Ekspedite shkencore per te studiuar shtresen e akullit ne Antarktide
Nje ekip nderkombetar shkencor do te shkoje ne Antarktide brenda pak javesh per te studiuar shtresen e akullt te kontinentit qe po shkrin me shpejtesi. Ata do te ngrene nje kamp fushimi mbi nje shtrese akulli rreth 2200 kilometra larg fqinjit me te afert Stacionit Kerkimor Amerikan McMurdo. Korrespondentja Rosanne Skirble njofton se zbulimet e tyre do te ndihmojne per te bere parashikime me te sakta per shkrirjen e madhe ne Antarktide si rezultat i ngrohjes globale qe do te rrise ndjeshem nivelin e detit gjate shekullit te ardhshem
Ekspedita perqendrohet tek akullnaja Pine Island nje mase akulli me siperfaqe 2300 kilometra katrore dhe thellesi 500 metra. Shkrirja e akullit ne kete zone te Anktarktides eshte pergjegjese per rritje prej 7 per qind te nivelit te detit te regjistruar gjate viteve te fundit thote specialisti i akullnajave prane NASA-s dhe drejtuesi i ekipit Rober Bindschadler
Ne kete pike Antarktida po shkrin duke shkaktuar ngritjen e nivelit te detit. Prandaj duhet te shkojme aty. Kemi identifikuar ne vecanti akullnajen Pine Island pasi eshte akullnaja qe po leviz me shpejt. Po ashtu kjo eshte akullnaja qe po shkrin me shpejt ne pjesen e poshtme qe shtrihet ne oqean. Parashikojme ritme shkrirjeje ne disa vende prej 100 metrash ne vit qe jane ne fakt ritme teper teper te larta.
Ekspedita ka per synim te zbuloje se cfare po ndodh ne ate zone. Zoti Bindschadler thote se shkrirja shkaktohet nga reaksioni i ndersjellte mes eres ujit dhe akullit kur ka clirim nxehtesie qe del nga nje boshllek nen shtresen e akullit. Ekipi do te perpiqet te zbuloje cfare tiparesh ka kjo zgaver
Nuk dime hollesi. Pikerisht kete do te zbulojme permes matjeve.
Satelitet ofrojne harten e akullnajes dhe identifikojme drejtimin qe ndjek ajo ne levizje por nuk mund te masin cfare ndodh nen shtresen e akullt. Per te grumbulluar te dhena per qarkullimin e ujit rrymat dhe ndryshimet e akullit nen uje ekipi duhet te shpoje nje vrime ne akull. Oqeanografi Timothy Stanton thote se duke pasur parasysh kushtet ekstreme ne Antarktide shpimi behet me mjete te thjeshta teknike
Ky sistem shpon nje vrime me diameter prej 27 centimetrash ne kete shtrese akulli me trashesi 500 metrash. Shpimi realizohet duke perdorur uje te ngrohte. shte nje proces shume primitiv qe kerkon shume mund por ky eshte procesi qe rezulton ne shpimin e kesaj shtrese te thelle akulli.
Pasi perfundon shpimi shkencetaret do te zbresin nje kamera permes vrimes deri ne zonen ujore nen shtresen e akullit. Zoti Stanton thote se ekipi do te perdore edhe nje pajisje qe leviz lart e poshte neper vrimen mes akullit per te matur temperaturen nivelin e kripes dhe levizjen e rrymave nen shtresen e akullit deri ne tabanin e detit.
Me pas duke perdorur ndjesore me precision te larte mund te llogarisim ritmet e shkrirjes te shtreses se akullit. shte ngritur hipoteza se kjo ngrohje ndryshon forcen e shtreses se akullit dhe eshte shume e rendesishme per te parashikuar modelin e ndryshimeve te kesaj shtrese me kalimin e kohes.
Do te hapet nje vrime e dyte dhe permes saj do te dergohet nje instrument i ngjashem qe do te vendoset ne pjesen e poshtme te akullit. Ekipi do te perpiqet te identifikoje formen e zgavres oqeanike me pajisje zanore. Ata kane ne plan te aktivizojne shperthime te vogla dhe te godasin akullin me vare per te ndjekur levizjen e valeve zanore permes akullit.
Kampi ne akullnajen Pine Island do te ushqehet me energjine qe prodhojne gjeneratoret me ere diell dhe nje sistem baterish qe zoti Stanton thote se do te mundesojne komunikimin me Departamentit Pasuniversitar te Marines ne San Diego
Ne kete menyre cdo dite mund te ndryshojme strategjine e marrjes se mostrave.
Studimi i Akullnajes Pine Island financohet nga Fondacioni Kombetar i Shkences dhe NASA. Oqeanografi Timothi Stanton thote se zbulimet mund te ndihmojne per te permiresuar saktesine e modeleve qe parashikojne shkrirjen e akullit dhe rritjen e nivelit te detit ne pjeset e planetit qe po perjetojne ndryshime te shpejta klimatike.