E etur pr fjalt
Tani q Herta Mueller e ka mbajtur ligjratn e saj me rastin e marrjes s mimit Nobel pr letrsi, t gjith ne q skemi qen n gjendje ta dgjojm n Stockholm mund ta lexojm. Websajti i mimit Nobel e ka prkthyer ligjratn n anglisht, gjermanisht, frngjisht, spanjisht dhe suedisht, prandaj mund ta lexoni n seciln prej ktyre gjuhve.
Si mund t pritet nga nj shkrimtar q sht rritur dhe ka jetuar n nj diktatur, ligjrata e Mueller fokusohet n shtypjen dhe frikn. M e rndsishmja, megjithat, sht se ajo e thekson nevojn q njerzit t vazhdojn t shpresojn sepse sapo t heqsh dor nga shpresa... do t vdessh.
Mueller gjithashtu ka rrfyer histori tmerruese nga jeta e saj dhe jett e t afrmve t tjer t saj. Dhe nse keni lexuar ndonj prej romaneve t saj, do ta vreni se kto histori t vrteta jan ato q e bjn fiksionin e saj. Derisa Mueller diskuton pr aktin e t shkruarit si nj akt i qet, pun nga koka n dor, ajo nuk ofron referim t drejtprdrejt t veprs s saj. Ajo nuk shpjegon se pse romanet e saj jan ngritur n at mnyr apo far ajo ka shpresuar t prmbush. Ajo vetm shpjegon se kur ka filluar t shkruarit e saj, n heshtje, aty n shkall, ku e kam kaluar nj periudh m shum se mund t thuhet. (Pas vizits q i sht
nga shrbimi sekret rumun n vendin e saj t puns, ajo ishte hedhur nga zyra dhe ishte etiketuar si informatore. N vend q t largohej nga puna, megjithat, ajo e bri nj kafaz shkallsh zyre t saj t re dhe punoi aty.)
Ligjrata sht prekse dhe mund t thuhet se n disa pika sht m e fuqishme se fiksioni i saj, mjeshtrisht m e shkatht. Sinqerisht ia vlen t lexohet.
Fituesja e mimit Nobel pr letrsi 2009 ka thn se ka filluar t shkruaj kur nuk ka qen m e mundur t prdoren fjalt e thna pr t prshkruar ngjarjet e neveritshme n vendin e saj n Rumani nn regjimin diktatorial t Nicolae Ceausescu.
Mueller ka thn se ka qen e persekutuar pas refuzimit pr tu
informatore dhe i ka nderuar ata q sot jetojn nn regjime totalitare.
Do t dshiroja sikur t mund t shprehja nj fjali pr t gjith ata t cilve do dit diktaturat ua marrin me forc dinjitetin, ka thn ajo n ligjratn e saj.
Shkrimtarja 56 vjeare, shprblimi i s cils sht par si njohje e prvjetorit t njzet t rnies s komunizmit, i ka kontrabanduar veprat e saj t hershme n Gjermani ku jan botuar. Ajo sht zhvendosur atje m von n vitin 1987.
Mueller e mban mend kur zyrtart e Ceausescu-t e kan krcnuar ta vrasin nse do t refuzonte t nnshkruhej si informatore e regjimit.
I kam thn... vetes, nse e nnshkruaj kt, nuk do t jem n gjendje t jetoj m me veten time, ka thn ajo, duke iu referuar vetvrasjes. far po ndodhte nuk mund t shprehej m me fjal. Un po reagoja ndaj friks nga vdekja me etje pr jet.
Mueller, e cila shkruan n gjermanisht, ishte lavdruar nga juria e mimit Nobel pr prqendrimin e poezis dhe iltrsin e prozs.
Ajo ka thn se e mban mend arritjen e uris pr fjalt. Asgj prpos sjelljes vrdall t fjalve nuk do t trhiqte gjendjen time, ka thn ajo.
Romani i saj i fundit Atemschaukel (Fryma lkundse), prshkruan fatin e nj gjermani t dbuar nga Rumania n gulagun sovjetik gjat epoks s Stalinit.
Prgatiti: A. Beka
Si mund t pritet nga nj shkrimtar q sht rritur dhe ka jetuar n nj diktatur, ligjrata e Mueller fokusohet n shtypjen dhe frikn. M e rndsishmja, megjithat, sht se ajo e thekson nevojn q njerzit t vazhdojn t shpresojn sepse sapo t heqsh dor nga shpresa... do t vdessh.
Mueller gjithashtu ka rrfyer histori tmerruese nga jeta e saj dhe jett e t afrmve t tjer t saj. Dhe nse keni lexuar ndonj prej romaneve t saj, do ta vreni se kto histori t vrteta jan ato q e bjn fiksionin e saj. Derisa Mueller diskuton pr aktin e t shkruarit si nj akt i qet, pun nga koka n dor, ajo nuk ofron referim t drejtprdrejt t veprs s saj. Ajo nuk shpjegon se pse romanet e saj jan ngritur n at mnyr apo far ajo ka shpresuar t prmbush. Ajo vetm shpjegon se kur ka filluar t shkruarit e saj, n heshtje, aty n shkall, ku e kam kaluar nj periudh m shum se mund t thuhet. (Pas vizits q i sht
nga shrbimi sekret rumun n vendin e saj t puns, ajo ishte hedhur nga zyra dhe ishte etiketuar si informatore. N vend q t largohej nga puna, megjithat, ajo e bri nj kafaz shkallsh zyre t saj t re dhe punoi aty.)
Ligjrata sht prekse dhe mund t thuhet se n disa pika sht m e fuqishme se fiksioni i saj, mjeshtrisht m e shkatht. Sinqerisht ia vlen t lexohet.
Fituesja e mimit Nobel pr letrsi 2009 ka thn se ka filluar t shkruaj kur nuk ka qen m e mundur t prdoren fjalt e thna pr t prshkruar ngjarjet e neveritshme n vendin e saj n Rumani nn regjimin diktatorial t Nicolae Ceausescu.
Mueller ka thn se ka qen e persekutuar pas refuzimit pr tu
informatore dhe i ka nderuar ata q sot jetojn nn regjime totalitare.
Do t dshiroja sikur t mund t shprehja nj fjali pr t gjith ata t cilve do dit diktaturat ua marrin me forc dinjitetin, ka thn ajo n ligjratn e saj.
Shkrimtarja 56 vjeare, shprblimi i s cils sht par si njohje e prvjetorit t njzet t rnies s komunizmit, i ka kontrabanduar veprat e saj t hershme n Gjermani ku jan botuar. Ajo sht zhvendosur atje m von n vitin 1987.
Mueller e mban mend kur zyrtart e Ceausescu-t e kan krcnuar ta vrasin nse do t refuzonte t nnshkruhej si informatore e regjimit.
I kam thn... vetes, nse e nnshkruaj kt, nuk do t jem n gjendje t jetoj m me veten time, ka thn ajo, duke iu referuar vetvrasjes. far po ndodhte nuk mund t shprehej m me fjal. Un po reagoja ndaj friks nga vdekja me etje pr jet.
Mueller, e cila shkruan n gjermanisht, ishte lavdruar nga juria e mimit Nobel pr prqendrimin e poezis dhe iltrsin e prozs.
Ajo ka thn se e mban mend arritjen e uris pr fjalt. Asgj prpos sjelljes vrdall t fjalve nuk do t trhiqte gjendjen time, ka thn ajo.
Romani i saj i fundit Atemschaukel (Fryma lkundse), prshkruan fatin e nj gjermani t dbuar nga Rumania n gulagun sovjetik gjat epoks s Stalinit.
Prgatiti: A. Beka