur te anetaresohet ne kete institucion, cfare kredish dhe ne cfare kushtesh, sipas jush, duhet te huazoje Kosova?
Kosova, do te anetaresohet brenda gjashte muajsh ne FMN dhe ne Banken Boterore. Kushtet e ketyre dy institucioneve jane shume me te volitshme ne aspektin e lartesise se kamates, ne aspektin e afatit te kthimit dhe plus ajo periudha 'grejs'. Kushtet jane shume me te volitshme ne keto institucione, sesa ne kapitalin privat nderkombetar, ku jane kushtet me te veshtira. Perfitimi kryesor i Kosoves nga anetaresimi ne keto dy institucione eshte se keto institucione e percjellin situaten ekonomike ne Kosove; investitoret private kerkojne prezencen e FMN-se dhe te Bankes Boterore per te dhene ndonje kredi, te jene me te sigurt se ajo kredi do te jete e suksesshme. Keshtu qe si garanci per marrjen e kredive ne kapitalin privat, investimet direkt sidomos, eshte shume me rendesi qe te jemi anetare te FMN-se dhe te Bankes Boterore.