Deshmit nga regjimiNje dokument mbi internimet
Shtate skica te piktorit Leke Previzi sjellin imazhet e kobshme me qindra te vdekur ne nje kampi internimi ku regjimi komunist kishte derguar familjet e kundershtareve te tij. Skicat botohen se bashku me nje dokument ne albumin Terrori komunist ne Shqiperi pergatitur nga Muzeu Historik kombetar me rastin e promovimit te Pavijonit te Terrorit Komunist.
Ne fushen poshte kalase se Ali Pashe Tepelenes kishin mbetur disa kazerma italiane qe i kishin shpetuar shkaterrimit gjate luftes italo-greke. Ato kazerma do te shnderroheshinn ne nje kamp internimi nder me famekeqet e regjimit komunist ne Shqiperi. Viti shenonte 1948. Ata kishin mberritur aty nga tre kampe provizorehellip. Historia e tyre kishte nisur keshtu.
Me nje urdher urgjent permes mobilizimit te ushtrise 40 kamione sollen ne ne Turan Velicot e Memaliaj me shume se dymije njerez. Kushtet ishin te tmerrshme pa ushqim me nje vend per te fjetur pa mjekim shume shpejt u perhapen semundjet e vdekjet e nje pas njeshme.
Plasi dizanteria kolerike e filluan te vdesin pleqte e femijet njeri pas tjetrit. Shtate ne dite vdisnin ne tre kampet. Por do te ndodhte me e hatashmja. Nje nate mes lemerise vajtimeve britmave e kujes se nenave vdiqen 33 femijehellip
Alarmi shkoi deri ne instancat e larta te regjimit dhe u vendos qe te internuarit te dergoheshin tek kazermat italiane ne fushen poshte kalase se Ali Pashe Tepelenes. Kushtet ishin disi me te mira por jeta do te qe njelloj e mjerueshme e vdekja do te vijonte te korrte pa pushim jete njerezishhellip.
Ne nje deshmi te tij Lek Previzi tregon se te pa ushqyerit te ftohtit semundjet vecanerisht dizanteria mundimet korrnin vdekje cdo dite dhe shpejt fusha para hyrjes se kampit e para zyrave te policise u mbush me varre te panumerta. Sipas kesaj deshmie levizja e varreve nisi kur nje drejtues i Partise kishte kaluar nga Tepelena. Kur i kishte pare gjithe ato varre dhe kur e mori vesh se te kujt ishin dha urdher te hiqeshin shpejt e te degdiseshin diku tjeter larg rruges se makinave e syve te njerezve qe mund te ishin edhe sy te huaj.
Aty nisi edhe zhdukja e gjurmeve te atyre varreve. Fillimisht u be transferimi i varreve te bregu i Bences mbi ure e siper. Me kete levizje nje pjese e mire e varreve mbeti pa u cvendosur sepse te afermit ose ishin liruar ose ishin transferuar ne kampin tjeter famekeq te Porto Palermos dege e kampit te Tepelenes.
Sipas kesaj deshmie varret u hoqen edhe nje here tjeter. Ato qe nuk i kishte marre lumi u vendosen ne nje bregore ne fund te kampit.
Ne kampin e Tepelenes vetem gjate vitit te pare vdiqen 260 vete. Ish i denuari i ketij kampi Leke Previzi ka sjelle deri me ditet e sotme imazhet e tmerrshme te ketij kampi qe ngjan si nje binjak i Holokaustit. Previzi ka skicuar me nje mjeshteri te rralle detajet e jetes se mjerueshme brenda atyre kazermave ku vdekja skursente askend. Ne skicat e Previzit jepet pamja e pergjithshme e kampit rrethuar me tela me gjemba me kazermat ku rrinin mbyllur te intenuarit. Me tej plan skica e kampit te Tepelenes shenon vendet e varreve dhe transferimin e tyre tri here fragmente nga jetesa brenda ketyre ambjenteve ku njerezit duken te stivosur si ne nje kuti sardelesh.
Pjesa me e madhe e te internuarve vinin nga veriu i Shqiperise kryesisht nga Mirdita. Burrat me qeleshe ne koken duken qarte edhe ne skicat e Previzit.
Kampi famekeq i Tepelenes qendroi gjashte vjet dhe u mbyll me 1954 kur te internuarit u grumbulluan te gjithe ne fushen e Myzeqese te Lushnjes te shperndare ne disa sektore-kampe te fermes 29 Nendori qe u krijua ne saje te kraheve e te mundimeve te internuarve.
Dokumenti regjimi parashikonte internime deri ne 1994
Menjehere pas skicave qe tregojne jeten makabre ne kampin e internimit ne Tepelene ne albumin e botuar nga Muzeu Historik Kombetar jepet edhe nje faqe nga nje dokument i arkivit te Ministrise se Brendshme sic duket i vitit 1989. Ne kete faqe dokumenti jepen emrat e Leke dhe Valentin Previzit vellezer Dede Gjon Markaj dhe Marta Gjon Markaj moter e vella dhe Evgjen Merlikes. Per ta parashikohet te zgjatet afati i internimit edhe per pese vjet te tjera pra deri ne vitin 1994. Duket diktatura kishte bere hesape te tjera. Nga ky dokument po shkepusim rastin e trajtuar te Leke Previzit se bashku me biografine e tij te erret dhe ate te Evgjern Merlikes nipit te Mustafa Krujes.
Nga dokumentihellip
Valentin Preng Previzi i datelindjes 1920. Lek Preng Previzi i datelindjes 1929. Te permendurit jane internuar qysh nga viti 1954 per arsye se babai i tyre ka qene kriminel lufte ish-komandant i forcave mercenare te veriut e pas clirimit eshte arratisur jashte shtetit. Tani ka vdekur.
Aktualisht ne ngarkim te tyre ka materiale per veprimtari armiqesore. Tu zgjatet masa e internimit edhe per pese vjet kohe. Afati i internimit u fillon me daten 5.3.1989 dhe mbaron ne daten 5.3.1994hellip.
Evgjen Petrit Merlika i datelindjes 1944 internuar si individ per pese vjet kohe me vendim nr.3 date 13.2. 1984 te komisionit Qendror per arsye se gjyshi i tij Mustafa Merlika ka qene kryeminister i qeverise kuislinge. Babai i Evgjenit ishte denuar me 15 vjet heqje lirie si pjesetar i organizates kunderrevolucionare te organizuar nga misioni anglez ne Shqiperi. Evgjeni ne vitin 1980 eshte denuar me 8 vjet heqje lirie per agjitacion e propagande armiqesore. Aktualisht ne ngarkim te tij nuk ka materiale per veprimtari armiqesore. Ti zgjatet masa e internimit edhe per pese vjet kohe
Ne fushen poshte kalase se Ali Pashe Tepelenes kishin mbetur disa kazerma italiane qe i kishin shpetuar shkaterrimit gjate luftes italo-greke. Ato kazerma do te shnderroheshinn ne nje kamp internimi nder me famekeqet e regjimit komunist ne Shqiperi. Viti shenonte 1948. Ata kishin mberritur aty nga tre kampe provizorehellip. Historia e tyre kishte nisur keshtu.
Me nje urdher urgjent permes mobilizimit te ushtrise 40 kamione sollen ne ne Turan Velicot e Memaliaj me shume se dymije njerez. Kushtet ishin te tmerrshme pa ushqim me nje vend per te fjetur pa mjekim shume shpejt u perhapen semundjet e vdekjet e nje pas njeshme.
Plasi dizanteria kolerike e filluan te vdesin pleqte e femijet njeri pas tjetrit. Shtate ne dite vdisnin ne tre kampet. Por do te ndodhte me e hatashmja. Nje nate mes lemerise vajtimeve britmave e kujes se nenave vdiqen 33 femijehellip
Alarmi shkoi deri ne instancat e larta te regjimit dhe u vendos qe te internuarit te dergoheshin tek kazermat italiane ne fushen poshte kalase se Ali Pashe Tepelenes. Kushtet ishin disi me te mira por jeta do te qe njelloj e mjerueshme e vdekja do te vijonte te korrte pa pushim jete njerezishhellip.
Ne nje deshmi te tij Lek Previzi tregon se te pa ushqyerit te ftohtit semundjet vecanerisht dizanteria mundimet korrnin vdekje cdo dite dhe shpejt fusha para hyrjes se kampit e para zyrave te policise u mbush me varre te panumerta. Sipas kesaj deshmie levizja e varreve nisi kur nje drejtues i Partise kishte kaluar nga Tepelena. Kur i kishte pare gjithe ato varre dhe kur e mori vesh se te kujt ishin dha urdher te hiqeshin shpejt e te degdiseshin diku tjeter larg rruges se makinave e syve te njerezve qe mund te ishin edhe sy te huaj.
Aty nisi edhe zhdukja e gjurmeve te atyre varreve. Fillimisht u be transferimi i varreve te bregu i Bences mbi ure e siper. Me kete levizje nje pjese e mire e varreve mbeti pa u cvendosur sepse te afermit ose ishin liruar ose ishin transferuar ne kampin tjeter famekeq te Porto Palermos dege e kampit te Tepelenes.
Sipas kesaj deshmie varret u hoqen edhe nje here tjeter. Ato qe nuk i kishte marre lumi u vendosen ne nje bregore ne fund te kampit.
Ne kampin e Tepelenes vetem gjate vitit te pare vdiqen 260 vete. Ish i denuari i ketij kampi Leke Previzi ka sjelle deri me ditet e sotme imazhet e tmerrshme te ketij kampi qe ngjan si nje binjak i Holokaustit. Previzi ka skicuar me nje mjeshteri te rralle detajet e jetes se mjerueshme brenda atyre kazermave ku vdekja skursente askend. Ne skicat e Previzit jepet pamja e pergjithshme e kampit rrethuar me tela me gjemba me kazermat ku rrinin mbyllur te intenuarit. Me tej plan skica e kampit te Tepelenes shenon vendet e varreve dhe transferimin e tyre tri here fragmente nga jetesa brenda ketyre ambjenteve ku njerezit duken te stivosur si ne nje kuti sardelesh.
Pjesa me e madhe e te internuarve vinin nga veriu i Shqiperise kryesisht nga Mirdita. Burrat me qeleshe ne koken duken qarte edhe ne skicat e Previzit.
Kampi famekeq i Tepelenes qendroi gjashte vjet dhe u mbyll me 1954 kur te internuarit u grumbulluan te gjithe ne fushen e Myzeqese te Lushnjes te shperndare ne disa sektore-kampe te fermes 29 Nendori qe u krijua ne saje te kraheve e te mundimeve te internuarve.
Dokumenti regjimi parashikonte internime deri ne 1994
Menjehere pas skicave qe tregojne jeten makabre ne kampin e internimit ne Tepelene ne albumin e botuar nga Muzeu Historik Kombetar jepet edhe nje faqe nga nje dokument i arkivit te Ministrise se Brendshme sic duket i vitit 1989. Ne kete faqe dokumenti jepen emrat e Leke dhe Valentin Previzit vellezer Dede Gjon Markaj dhe Marta Gjon Markaj moter e vella dhe Evgjen Merlikes. Per ta parashikohet te zgjatet afati i internimit edhe per pese vjet te tjera pra deri ne vitin 1994. Duket diktatura kishte bere hesape te tjera. Nga ky dokument po shkepusim rastin e trajtuar te Leke Previzit se bashku me biografine e tij te erret dhe ate te Evgjern Merlikes nipit te Mustafa Krujes.
Nga dokumentihellip
Valentin Preng Previzi i datelindjes 1920. Lek Preng Previzi i datelindjes 1929. Te permendurit jane internuar qysh nga viti 1954 per arsye se babai i tyre ka qene kriminel lufte ish-komandant i forcave mercenare te veriut e pas clirimit eshte arratisur jashte shtetit. Tani ka vdekur.
Aktualisht ne ngarkim te tyre ka materiale per veprimtari armiqesore. Tu zgjatet masa e internimit edhe per pese vjet kohe. Afati i internimit u fillon me daten 5.3.1989 dhe mbaron ne daten 5.3.1994hellip.
Evgjen Petrit Merlika i datelindjes 1944 internuar si individ per pese vjet kohe me vendim nr.3 date 13.2. 1984 te komisionit Qendror per arsye se gjyshi i tij Mustafa Merlika ka qene kryeminister i qeverise kuislinge. Babai i Evgjenit ishte denuar me 15 vjet heqje lirie si pjesetar i organizates kunderrevolucionare te organizuar nga misioni anglez ne Shqiperi. Evgjeni ne vitin 1980 eshte denuar me 8 vjet heqje lirie per agjitacion e propagande armiqesore. Aktualisht ne ngarkim te tij nuk ka materiale per veprimtari armiqesore. Ti zgjatet masa e internimit edhe per pese vjet kohe