Dosjet e diktaturës, ta perceptojnë ata që nuk e kanë përjetuar
Ribotimi i librit t Pjetr Peps, “Dosjet e diktaturs” sht akt kulture dhe dijeje. Ky ka qen cilsimi q i sht
dje veprs s ribotuar, t njeriut q hoqi bluzn e bardh, hyri n Parlament n 1992 dhe krkoi zbardhjen e dosjeve t krimeve komuniste. Nga Parlamenti, n Vatikan si ambasador dhe dje n Ministrin e Kulturs, sht itinerari i librit t Pjetr Peps, duke mbledhur e plotsuar “m me shum t burgosur, m me shum gjak”, pavarsisht se shum prej tyre jan
t njohura publikisht dhe skema se si ka funksionuar diktatura po ashtu. Por, rikthimi me t njjtn botim pr personalitetet q morn pjes n promovim, ka qen nj rithirrje e historis pr t vrtetn e krimeve t kryera n diktatur. Duke dshmuar krimet dhe torturat q personalitetet shqiptar hoqn n diktatur, studiuesi Uran Butka e ka par kt situat botimi nga dosjet e diktatur si akt kulture, q brezat t njohin trashgimin, kolost e vrtet q u pushkatuan dhe vepra iu zhduk - q diktatura t mos prsritet m. Si gjithmon zhdukja e dosjeve vazhdon t jet pika m nevralgjike dhe njkohsisht m e debatuara n kto 20 vjet, si nj dshmi e qart e mbajtjes peng t historis son, dhe e t vrtets pr rishikimin e historis. “Ka shum q duan t harrojn historin duke e deformuar at. Shoqria jon duhet t dekomunistizohet dhe jo emrat e atyre q bn krimet t jen akoma n krye, q pas 20 vitesh fjaln demokraci t mos na e msojn ata q ngritn trekmbshat dje”, - tha Butka, familja e t cilit sht nj prej protagonistve, t prndjekur nga diktatura, n librin e Peps. Ardhur nga Italia, shkrimtari dhe prkthyesi Amik Kasoruho, ka
nj nga fjalimet m evokuese dhe gati n nj tronditje psikologjike, se koha sht t mos harrojm, e t mos heshtet se “u dnuan ata q nuk kishin faj, apo mendonin ndryshe, pse t mos dnohen ata q dnuan t part!”.
Kasoruho, - prej vitesh jeton n Itali, edhe jeta e tij nn regjimin komunist ka historin e kalvarit t prndjekjes, si dshmi n “Dosjet e diktaturs”, - ka treguar dje se sa e vshtir dhe e paimagjinueshme sht perceptimi nga t huajt i diktaturs q kaloi vendi yn, far barbarizmi dhe zvetnimi i solli individit n kolektiv, t flassh pr dimensionin e intelektualve dhe far u ndodhi atyre. Manipulimi i arkivave vazhdon t mbetet, jo vetm thirrje, por nj nga problemet themeltare t s kaluars son, duke ndar m vete se si u bm fenomen pr jetn e njri-tjetrit, tragjedia q shkaktoi komunizmi duke vrar pushkatuar, burgosur m shum se pushtuesit.
“Midis dijes dhe pushtetit, ky libr vjen si akt dijeje, sht koha q t’u perceptohet njerzve t cilt nuk e kan prjetuar diktaturn, se far ka qen ky sistem”, - ka thn ministri i Mbrojtjes, prezent dje n promovim, Arben Imami.
Ndrsa Pjetr Pepa e mbyll gjith ceremonin e risjelljes n vmendje t krimeve t diktaturs me prmbushjen e profecis s nj prej priftrinjve t pushkatuar; dhe pavarsisht kohs s gjat; intelektualt dhe njerzit e q ushqenin besim tek njerzit, u rikthyen n piedestal. Por a ka ndodhur kjo vrtet? Kjo sht pikpyetje e madhe, prderisa pr historin akoma nuk sht dshmuar dekomunistizimi, kur historiant vazhdojn t jen t indoktrinuar, dhe dshmit vazhdojn t devijojn nga faktet reale, pr shkak se arkivat vazhdojn t jen t mbyllura plot dyshime, dhe t manipuluar.