Dum-Baba dhe hajdutët

“Duam Babn” sht nj lvizje regresiste, e para nj shekulli q tentonte t na kthente n nj epok t errt, at t pushtimit osman. “Dum-Baba” po shndrrohet n nj personazh q krkon t na kthej n memorie, nj lvizje regresiste. N kt kazus t gjat u ravijzuan, m s fundi, “progresistt” dhe “regresistt”, duke
nj ndarje t qart midis tyre. E thn ndryshe, “Dum-Babat” dhe eurovizionart. “Dum-Babat” ende nuk po kuptojn gjuhn e re diplomatike, format e reja demokratike n realitetin e nj kontinenti evropian, t bashkuar, ku nuk mund t ecet n progresion me kah pozitiv, vese me dialog, brenda institucioneve. sht nj realitet i ri evropian, ku dy superfuqit, Franca e Gjermania kan sheshuar luftrat shekullore. Kjo sht arritur vetm nprmjet dialogimit dhe sheshimit t divergjencave, brenda institucionit. “Dum-Babave” q nuk duan t kuptojn u erdhi s fundi deklarata m bomb dhe me gjuhn m eksplicite, t prdorur ndonjher nga ndrkombtart. Eurodeputetja Doris Pack v gishtin qartazi pr t prcaktuar se kush sht “Dum-Baba”. “Rama po pengon heqjen e vizave pr shqiptart. Sjellja e tij e pakuptimt po mban peng vendin dhe partin e tij” (Pack). “Dum-Baba dhe hajdutt” nuk ua vjedhin dot shqiptarve, as ndrrn evropiane, as t ardhmen evropiane. Nuk na vjedhin dot, as vizat, as qetsin, me lvizje kuturu, t tipit mosbindje civile.

“Dum-Baba”, me sa duket, ndjek pik pr pik filozofin e babait t krijimit t mosbindjes civile, Henry David Thoreau. Ky i fundit, n librin e tij t publikuar n 1849, shpalosi tendencat antiligj, megjithse pr ideale vrtet shum t mdha, si p.sh. lufta kundr skllavris dhe ekspansionit amerikan, kundr Meksiks. Prtej ktyre idealeve shum t mdha, filozofia e Thoreau shkaprcente, n forma krejt anarkiste. Ai e konsideronte lirin e individit, m t rndsishmen dhe prtej do ligji t shtetit. “Ligji nuk e bn njeriun t drejt, por e bn t padrejt, pasi ai duhet t’i qndroj besnik vetm vlerave dhe liris s tij. Historia e ka treguar se nuk ekziston liria absolute e individit, pasi n t kundrt, do t kalonim n anarki absolute, n nj qorrsokak, ku duan t fusin njerzimin filozof t till, apo pauses t tij, sot. Vrtet, mosbindjen civile e kan pasuar figura t rndsishme t historis s njerzimit si Martin Luther King apo Mahatma Ghandi, por ata kan nj t veant shum thelbsore. Kta dy t fundit e prdorn mosbindjen civile si nj form t lufts politike, t prdorur nga nj grup presioni, por ndaj nj ligji t prcaktuar, q konsiderohet i padrejt. Objektivi i tyre ishte q ta prdornin mosbindjen civile si strategji pr t
evidente padrejtsin e nj ligji dhe t konsekuencave, q sjell ai ligj. Cilin ligj po konteston Rama? Ligjin q e bri dhe e miratoi vet? Apo, mjafton t thyejm ligje t fardo lloji. Jan dhjetra ligje, q po thyen me vendosjen e adrave, n nj hapsir publike, duke shkelur t drejtn e mijra qytetarve q sot po reagojn fort, sepse ai nuk po prmbush interesat e tyre. Pr Thoreau, nuk sht “qeveri e mir, ajo q qeveris m mir” por, “qeveri e mir, sht ajo q nuk qeveris fare”. Edhe “Dum-Babs” kjo filozofi po i ravijzohet n kok, nga dita n dit. Mundsisht, nj Shqipri pa qeveri dhe pa ligje (pr sa koh nuk shkon n parlament n vend-krijimin e ligjeve). Nuk mundet q nj forc politike, t dal kundr ligjeve t shtetit apo t’i konsideroj ato pron t sajn, pasi ajo forc nuk e kalon 25-30% t elektoratit. Po mbi 40% e elektoratit q nuk voton fare, nga kush prfaqsohet? Pjesa e elektoratit q sht kundr, s bashku me at pjes t elektoratit q sht indiferente, nuk e konsideron kt form politike, t drejt, n t kundrt e sheh si nj mjet q po u shkel interesat. “Dum-Baba” sht i t gjith Tirans, jo vetm i elektoratit t tij. Vrtet mosbindja civile arriti nj kulm me Luther Kingun apo Ghandin, por sot ka degjeneruar, n nj lvizje, t udhhequr nga radikalt e majt, si Panella apo Bonino. Mosbindjen civile ata e prdorin si nj form, pr t afirmuar pr shembull antiprohibicionizmin, q do t thot, legalizim t drogs. N mnyr spektakolare apo nprmjet nj shou, Panella ka shprndar marijuan n publik. Mosbindja civile u aplikua edhe nga lvizjet studentore apo popullore q realizuan revolucionet me ngjyr, n vendet postkomuniste (portokalli n Ukrain apo roz n Gjeorgji e n Serbi, sipas simboleve me ngjyra q ata prdorn. N Shqipri, mund ta konsiderojm t kuq pasi kan veshur bluza t kuqe). Kto revolucione shumngjyrsh prodhuan kriza politike dhe institucionale, prandaj konsiderohen sot nj prkatsi e ers s vjetr dhe t prfunduara si lvizje. Megjithat, sado anarkist t mund t jet konsideruar Thoreau, ai mbetet joviolent. Ndrsa lvizjet “Duam Babn”, sot kan tendenca pr violenc (me goditje, thyerje makinash, djegie flamursh, sharje dhe ofendime npr rrug), dhe prbn potencial t mundshm, pr degjenerim n dhun. Pr deputeten Arta Dade, nuk sht thyer, as edhe nj deg peme. Po sigurisht, sepse pemt jan t mbjella nga Edi, ndrsa makinat q goditen e thyhen prdit jan t “armiqve”. Truri i majt nuk mund ta degjeneroj situatn n dhun, pasi jemi n ern e re, NATO. “Dum-Babat”, sot jan shndrruar n disa personazhe q nuk po kuptojn ern e re. Duan ta shndrrojn prsri, n nj lvizje, pa ia arritur qllimit. Kur nuk u arrit fitorja e forcave regresiste, prpara nj shekulli, nuk mund t ndodh pas 100 vjetve.

Para dhe pas “ers s re, NATO”. far do t thot pr Shqiprin, t jesh shtet antar, me t drejtat t plota n NATO? Cilat jan prfitimet, q ne, automatikisht prfitojm, nga ky antarsim? far do t thot? Ku sht ndryshimi? far prfitojm dhe ku kemi arritur? Prse e konsideroj nj er t re? Shqipria ka prjetuar shum prmbysje dhe regrese, por kjo ishte nj prmbysje me kah pozitiv. S pari, duke qen shtet antar i NATO-s po kuptojm, q jemi t barabart me shtetet e tjera, nga mnyra dhe gjuha e barabart q ata qasen me ne. S dyti, ne tashm po konsiderohemi dhe po trajtohemi si shtet ligjor, ku vepron ligji dhe vetm ligji dhe s treti, n kt vend, nuk mund t prodhohen m revolucione, qofshin kto t kuqe, roz, apo edhe t fardolloj ngjyre tjetr. Nuk prodhohen dot m, lvizje shkatrruese dhe nuk shndrrohemi m, nj fushbetej e manovrave t t gjitha agjenturave. “Kur ndodh nj her, mund t mos ndodh prsri. N qoft se ndodh hern e dyt, sht e sigurt q do t ndodh edhe hern e tret”, sht kjo, nj shprehje e mome. T gjith faktort prgjegjs dhe t urt, t menur dhe racional, po prpiqen ta vn n funksionim, pikrisht kt shprehje. Edhe ’97-a sht nj ndodhi q nuk dshirojm t ndodh, pr her t dyt, e as t tret, dhe nuk duam ta shndrrojm n precedent e model t politiks shqiptare. Pr ern e re, NATO sht shum e largt ne koh, hapsir, n gjeopolitik, n europolitik, revolucioni i zi ‘97-s.

Prej 9 muajsh kemi deklarata, non stop, t faktorit ndrkombtar veanrisht BE-s, SHBA-ve, OSBE-s: “Shqipria ta zgjidh vet krizn politike”. Po trajtohemi, pr her t par, si vend sovran, i pavarur, i rritur dhe i pjekur politikisht. Kjo duhet t na gzoj pa mas, q n dhjetvjearin e dyt t mijvjearit t tret, m s fundi, ne konsiderohemi, pas prpjekjesh shekullore, vend sovran dhe i aft tashm, pr t zgjidhur disa eksese, qoft edhe disamujore, prball sfidave t jashtzakonshme q na ofron era e re, NATO. Dhe pikrisht kt shprehu ambasadori Bosch: “T tregojn, se jan burra shteti dhe t mos ken parasysh interesin e tyre personal, por interesin e vendit. T shfrytzojn t gjitha mundsit pr t nxjerr vendin nga kjo situat”. Mesazhi: Zgjidheni vet, sepse jan t gjitha mundsit. Jo t gjitha t kqijat, vijn pr keq. Vrtet, kjo kriz e gjat sht konsideruar si nj prishs imazhi, por n ann tjetr t medaljes, ne po shohim dhe po shijojm lirin tone, si komb. Tashm, faktori ndrkombtar na trajton haptazi si t barabart, pa urdhra dhe detyrime. Sot kemi nj gjuh krejt tjetr diplomatike, duke ruajtur realisht marrdhniet dhe ligjet ndrkombtare. Kreu socialist nuk na kthen dot tek era para-NATO. sht prtej fuqis s nj njeriu, qoft edhe nj krahu politik. NATO sht nj institucion ndrkombtar, me fuqi t atill politike, q tejkalon, jo nj individ, jo nj krah politik, por sht prtej nj shteti. Dhe ne jemi tashm pjes e saj, me t drejta t plota dhe t barabarta. Kt barazi me shtetet antare, ne po e kuptojm sot, fal ksaj krize.

Para “ers s re NATO”, kishte krejt gjuh tjetr nga faktori ndrkombtar. N bojkotin e vitit 2001, Parlamenti Evropian u b nj aktor, n proces. Nj numr politikansh shqiptar u ftuan t merrnin pjes, n nj mbledhje t Komitetit t Politikave t Jashtme, n janar t vitit 2002. Ishte nj ngjarje furtun. Kjo ngjarje furtun u udhhoq nga eurodeputetja, Doris Pack, e cila n mnyr t ashpr, kritikoi kraht politik pr munges prgjegjshmrie dhe maturimi politik. Nuk e ndien sot n ern e re, NATO, kt gjuh t ashpr. Kemi nj faktor ndrkombtar t matur, t qet, diplomatik, si me nj vend me t drejta t barabarta dhe sovran, n vend t tij. Ndrsa opozita ende ekziston dhe merr frym n epokn e ers s vjetr, pasi ende i duhet t justifikohet tek elektorati i saj apo tek faktori i brendshm dhe i jashtm, q mund t ekzistoj edhe jasht parlamentit. Nga ky paradoks lind n mnyr t pashmangshme nj tjetr. Mungesa e opozits n Parlament prodhon manifestime qytetare, q edhe kjo detyrimisht, duhet t justifikohet. Por era e re nuk e justifikon dot ern e vjetr dhe format arkaike t saj. Era e re vjen si pasoj e ndryshimeve t mdha. Ndryshimet e mdha dhe rrnjsore nuk ndodhin nga nxits dhe faktor t jashtm. Ato ndodhin, si pasoj e nj koshience t brendshme dhe shtysash e faktorsh t brendshm. Prezenca n NATO po na nxit kta faktor t brendshm pr t treguar transformimin rrnjsor, q po realizojm si komb.

Nga analist dgjon, se kjo situat krize politike do t zgjas, pasi sht shtje pushteti. Vrtet dikush e ka kt pushtet, dikush nuk e fitoi dot, por ajo q prkthehet pr humbsit, si me rrezik, sht q de facto ka humbur edhe pushtetin, de jure t fituar n kryeqytetin e Shqipris. Aktualisht, n Bashkin e Tirans, Rama ka humbur pushtetin real dhe nuk merr dot asnj vendim, pasi nuk ka numrin e duhur t kartonve brenda Kshillit Bashkiak. E gjith Shoqata e Ndrtuesve po reagon sot shum fort, pasi jan me qindra leje ndrtimi q presin t kalojn nga KRT-ja e Tirans. Koalicioni qeveriss po e bllokon Ramn edhe n shtpin e tij. Humbja e pushtetit, tashm edhe lokal (kur ke humbur Tirann, ke humbur gjith Shqiprin) me sa duket dik e bn shum nervoz, por edhe plngprishs. Megjithat, faleminderit “Dum-Baba”, fal teje, ne si shtet ndihemi m t fort dhe m t pavarur. Fal ksaj krize, ne u iluminuam, q tashm jemi n ern e re, NATO.