Dita Nderkombetare kunder Tortures Ende ekziston kultura e mosndeshkimit te fajtoreve
Para 26 Qershorit Dites Nderkombetare kunder Tortures organet e drejtesise autoritetet zyrtare dhe rrjeti i shoqatave joqeveritare qe punojne ne fushen e mbrojtjes se te drejtave te njeriut jane vene ne levizje nga nje rast ekstrem i ushtrimit te torturave te renda ndaj nje te arrestuari nga policia e shtetit. Sipas raportimeve te diteve te fundit nje i arrestuar banor i zones rurale ne Vlore eshte ndaluar nga njesi te forcave speciale nen nje dhune cnjerezore me procedura te dyshimta edhe kur eshte vertetuar se nuk ka pasur asnje rrethane kercenimi ose rreziku per policine. Ky rast qe po hetohet nga prokuroria edhe nga sherbimi i kontrollit te brendshem te Ministrise se Brendshme ka rikthyer edhe nje here debatin mbi fenomenin e ushtrimit te torturave ndaj qytetareve.
Nje nga institucionet qe perballet me fenomene te tilla eshte Avokati i Popullit. Ne kete institucion nga viti 2008 eshte ngritur nje mekanizem i vecante kombetar per parandalimin e tortures. Drejtuesi i ketij mekanizmi Ervin Karamuco thote per DW se ne Shqiperi ka nje ndryshim te dukshem ne menyren se si trajtohen rastet e evidentuara. Eumlshte bere ne nje kohe te shkurter ratifikimi i akteve me te rendesishme nderkombetare te cilat jane perfshire ne legjislacionin shqiptar.
Bildunterschrift Groszligansicht des Bildes mit der Bildunterschrift Ervin Karamuco
Burgjet - me potencial rrezik per ushtrim dhune apo torture
Megjithate institucioni i Avokatit te Popullit merr herepashere raporte per raste sporadike te cilat sipas Karamucos ndiqen me shume vemendje duke grumbulluar informacion dhe evidenca nga te gjitha palet. Ambientet me te ekspozuara ndaj fenomenit te ushtrimit te tortures trajtimit cnjerezor dhe degradimit jane sistemi i burgjeve komisariatet e policise repartet ushtarake spitalet e te semureve mendore etj. Ka ende per fat keq personel qe nuk eshte ndergjegjesuar per parandalimin dhe evitimin e rasteve te ushtrimit te tortures thote Ervin Karamuco per DW.
Disa nepunes ende te painformuar mire disa nepunes te patrajnuar mire disa nepunes qe jane agresive ne disa raste per shkak te problemeve te tyre personale te bartura te cilet ne performancen e tyre ne detyre shkaktojne torture trajtim cnjerezor dhe degradim. Aktualisht ne kemi konstatuar edhe nga raporti vjetor i mekanizmit tone perfshire ne raportin e institucionit te Avokatit te Popullit se eshte permiresuar dukshem performanca ne burgje dhe ne sistemin e paraburgimit. Por nderkohe mbeten ende gjera per tu korrigjuar ne lidhje me veprimtarine e policise se shtetit. Sidomos gjate fazes se shoqerimit te personave te ndalimit ose arrestimit te tyre marrjes ne pyetje leximit te te drejtave njoftimit te familjareve doktorit psikologut ne rast se eshte i mitur perdorimit te mjeteve jo te zakonshme ne zyrat e hetimit etj.
Institucioni i Avokatit te Popullit ne Shqiperi ka nje bashkepunim te ngushte me autoritetet por dhe me rrjetin e organizatave joqeritare kryesisht ato qe punojne ne fushen e mbrojtjes se te drejtave e lirive te njeriut. Ne kooperim me Komitetin Shqiptar te Helsinkit Avokati i Popullit eshte duke ndertuar nje rrjet vezhgimi dhe informimi ne qendrat dhe ambientet me te ekspozuara ndaj fenomeneve te te tortures trajtimit cnjerezor dhe degradimit te personit ne burgje stacionet e policise repartet ushtarake spitalet psikiatrike etj. Ne kete menyre sigurohet ne kohe te shpejte cilido rast qe me pas mund te ndiqet me procedura rigoroze per te zbuluar rrethanat dhe shkaktaret.
Nisma sensibilizuese per parandalimin e torturave
Organizata qe punon me shume me keto probleme eshte Qendra Shqiptare per Rehabilitimin e Traumes dhe Tortures QShRTT ne Tirane si pjese e nje network-u ballkanik te krijuar rreth 15 vjet me pare me mbeshtetjen e nje organizate nderkombetare me seli ne Kopenhagen. Qendra ka nje seksion te vecante te trajtimit psikologjik dhe mjekesor te viktimave te tortures. Adrian Kati drejtues i QShRTT-se thote per DW se ne menyre sistematike po ndiqen nisma sensibilizuese per parandalimin dhe denimin ligjor te rasteve qe evidentohen. Me shume sipas tij keto nisma gjejne terren ne rradhet e personeleve te burgjeve paraburgimit apo neper mjediset policore ku behen ndalime dhe arrestime te personave mbi te cilet dyshohet se jane shkeles te ligjit.
Bildunterschrift Groszligansicht des Bildes mit der Bildunterschrift Adrian Kati
Nje pjese e rendesishme e punes se kesaj qendre eshte trajtimi i atyre qe jane viktima nga tortura. Adrian Kati shpjegon se ka shume pak raste ka qe keta njerez te kene gjetur ate demshperblimin e plote sipas neneve qe ka Kushtetuta e Shqiperise qofte tek konventa kunder tortures qe me dy fjale mund te permblidhen ne kete forme kush demton zhdemton dhe se ai njeri qe ka qene ne nje situate te ngjashme torture duhet qe shteti te perdore gjithe forcen per ta kthyer ne gjendjen e paratortures.
Kultura e mosndeshkimit te fajtoreve
Adrian Kati thote se opinioni i Qendres qe drejton por dhe i shoqatave te tjera brenda ose jashte vendit eshte se ne Shqiperi ekziston kultura e mosndeshkimit te fajtoreve dhe pergjegjesve te ushtrimit te dhunes e tortures.Kjo lidhet shume me historine e mosndeshkimit te krimeve qe u bene ne kohen e diktatures komuniste ne Shqiperi nen petkun se ashtu ishin ligjet dhe urdherdhenia. Ervin Karamuco drejtues i mekanizmit kombetar per parandalimin e tortures prane Avokatit te Popullit thote se ky institucion ka te gjitha te drejtat per tiu drejtuar autoriteteve me propozime per ndjekje penale per rivenien ne vend te nje te drejte te shkelur per rastet e konstatuara si ushtrim torture trajtimi cnjerezor a degradim te personit ose cdo shkelje tjeter te se drejtave dhe lirive se qytetareve.
Autor Arben Muka
Redaktoi Lindita Arapi