Flamujt e tolerances

Toleranca kerkon standarde universale perndryshe do te humbe domethenien. Nuk duhet te kete kufij ne te ne te drejten e njerezve per te folur per te menduar apo vepruar sipas menyres se tyre vetem nese keto te drejta nuk cenojne sigurine dhe te drejtat e te tjereve

Nga Moshe Kantor

Protestat e fundit ne boten arabe jane dhimbjet e para te lindjes se demokracise ne nje rajon qe ne menyre urgjente kerkon liri te madhe. Bisedimet jane per te rishkruar kushtetuten dhe per tu hapur zgjedhjet. Megjithate ne duhet te ecim me shpejt sesa formalitetet. Per te pasur nje qendrueshmeri te nje demokracie dhe lirie reale duhet te kete disa sjellje qe duhet te ushqehen ne baza sociale dhe ndoshta asnje nuk eshte me e rendesishme se sa toleranca.

Ne Egjipt per shembull ne nuk duhet te harrojme se demonstratat filluan gjate vitit te ri pas sulmit me bombe ne nje kishe ne Alexandria dhe ku 23 krishtere u vrane ne menyre brutale. Sikurse ne Evrope ka shume grupe te ndara dhe te zhgenjyera ne shoqerine arabe. Mbi te gjitha nese e nesermja duhet te jete nje dite me e mire per Lindjen e Mesme toleranca sociale duhet te ushqehet dhe te adaptohet.
Toleranca nuk eshte gjeja me e thjeshte per tu shtene ne dore ne kete bote. Duhet te lejohen pikepamjet dhe sjelljet origjinale apo te ndryshme. Por toleranca shume thjesht mund te keqkuptohet sepse duhet te kete flamujt e vet dhe ndoshta ajo qe eshte me e rendesishme eshte se ne nuk duhet te behemi tolerant perpara jo-tolerances. Sikur se ka thene juristi i madh amerikan Zechariah Chafee e drejta per te ngritur grushtin tim mbaron aty ku fillon hunda e tjetrit.

Nuk duhet te kete kufij ne te ne te drejten e njerezve per te folur per te menduar apo vepruar sipas menyres se tyre vetem nese keto te drejta nuk cenojne sigurine dhe te drejtat e te tjereve. Shpesh shoqeria lejon dhoma inati ksenofobi apo edhe nje podium jo-tolerance. Kjo eshte opozita diametrale e tolerances.
Toleranca eshte shenja dalluese e te gjitha shoqerive te shkolluara por qe ajo ti sherbeje shoqerise me shume se sa te tjerat duhet se pari te kuptohet qarte me teper sesa te aplikohet dukshem si nje epitet i thjeshte dhe i ngadalte kur cdo veprim kerkon shpengim.

Represioni dhe abuzimi duhet te denohen ne nje kulture apo shoqeri. Pranimi i akteve te tilla turperon te gjitha shoqerite dhe prezanton nje forme tjeter jo-tolerance.
Toleranca kerkon standarde universale perndryshe do te humbe domethenien. Rreth 80 vite me pare partia naziste erdhi ne pushtet ne Gjermani dhe brenda nje periudhe te shkurter kohe miratoi ligjet e turpshme te Nurembergut duke shpallur joligjore lirite civile te hebrenjve gjermane duke u angazhuar ne nje riarmatosje te terbuar te ushtrise.

Reagimi nga vende te ndryshme te Evropes per keto akte nuk kishte fare. Shume shkrimtare tentuan ti pershkruajne keto hapa si veprime te nje populli me vlera te ndryshme apo me tipare e karaktere te patjetersueshme. The Times me 25 nentor 1937 shkroi se luftes 8211 sikurse mund te jene ne disa aspekte te Gjermanise naziste ata i pergjigjen me nevojat e karakterit te njerezve.
Gjermania ishte duke reaguar sipas ketyre analisteve ne pajtim te plote me diktatin e kultures se vet nje kulture sistemi i vlerave te se ciles nuk mund te ndryshohej njelloj sikurse vlerat e islamit ekstrem qe ecin ne krah te kundert me principet e demokracise liberale dhe lirise.

Si pasoje aktet e islamit ekstrem sikurse imponimi i ligjeve fetare duke perdorur Kuranin ndaj jobesimtareve dhe kryerja e vrasjeve per nder do te racionalizohen ne nje kontekst te ngjashem. Sikurse ne vitet e 30-ta ndoshta shoqerise i mungon besimi ne parimet e saj te tolerances duke u permbajtur nga te kritikuarit apo duke u sulmuar nga levizjet ekstremiste dhe duke lejuar vazhdimin e tyre.
rregullimi i historise kerkon prej nesh si evropiane te mesojme keto mesime te historise dhe te ndihmojme te gjithe ata qe po shohin nje agim te ri demokracie sidomos per ceshtjet e nevojes se tolerances dhe sigurise por edhe baraspeshave ndermjet ketyre dy elementeve esenciale.

Lideret evropiane duhet te vene theksin tek normat demokratike si nje barriere per urrejtjen ksenofobine dhe antisemitizmin ne te gjitha keto vende ashtu sikurse edhe ne shtepite e tyre. Gjithashtu ne duhet te njohim se baza e te gjitha shoqerive demokratike eshte liria dhe siguria.
shte ne interesin evropian te ushqeje tolerancen si nje parathenie per stabilitetin dhe sigurine e cila eshte gjithcka qe do te donin te shihnin te gjithe ata qe ia duan te miren e Tunizise dhe Egjiptit. Lidhja reciproke e tolerances dhe sigurise kerkon nje percaktim te ri.

The Telegraph

Toleranca kerkon standarde universale perndryshe do te humbe domethenien. Nuk duhet te kete kufij ne te ne te drejten e njerezve per te folur per te menduar apo vepruar sipas menyres se tyre vetem nese keto te drejta nuk cenojne sigurine dhe te drejtat e te tjereve

Nga Moshe Kantor

Protestat e fundit ne boten arabe jane dhimbjet e para te lindjes se demokracise ne nje rajon qe ne menyre urgjente kerkon liri te madhe. Bisedimet jane per te rishkruar kushtetuten dhe per tu hapur zgjedhjet. Megjithate ne duhet te ecim me shpejt sesa formalitetet. Per te pasur nje qendrueshmeri te nje demokracie dhe lirie reale duhet te kete disa sjellje qe duhet te ushqehen ne baza sociale dhe ndoshta asnje nuk eshte me e rendesishme se sa toleranca.

Ne Egjipt per shembull ne nuk duhet te harrojme se demonstratat filluan gjate vitit te ri pas sulmit me bombe ne nje kishe ne Alexandria dhe ku 23 krishtere u vrane ne menyre brutale. Sikurse ne Evrope ka shume grupe te ndara dhe te zhgenjyera ne shoqerine arabe. Mbi te gjitha nese e nesermja duhet te jete nje dite me e mire per Lindjen e Mesme toleranca sociale duhet te ushqehet dhe te adaptohet.
Toleranca nuk eshte gjeja me e thjeshte per tu shtene ne dore ne kete bote. Duhet te lejohen pikepamjet dhe sjelljet origjinale apo te ndryshme. Por toleranca shume thjesht mund te keqkuptohet sepse duhet te kete flamujt e vet dhe ndoshta ajo qe eshte me e rendesishme eshte se ne nuk duhet te behemi tolerant perpara jo-tolerances. Sikur se ka thene juristi i madh amerikan Zechariah Chafee e drejta per te ngritur grushtin tim mbaron aty ku fillon hunda e tjetrit.

Nuk duhet te kete kufij ne te ne te drejten e njerezve per te folur per te menduar apo vepruar sipas menyres se tyre vetem nese keto te drejta nuk cenojne sigurine dhe te drejtat e te tjereve. Shpesh shoqeria lejon dhoma inati ksenofobi apo edhe nje podium jo-tolerance. Kjo eshte opozita diametrale e tolerances.
Toleranca eshte shenja dalluese e te gjitha shoqerive te shkolluara por qe ajo ti sherbeje shoqerise me shume se sa te tjerat duhet se pari te kuptohet qarte me teper sesa te aplikohet dukshem si nje epitet i thjeshte dhe i ngadalte kur cdo veprim kerkon shpengim.

Represioni dhe abuzimi duhet te denohen ne nje kulture apo shoqeri. Pranimi i akteve te tilla turperon te gjitha shoqerite dhe prezanton nje forme tjeter jo-tolerance.
Toleranca kerkon standarde universale perndryshe do te humbe domethenien. Rreth 80 vite me pare partia naziste erdhi ne pushtet ne Gjermani dhe brenda nje periudhe te shkurter kohe miratoi ligjet e turpshme te Nurembergut duke shpallur joligjore lirite civile te hebrenjve gjermane duke u angazhuar ne nje riarmatosje te terbuar te ushtrise.

Reagimi nga vende te ndryshme te Evropes per keto akte nuk kishte fare. Shume shkrimtare tentuan ti pershkruajne keto hapa si veprime te nje populli me vlera te ndryshme apo me tipare e karaktere te patjetersueshme. The Times me 25 nentor 1937 shkroi se luftes 8211 sikurse mund te jene ne disa aspekte te Gjermanise naziste ata i pergjigjen me nevojat e karakterit te njerezve.
Gjermania ishte duke reaguar sipas ketyre analisteve ne pajtim te plote me diktatin e kultures se vet nje kulture sistemi i vlerave te se ciles nuk mund te ndryshohej njelloj sikurse vlerat e islamit ekstrem qe ecin ne krah te kundert me principet e demokracise liberale dhe lirise.

Si pasoje aktet e islamit ekstrem sikurse imponimi i ligjeve fetare duke perdorur Kuranin ndaj jobesimtareve dhe kryerja e vrasjeve per nder do te racionalizohen ne nje kontekst te ngjashem. Sikurse ne vitet e 30-ta ndoshta shoqerise i mungon besimi ne parimet e saj te tolerances duke u permbajtur nga te kritikuarit apo duke u sulmuar nga levizjet ekstremiste dhe duke lejuar vazhdimin e tyre.
rregullimi i historise kerkon prej nesh si evropiane te mesojme keto mesime te historise dhe te ndihmojme te gjithe ata qe po shohin nje agim te ri demokracie sidomos per ceshtjet e nevojes se tolerances dhe sigurise por edhe baraspeshave ndermjet ketyre dy elementeve esenciale.

Lideret evropiane duhet te vene theksin tek normat demokratike si nje barriere per urrejtjen ksenofobine dhe antisemitizmin ne te gjitha keto vende ashtu sikurse edhe ne shtepite e tyre. Gjithashtu ne duhet te njohim se baza e te gjitha shoqerive demokratike eshte liria dhe siguria.
shte ne interesin evropian te ushqeje tolerancen si nje parathenie per stabilitetin dhe sigurine e cila eshte gjithcka qe do te donin te shihnin te gjithe ata qe ia duan te miren e Tunizise dhe Egjiptit. Lidhja reciproke e tolerances dhe sigurise kerkon nje percaktim te ri.

The Telegraph