Ekonomia Kineze drejtuar nje te ardhmeje te ndricuar

Ekonomia Kineze drejtuar nje te ardhmeje te ndricuar

Diplomacia Kineze paqesore per interesa te perbashketa

Shkrim i derguar tek agjencia NOA nga Ambasada e Republikes Popullore te Kines ne Shqiperi

Ditet e fundit disa agjenci per investime dhe eksperte nga vendet perendimore vune ne dukje se tregu i aksioneve kineze ishte i zymte dhe pasuria e paluajtshme pati flukse teper serioze ata parashikojne se ekonomia kineze ndoshta do te kete nje renie te rende ose do te shembet. Madje shifrat ekonomike te fundit qe sapo u publikuan kane ngjallur supozime te shumellojshme per hard landing. Kina vertet ka disa probleme qe duhen zgjidhur ne zhvillimin ekonomik por nje supozim i tille si shembja e ekonomise kineze i cili eshte tejet i ekzagjeruar nuk eshte real.

Se pari rregullimi i ritmit te ekonomise kineze eshte me se normal. Cilido qofte vendi nuk mund te mbaje nje rritje ekonomike te pandryshuar pergjithmone. Duke u perballuar me krizen financiare globale Kina kishte zbatuar ne menyre te pa hezituar politiken aktive fiskale dhe politiken e lirshme ne kuptimin modest monetare dhe ekonomia e saj ishte e para ne mbar boten qe u ringjall dhe u rrit por disa probleme u shfaqen njekohesisht. Pas krizes rregullimi i ketyre politikave pa dyshim ndikoi ne nje fare menyre ne shpejtesine e rritjes ekonomike. Mund te themi se shkaku kryesor per ngadalesimin e rritjes ekonomike kineze eshte rezultati i kontrollit.

Se dyti duke qene ne situaten e kontrollit gjithsesi ekonomia kineze do te mbaje nje rritje relativisht te larte. Sipas Planifikimit Pesevjecar te 12-te ekonomia kineze do te zhvillohet ne menyre te sigurte dhe te shpejte ne pese vitet e ardhshme gjate kesaj periudhe rritja mesatare e GDP-se vjetore do te jete 7. Per sa i perket te ardhmes se zhvillimit te ekonomise shume institucione prestigjioze perfshire FMN mbajne nje qendrim pozitiv. Ditet e fundit edhe pse Goldman Sachs Credit Suisse Royal Bank of Scotland dhe disa institucione nisur nga parashikimet e rritjes se ekonomise kineze per nje renie prapeseprape ato parashikojne se ekonomia kineze do te rritet me 9 ne vitin 2011.

Se treti aftesia e ekonomise kineze ne perballimin ndaj krizes eshte rritur dukshem. Qe nga reforma dhe hapja ndaj botes aftesia e ekonomise kineze rritet dukshem vellimi i pergjithshem i GDP-s renditet ne vendin e 2-te ne mbare boten struktura e ekonomise eshte duke u permiresuar pervec ketyre vecorive potenciali i kerkesave te tregut kinez eshte i jashtezakonshem aftesite e inovacionit dhe pershtatjes se ndermarrjeve kineze jane duke u rritur vlen te permendet se qeveria kineze ka aftesi te marre masat e duhura dhe fleksibel te kontrollit duke imponuar ndikime te forta mbi kriza te ndryshme ekonomike e financiare. Per shembull masat qe ka marr qeveria kineze per rregullimin e disa problemeve ne industrine e pasurise te paluajtshme kane dhene rezultate te mira fillestare.

Megjithate kuptuam se ne klime te nderlikuar ekonomike nderkombetare rruga e perparimit te ekonomise kineze nuk do te jete e rrafshet. Pas krizes financiare nderkombetare kompleksiteti i mjedisit te jashtem ekonomik ceshtjet strukturore te ekonomise kineze i sjellin zhvillimit te ardhshem te ekonomise kineze veshtiresi dhe rrezikshmeri. Kontradikta strukturore qe ka pasur ekonomia kineze nuk mund te injorohet pengesa qe do te ballafaqoje ekonomia kineze gjate zhvillimit nga reforma e pergjithshme deri ne reformen e thelle smund te nenvleresohet. Kina duhet tu kushtoje nje rendesi te vecante problemeve dhe veshtiresive duke bere perpjekje per te realizuar ndryshimin rrenjesor te menyrave te zhvillimit te ekonomise kineze.

Me shume se 30 vjet te Reformes dhe hapjes ndaj botes gje e cila i ka sjelle Kines zhvillime te vrullshme te ekonomise rritjes se konsiderueshme te fuqise gjitheperfshirese kombetare vecanerisht pasi Kina ka perballuar me sukses krizen financiare nderkombetare bota ka treguar nje interes gjithnje e me te forte ne drejtimin strategjik te Kines eshte interesuar se si Kina do ta shfrytezoje fuqine e saj ne rritje e siper A do te kercenoje Kina ndaj vendeve te tjera Po te themi qe Kina vertet ka ndonje qellim strategjik atehere mund te shprehet ne dy fjale zhvillim paqesor d.m.th synim per harmoni dhe zhvillimin ne vend synim per paqen dhe bashkepunimin jashte vendit qe te realizohet endrra kineze qe me mjete paqesore nga reforma te vazhdueshme dhe permiresimi i sistemit tone nepermjet perpjekjeve kembengulese shpikjeve dhe krijimeve te popullit kinez me bashke-ekzistence miqesore afatgjate dhe bashkepunime te barabarta me perfitime reciproke me vendet e tjera me qellim qe populli kinez duke zene 1/5 te popullates se pergjithshme ne bote te shpetoje veten jo vetem nga varferia por edhe te gezoje nje jete me te bukur Kina do te jete nje vend ku banoret jane te kenaqur shoqeria eshte harmonike zhvillimet politike materiale shpirterore kulturore mjedisore do te procedojne ne menyre te balancuar Kina do te jete anetarja me e pergjegjshme qe i bindet ligjit te komunitetit nderkombetar.

Kina e tanishme do te ndjeke e palekundur rrugen e zhvillimit paqesor. Si nje vend i lashte me nje histori prej 5000 vjetesh Kina nuk ka praktikuar kulture ose tradite per zgjerimin dhe hegjemonizmin dashamiresia dhe harmonia jane ne zemer te tradites sone politike dhe kulturore Kina vlereson fqinjesine e mire me t gjitha vendet i permbahet konceptit filozofik ate qe nuk deshironi tua bejne juve mos ia beni te tjereve. Ne kulmin e Dinastise Tang Japonia nga Kina kishte fituar lulezimjo kercenim. Ne Dinastine Ming lundertari i madh kinez Z. Zheng He duke drejtuar floten me te forte te asaj kohe 7 here per ne vendet perendimore nuk kishte cuar me vete as gjak as lufte as grabitje as kolonizimin por porcelan caj dhe mendafsh. Zhvillimi i Kines buron nga perparimet e veta shoqerore e ekonomike jo ekspansionizmi me forca te armatosura. Kina po perpiqet te krijoje nje mjedis paqesor nderkombetar per te zhvilluar veten njekohesisht edhe te nxise paqen boterore me zhvillimet e veta.

Kina e tanishme do ti permbahet e palekundur strategjise se hapur me perfitime te ndersjellat. Zhvillimi i Kines asnje here nuk mund te ndahet me boten madje eshte ne favor te zhvillimit boteror. Ne nuk mendojme se marredheniet midis vendeve jane marredheniet zero-sum qe do te thote dikush fiton dikush tjeter humbet dikush lulezon dikush tjeter shkaterrohet. Vendet e botes duhet te respektojne dhe te besojne njeri-tjetrin te jene te barabarta te zhvillojne bashke me interesin reciprok. Kina eshte bere vendi i dyte importues ne bote dhe ka Emerged Markets me te madh duke krijuar 14 milione vende pune per vende e rajone te tjera. Kina po zbaton aktivisht Planifikimin Pesevjecar te 12-te do te vazhdoje me kembengulje reformen dhe hapjen ndaj botes duke pritur vendet e mbare botes per te marr pjese ne zhvillimin e Kines per te ndare premisat kineze.

Disa njerez mendojne se  nese Kina do te behej e forte do te hegjemonizohej. Por seshte keshtu. Se pari Kina eshte ende nje vend ne zhvillim. GDP-ja e Kines tashme renditet ne vendin e dyte ne bote por realiteti eshte qe sado qe do te jete e madhe GDP-ja e Kines ajo duhet te ndahet ne mes te 1.3 miliarde njerezve. GDP per fryme eshte vetem US 3.800 duke u renditur rreth vendit t 104 ne bote edhe me e ulet se shume vende afrikane. Duke nisur nga standardi i Kombeve te Bashkuara nje dollar ne dite 150 milion kineze jane ende duke jetuar nen vijen e varferise. Kina ka nje popullsi te madhe por me nje baze te dobet ekonomike. Zhvillimi urban-rural jo ne te njejtin nivel pabarazite ne strukturen industriale dhe prapambetja e produktivitetit jane ceshtje ende per t8217u zgjidhur rrenjesisht. Ne cfaredo menyre Kina eshte e madhe ne kuptim te popullsise por e vogel ne kuptim te ekonomise. Ky eshte nje vend ne zhvillim de facto. Disa vende te zhvilluara thone se Kina duhet te hiqet nga lista e vendeve ne zhvillim edhe ne sinqerisht kemi kete deshire por realiteti eshte i tille ne duhet te bejme edhe shume perpjekje te synojme per zhvillime me cdo vullnet te perqendrohemi te ndertimi i pergjithshem.

Se dyti politika e mbrojtjes se nje vendi varet nga mjedisi i brendshme dhe ai i jashtem si dhe nga parimet e politikave jo nga kapaciteti ekonomik. Kina nuk eksporton ideologjine as nderhyrjen e armatosur vetem paqen e bashkepunimin. Ne angazhohemi ne zgjidhjen e mosmarreveshjeve dhe ceshtje te nxehta ne menyre paqesore. Kina po ndjek nje politike mbrojtese. Ndertimi ushtarak ka per qellim ruajtjen e sovranitetit dhe integritetit territorial mbrojtjen e kufijve tokesore prej me shume se 22.000 km dhe ato detare prej 18000 km sigurimin e zhvillimit ne nje klime te qete por absolutisht jo nga kerkesa e gares se armeve as deshira per te kerkuar ekspansion apo hegjemoni. Historia e ngritjes dhe renies te disa fuqive te medha ne bote na tregon se ekspansionizmi eshte nje rruge qorre gara e armeve dominimi i botes gjithashtu dhe zhvillimi paqesor eshte e vetmja rruge e drejte.

Per zhvillime te metejshme Kina duhet te forcoje bashkepunimin me vendet e mbare botes dhe i nevojitet nje klime e sigurte dhe paqesore nderkombetare. Prandaj ne e vleresojme se tepermi miqesine tradicionale mes Shqiperise dhe Kines vargjet si me miqte sado larg qe jemi porsi komshi te mire i kemi pasqyrojne me se miri marredheniet tona dje sot dhe neser. Ne te kaluaren shkembimet e personaliteteve te larta midis dy vendeve tona kane qene te panderprera bashkepunimet miqesore me interes reciprok zhvillohen konkretisht ne te gjitha fushat. Ne vitin 2010 vellimi i tregtise dypaleshe eshte 350 milione dollare duke shenuar nje rritje prej 28.5. TaniKina eshte partner i trete tregtar i Shqiperise ajo ze vendin e trete per importe drejt Shqiperise dhe vendin e katert per eksporte nga Shqiperia. Ne te ardhmen Kina shpreson se me zhvillimin e saj paqesor mund ti sjelle Shqiperise shanse te zhvillimit deshiron qe me shkembime miqesore bashkepunime gjithe perfshirese te dy popujt tane mund te gezojne stabilitetin paqen lulezimin e prosperitetin.