Fantazma e viteve gjashtëdhjetë
E shkuara nuk mund të parashikohet kurrë, e aq më pak mund të bëhet kjo, kur bëhet fjalë për të majtën gjermane. Dy vjet më parë mësuam se shkrimtari novelist, Günter Grass - një kritik i ashpër i gjithçkaje fashiste, sidomos Amerikës - dikur kishte qenë vetë anëtar i forcave naziste, Waffen SS. Tani vjen një zbulim tjetër që hedh dritë të re mbi trazirat politike dhe sociale radikale në fund të viteve ‘60.
E papritura historike ka lidhje me një pikë kthese, efektet e së cilës u ndien në Evropë dhe më tej. Më 2 qershor 1967, një polic i Gjermanisë Perëndimore qëlloi për vdekje një student letërsie 26-vjeçar të paarmatosur mbrapa koke gjatë një proteste në Berlinin Perëndimor kundër vizitës së shahut të Iranit. Benno Ohnesorg u bë “martiri i parë i të majtës” (sipas të përjavshmes “Der Spiegel”). Momentet e fundit të jetës tij të fiksuar në një fotografi të famshme galvanizuan një brez studentësh të majtë dhe aktivistësh që u ngritën në vitin simbol, 1968. Kjo masë periferike përqafoi terrorizmin.
Për ata, vrasësi i tij, Karl-Heinz Kurras, ishte një “polic fashist” në shërbim të një “shteti fashist” pro-amerikan, kapitalist. “Sistemi post-fashist është kthyer në sistem para-fashist”, - deklaroi Unioni i Studentëve Socialistë gjermanë në orët e tyre të akuzave pas vrasjes. Lëvizja fitoi legjitimitet dhe vrull nga vrasja e Ohnesorg-ut. Një arsye më tepër për nxehjen e gjakrave, zoti Kurras u la lirë nga gjykata dhe u kthye në punën si polic.
Tani gjithçka është kthyer kundër tij. Javën e kaluar, një çift historianësh gjermanë zbuluan të vërtetën për zotin Kurras. Që nga viti 1965 ai kishte punuar për Stasin, policia sekrete e tmerrshme e Gjermanisë Lindore. Sipas arkivave voluminoze të Stasit, pseudonimi i tij ishte Oto Bohl. Dosjet nuk e thonë, nëse ai u urdhërua apo jo të bënte atë që bëri në 1967, megjithatë kjo shton spekulimet për ekzistencën e dorës së Stasit pas ngjarjeve transformuese pas luftës në Gjermani.
Zoti Kurras, që është 81 vjeç dhe jeton në Berlin, i tha gazetës “Bild am Sonntag” se ai ishte anëtar i Partisë Komuniste të Gjermanisë Lindore. “Duhet të kem turp për këtë apo çfarë?” Ai nuk pranoi të ishte paguar për spiunimet për Stasin, por pyeti: “E çfarë nëse punova për ta? ǒrëndësi ka? Kjo nuk ndryshon asgjë.” Ziti Kurras mund të jetë monstër në imagjinatën e së majtës - por tani rezulton që ai është në radhët e tyre.
Ky zbulim ka vlerë për t’iu përgjigjur pyetjes së tij të fundit. Ai diskrediton edhe një herë pretendimet e së majtës së ashpër të vitit 1968, të trashëguara në kohën tonë si protesta antiglobaliste, se tregu i lirë dhe demokracia liberale janë disi “fashiste”. Kjo lloj jotolerance është në thelb e prirur drejt dhunës. Trashëgimtarët e vërtetë, të dhunshëm, të nacionalsocializmit dhe Gestapos ishin regjimi i Gjermanisë Lindore dhe Stasi, sovjetikët dhe KGB. Dhe në vazhdim, disa nga grupet terroriste që u shfaqën nga radikalizmi i viteve ‘60.
I pranishëm në Berlin atë ditë qershori në 1967 ishin Ulrike Meinhof dhe Gudrun Ensslin, të cilët themeluan “Baader-Meinhof Gang,”, ndryshe Red Army Faction. Nga 1968 deri në 1991, RAF bëri dhjetëra pengmarrje, bombardime dhe vrasje - të gjitha për të luftuar “rrënjët e kapitalizmit” dhe një “shtet nazist”. Siç shkruan historiani i 1968, Paul Berman, organizata terroriste më e famshme e lindur në këtë periudhë ishte Organizata për Çlirimin e Palestinës. Analogjia e saj në SHBA ishte “Weather Underground”.
Disa u rritën dhe u ndanë. Disa vazhduan të shikonin anën e errët të saj. Një nga sinjalet e para erdhi në Lojërat Olimpike të Munihut më 1972, kur njerëz të armatosur të OÇP, të ndihmuar nga një grup i majtë gjerman, Celulat Revolucionare, morën peng dhe vranë 11 atletë dhe trajnerë izraelitë. Botimi i “Arkipelagut Gular” të Aleksandër Solzhenicinit në 1974 ishte një tjetër sinjal. E kështu ishte Pol Poti, varka e popullit vietnamez, dhe lista vazhdon.
Amnezia historike na bën të përsëritim gabimet. Veçanërisht në Amerikë, ku shumë njerëz i harruan shpejt leksionet e Luftë së Ftohtë dhe 11 shtatorit. Më shumë se vendet e tjera, gjermanët janë të dënuar me një histori të gjallë. Kjo ofron të papriturat që detyrojnë një riekzaminim të rreptë të së shkuarës dhe së tashmes.