Erjoni, “vrasesi” i penduar i mimozave
Luljeta Ndoka
Nje beteje e vertete behet mes vogelushit Erjon dhe disa degesh lule mimoze, ne rreze te nje peme, shume prane godines se Presidences. 11-vjecari ze te shkepuse gjethet nga kercelli i kesaj luleje eremire, e ato, si perpjekje mbijetese, duket se nuk duan qe te ndahen nga trupi i lules. Por, Erjoni eshte me i forte, edhe pse i vogel ne moshe. Punet e renda, te cilat i ka bere here pas here, ia kane forcuar muskujt. Te pakten aq sa per te bere “zap” nje lule. Pa u menduar gjate, nje e nga nje, vogelushi fillon t’i heqe deges se madhe te mimozes pjeset e “teperta”. Megjithate, nuk duket fort i lumtur Erjoni. Edhe pse ato lule i japin para, edhe pse ato jane thjesht lule...
“Provat e krimit” perbehen nga nje grumbull degesh te lule mimozave. Vogelushi, pasi pergatit tufat bukedhenese, i le “mbeturinat” rreze nje peme, shume prane godines se Presidences. E, me pas, u turret cifteve nga mbrapa. Rreket t’u mbushe mendjen qe t’i blejne, te pakten per mundin qe ka bere. “Mekatin” e Erjonit duhet ta paguajne edhe te tjeret. Te pakten financiarisht. Sepse vogelushi, eshte ngjitur peme me peme, duke rrezikuar edhe jeten madje, per te keputur ato lule te bukura. Edhe pse nuk e di se nga i vjen, vogelushi duket sikur vuan. Ndergjegjja vrasese nuk e le te qete. “Jane thjesht lule”, duket se e ngushellon veten, dhe pastaj ne koke i mbijne lloj-lloj mendimesh, po sikur ato te kishin goje te flisnin”. Te pakten keshtu thote veshtrimi i 11-vjecarit, i cili ka braktisur edhe mesimin per te siguruar buken e perditshme.
Nje tufe lulesh te mbledhura ne Parkun e Liqenit Artificial kushton 100 leke, qe sa nje buke. Prinderit i ka me te shumten e kohes pa pune se me pune, gje qe e detyron qe te ngjitet maje pemeve porsi nje majmun i vogel e te kepuse deget. “Nje here desh jam rrezuar, por isha me fat, me priti dega tjeter”, rrefen vogelushi, si per te justifikuar cmimin e larte te tufave. Syte e zinj e te futura thelle i ul me trishtim, dhe nuk i ben me pershtypje kersheria me te cilen e shohin njerezit qe kalojne rruges. Me shume se gjithcka e vret fakti se ai eshte “Vrases”. I luleve gjithsesi... Erjoni i vogel nuk ka me deshire qe te bisedoje. Ai ngrihet nga rreza e pemes ku eshte fshehur disi, i lidh mimozat me nga nje gjalme te bardhe dhe niset drejt cifteve, lumturia e te cileve i duket shume e larget. Dhe trishtimi me i madh e ze kur ato i shperfillin lulet, ndersa kur i blejne, te pakten ai qetesohet, se mimozat e keqtrajtuara i ka lene ne duar te sigurta...
“Bizneset” qe cojne ne analfabetizem
Shitja e paketave te cigareve, camcakezeve, cakmakeve, dhe se fundmi edhe e mimozave, con ne braktisjen e shkolles nga femijet. Pikerisht ky eshte edhe kontingjenti me i prirur per te mos ditur as shkrim as kendim. Edhe nese kjo kategori arrin te mesoje te shkruaje e te lexoje, dijet e tyre mbeten vetem ne kete pike. Te pyetur nese e benin kete pune se nuk u pelqente shkolla, apo per te fituar para, femijet kane shprehur deshiren te jene si gjithe te tjeret, por kushtet e renda familjare nuk u japin keta “luks”. Disa prej tyre kane vetem njerin prind, te tjere i kane te dy, por te papune, dhe te tjere arrijne te dypunesohen. Keshtu, paradite shesin, pasdite shkojne ne shkolle. Ndersa ka edhe nga ata femije, te cilet nuk kane qene kurre ne shkolla, pikerisht per shkak te gjendjes se rende financiare.
Degen e mimozes c’e keputen...
Ne qender te Tiranes, prane shume institucioneve shteterore, prane edhe bulevardit kryesor, nje peme mimoze eshte shqyer nga te gjitha anet. Autore te kesaj ngjarjeje nuk duken te jene lypesit, te cilet e kane marre me “tapi” ate zone, por disa femije, madje edhe te rritur. Me sa duket, ata kane pertuar te shkojne deri te parku i Liqenit Artificial (jo se kjo do te perbente ndonje shkelje me te vogel), por kane shfrytezuar qenien e nje peme te tille fitimprurese ne qender te Tiranes, per ta shperfytyruar. Lypesit, prane semaforit tek Ura e Lanes, vazhdojne te lypin, ndersa ata me te “kamurit”, nuk e bejne nje gje te tille. Ata keqtrajtojne ne menyre te paligjshme Parkun e Liqenit Artificial dhe preferojne te shesin. Pema, e cila nuk ka shume vite qe eshte mbjelle, i fal shume bukuri dhe arome te mire zones prane Kullave Binjake, por nje bukuri qe eshte ne shkaterrim e siper. Nje dege e madhe e saj eshte shqyer me perdhune, dhe rezulton te mos jete e fundit. Po te shikosh pak me lart, sheh edhe pasojat e nje dege te thyer, e po te shohesh femijet qe e studiojne me vemendje lartesine e pemes, sheh edhe premisa qe ajo peme mimoze te shkaterrohet akoma me teper. Ndoshta kur te jete erresuar paksa...
Mimozat, punesim sezonal per shtepiaket
Fare prane kesaj peme te dhunuar, nje grua, rreth te tridhjetepesave, ka rreshtuar dhjetera tufa lule mimozash ne trotuar, prane bulevardit “Deshmoret e Kombit”. Konkurrenca eshte e dukshme edhe ne shitjen e ketij produkti. Ndersa Erjoni, i cili ishte lodhur shume per t’i keputur, e shiste 100 leke tufen, gruaja e re, qe preferon te mbetet anonime, i shet me gjysmen e cmimit. “I kam blere”, thote fillimisht, ndersa me pas tregon me sinqeritet se ato mimoza i ka keputur bashkeshorti i saj te Liqeni Artificial. “Jam e papune”, perpiqet te justifikohet disi. Shitesja rrefen se shitjen e mimozave e ka si “punesim sezonal”. Ajo perpiqet ta fitoje buken e gojes ku te mundet, duke shitur lule, te cilat ne fakt nuk kerkojne asnje investim. Thjesht pak kacavjerrje, per t’i keputur ato. Kalimtaret duken paksa dinake. Ata ua thithin aromen luleve, por per t’i blere as qe behet fjale. “Mund te shkoj t’i marr vete nga liqeni, thote nje vajze e re, teksa refuzon kerkesen e gruas per t’i blere. Te gjithe duken te qete ne metropolin shqiptar, edhe pse lajmetaret e pranveres po vriten perdite... Tirana eshte nder te paktat vende ku lulet fillojne qe te celin si per te lajmeruar stinen me me jete, e megjithate, ne nuk i leme te qeta ato.