Fizarmonika tragjike!

I emigruar 20 vjet më parë nga Kosova së bashku me kompozitorë të tjerë drejt Kroacisë, kompozitori Bashkim A. Shehu tregon se si po transformohet një nga instrumentet më të mrekullueshme, fizarmonika, në fakultetin ku ai jep mësim në një provincë të Istrias

Kompozitor dhe pedagog n Akademin e Pulas, n Kroaci, Bashkimi thot se mbiemrit t tij sht detyruar t’i shtoj nj A. Shehu pr t’u dalluar nga Shehu shkrimtar, me t cilin e ngatrronin t gjith. "Kontrollohesha disa her n aeroport pr shkak t emrit, kshtu q njri prej nesh duhet t ndryshonte emrin. Ne edhe baballart dhe gjyshrit kan pasur t njjtn emr", - ka treguar Shehu. N moshn 54-vjeare ka shum pr t thn dhe t gjith e trheqin pr t’i uruar pr kompozimet e interpretuara nga grupi i kuintetit, ish-student t tij n Akademin e Arteve n Pula, nj provinc n Istria, vendi ku ka emigruar para 20 vjetsh nga Kosova. Sot, ndien se gjaku po e thrret, pasi ka hulumtuar numroret, si quan ai kngt e vajit, apo gjamat e Veriut, pr t’u rikthyer n Prishtin apo pr t qen edhe n skenn e Tirans. Nj jav m par prania e tij n kalan e Gjirokastrs ishte nj nostalgji, rikthim pas 37 vitesh. Dhe n hyrje t muzeut, me port t drunjt ku shnohet mbi pllakat “Muzeu i armve”, grupi nga Kroacia ka luajtur gjamn shqiptare. Nj performanc e fort n fizarmonik, krejt ndryshe nga klasikja q njohim ne, e n ironi Shehu na thot se koht e fundit do t flasin pr fizarmonikn, si krkime, dhe jo si na sht njohur n mnyr banale npr dasma. Shehu e lidh krijimtarin e tij m rrnjt ilire, pikrisht, mu aty ku ai jeton aktualisht, n Istria t Kroacis, ku beson se sht dyndur popullsia e par shqiptare. Kjo i ka dhn bindjen dhe e ka nxitur q n t ardhmen t krijoj nj cikl t ri kompozimi po mbi gjamn, duke nisur nga Jugu i Shqipris kt her e deri n veri t Istrias, n Kroaci. Ndrsa n kt provinc ai tregon pr festivalin e tij klasik, se si aty kan qen t pranishm tenor t famshm, si Luciano Pavaroti dhe Placido Domingo. Dhe fama m e madhe pr kompozitorin shqiptar sht “Tingulli i mbl”, kompozimi i kngs s njohur n t gjith Evropn, e knduar nga Jose Carreras. Nj shpirt kaq artistik, akademik t merret dhe menaxhimin, si sht organizimi i festivalit, q nuk fut dorn n arkn e shtetit, duke u shprehur se “nuk i dua oficert t vendosin se kur do t zhvillohet festivali”. Por, n takimin n Gjirokastr, Shehu n mnyr t shpejt ka folur pak pr hulumtimin e tij mbi fizarmonikn tragjike, se si studentt e tij n Kroaci e interpretuan kt n Gjirokastr, nj grup i rrall q eksploron n stilin etnik muzikor.

Kuinteti nga Kroacia, n kalan e Gjirokastrs ka luajtur nj pjes tuajn, motive epike, gjamat e Veriut luajtur n fizarmonik. Si lindi ky kompozim?

E kam krijuar kt pjes para dy vitesh, por pr orkestr t madhe pr fizarmonik. Ndrsa tani, ktu n Gjirokastr e kam reduktuar pak, prshtatur pr kuintet. Ka qen pothuaj e pamundur t vije me nj orkestr t madhe, meqense do t ishim n Shqipri. Kjo pjes sht njfar numroreje, nuk e di, a e njihet, sht numrore tragjike, ekziston tek ne shqiptart. Kur vdes dikush, plaka i mbledh fmijt dhe u kndon fragmente nga tragjedia.

Keni punuar m par mbi kt natyr muzike, si ju i quani numrore?

Un kam nj cikl t numroreve, kjo sht numr nj. Kam kompozuar nja dy numrore pr orkestr, solist dhe pr kor. Kam pasur dshir, sht nj pasion imi, m trheqin shum numroret dhe tani po bj nj cikl t Jugut, pra duke nisur nga Jugu i Shqipris e deri tek Veriu i Kroacis, pra deri te Istria.

Pse jeni “shprngulur” pr t marr frymzime n vendin ku ju jetoni aktualisht, n Istria t Kroacis?

Ka qen nj arsye origjine, prejardhje jona, e shqiptarve. Ju e dini se Istria sht nj vend i banuar me popullsi shqiptare dhe atje sht populli i par, me prejardhje ilire dhe faktikisht kemi rrnj t mdha atje. Kshtu q mendova pr kompozimet e mia t’i shtrija n gjith kt hapsir shpirtrore.

Ky kuintet e luan pr her t par numroren tuaj?

Nuk ka qen vetm Gjirokastra debutimi i par. Ky grup ka luajtur kt numrore pr her t par n Prishtin dhe Zagreb. Dhe m vjen mir q mbas 37 vjetve jam rikthyer prsri n Gjirokastr.

Tani ku jetoni, cila sht veprimtaria juaj?

Jetoj n Pula, jam dekan i Muziks, i Fakultetit t Akademis s Arteve. sht nj provinc e Istrias, shum interesante.

Atje jeni lidhur me kt grup muzikantsh, keni aktivitet dhe n Kroaci?

Kta kan qen ish-student t mi.

far mund t na thoni m tepr pr kt grup, pasi duket e rrall si kuintet fizarmonike?

sht nj grup shum i rrall, pasi ne e kemi t fort degn e Fizarmoniks klasike. Profesort e Akademis jan muzikant botror. Ne praktikisht jemi ndr degt m t njohura n bot pr fizarmonikn.

Si sht e mundur q fizarmonika kaq lirike, t mund t prcjell edhe gjamn, pam gati nj performanc epike?

Ne, fatkeqsisht, nuk e njohim fizarmonikn. Ajo sht nj instrument shum kompleks, me nj z t mrekullueshm. do vit sht duke u zhvilluar m shum, e kompozuar posarisht pr kt instrument. Jan kompozime moderne, klasike dhe t transformuara pr kt instrument. sht nj mrekulli pr t hulumtuar dhe studiuar fizarmonikn, pasi ne e mbajm mend fizarmonikn pr shembull q luhet n Franc ose e mbajm mend pr Italin, m pak e n mnyr m banale e mbajm mend pr at fizarmonikn e dasmave etj. Kjo sht nj risi e kohve t fundit. Shum kompozitor shkruajn sot npr bot pr kt instrument.

Lidhem prap me “numroren”, ishte gati pjes teatrale n kalan e Argjiros. Fizarmonik kaq tragjike… ka ndonj origjin?

Po, kjo lidhet me tragjiken. N fakt, ky kompozim ka lindur n nj rast vdekjeje. Ka qen nj fatkeqsi familjare, vdekja e dajs tim, i cili m ka rritur. Un e kam kompozuar kt pjes pikrisht duke dgjuar gjyshen. Ajo i ka mbledhur fmijt e saj dhe u ka treguar pr fatkeqsin, ka
vaj. Kjo m ka zgjuar kureshtjen pr t hulumtuar numroren. Ne kemi shum numrore, por ato nuk jan t prezantuara, t njohura.

Numrore ju quani gjamn, vajin?

Po ashtu, quhet. Por nuk sht e prezantuar si term n opinionin e gjer. Kompozitort kan shkruar shum pr kt.

Po nga shqiptart?

Jo, pr udi, nuk ka shkruar askush.

Ju jeni i pari q hyni n kt fush kompozimi?

Po, ma merr mendja se jam nj ndr t part.

A keni menduar paraqitje, organizim tjetr apo do t mjaftoheni me aq, nj grup kuinteti pr kompozimet tuaja?

Ne mjaft shpejt mendojm t zhvillojm nj kmbim shum t madh, bashkpunim me Tirann dhe Akademin e Arteve. Do marrim pjes npr festivale, po ashtu n Istria ne kemi nj festival shum t madh, e njohur “Istria Festival”, q e organizoj vet, ku ka qen ftuar tenori Luciano Pavaroti, Placido Domingo e shum orkestra t mdha t njohura nga Evropa. Shum shpejt do t jet dhe nj projekt i madh skenik i Tirans n kt festival.

That se ka qen i ftuar n festivalin tuaj edhe Pavaroti, e keni njohur nga afr? Cilt jan emra t tjer t mdhenj t cilt i keni pasur t pranishm n festivalin tuaj?

Po, Luciano Pavarotin e kam njohur nga afr. Madje, edhe para se t organizoja festivalin. Po ashtu kam kompozuar m prpara pr Jose Carreras me nj kngtar kroat, e cila sht ekzekutuar m 2007, n nj sken t madhe n Zagreb dhe jam kompozitori i par q i ka knduar gjall Jose Carrers. Tema e asaj kng ka qen dyndja e shqiptarve para 500 vitesh n Kalabri.

Si sht pritur?

sht pritur shum mir dhe n gjith Evropn sht prezente dhe kndohet.

A keni menduar rikthim n Kosov?

Kam emigruar para 20 vitesh, bashk me disa kompozitor. Emigruam n kohn e spastrimit etnik nga serbt. Por planet e mia jan q, tani, t rikthehem n Kosov. N tetor do t kthehem n Prishtin. Do t jap msim atje e kshtu q do vij m shpesh.