Formimi profesional publik sfide apo mundesi

Krahas arritjeve te nivelit te programeve dhe metodave didaktike te puneformimit te punekerkuesve aktive dhe pasive qe zhvillohen ne qendrat e formimit profesional publik sot ka edhe shume probleme me te cilat perballet sot ky sherbim ne raport me punekerkuesit dhe qytetaret. Pas viteve lsquo90 edhe ne formimin profesional pati nje transformim dhe te nje reforme te thelle konceptuale dhe strukturore sistemi i para viteve lsquo90 i politizuar dhe strukturuar mbi politiken e partise-shtet edhe pse i shtrire ne te gjithe vendin ishte i atrofizuar dhe konsumuar tej mase.

Formimi profesional si pjese e edukimit komunist te brezit te ri kishte me shume ideologji sesa praktike dhe formim. Ai perfshinte kryesisht shkollat e formimit profesional ku numrin me te madh e zinin ato bujqesore mekanike dhe te minierave.

Ndryshimet ekonomiko-politike pas viteve lsquo90 nxoren ne pah edhe fiktivitetin e ketij formimi si edhe mungesen inflacionin total te ketyre profesioneve dhe nevojave qe ekonomia shqiptare e bllokuar dhe tejlodhur kishte per keta lloj punetoresh. specialiste te mesem. Keshtu qe krahas me reformat demokratike nje ridimension mori edhe formimi profesional me cikle te shkurtra te formimit te specialisteve te rinj qe po i kerkonte ekonomia e re kapitaliste. Ministria e Punes krahas asaj te Arsimit mori persiper kete detyrim pergatitjen e specialisteve te rinj formimin dhe riformimin e tyre ne pershtatje me nevojat emergjente qe ekonomia shqiptare po paraqiste. Ne kete kontekst prej afer 17 vitesh po punohet ne drejtim te rritjes dhe persosjes se cilesise ne Qendrat e Formimit Profesional Publik qe pergatisin specialiste te ndryshem per nevojat e ketij tregu si elektricist hidraulik rrobaqepesi parukier riparues automjetesh e profesione te tjerahellip Sot formimi profesional me cikel te shkurter qe realizohet nga keto qendra te shperndara ne te gjithe vendin me gjithe hapat qe ka bere ne drejtim te legjislacionit kurikulave dhe pergatitjes dhe rekrutimit te stafeve puneformuese perballet me nje sere problemesh dhe sfidash qe kerkojne nje bashkerendim me te mire dhe efektiv midis te gjithe aktoreve dhe partnereve sociale qe jane te perfshire ne kete fushe te rendesishme dhe jetike per ekonomine e vendit.

Por a jemi ne ne hap me kerkesat dhe ato cka na kerkohen nga detyrat qe europianet na kane vendosur Sigurisht qe probleme ka. Eksperienca e ketyre viteve po tregon se eshte e domosdoshme qe ne te jemi me fleksibel ndaj tendencave te ritmeve me te cilat po rritet ekonomia shqiptare me qellim qe tu pergjigjemi shpejt dhe me cilesi kerkesave te teknologjive te reja te prodhimit qe ajo po instalon. Nuk mund qe ne te jemi atraktive per kete treg dhe ekonomine me produktet tona nese do te vazhdojme te stermundohemi per te realizuar numrin e kursanteve per te qene keshtu korrekt me veten dhe detyren nese nuk i shohim drejt problemet dhe shkaqet qe sjellin kete mangesi interesi per te frekuentuar keto qendra do te vazhdoje te bjere dhe ato do ta humbin qellimin per te cilin shteti investon. Problemi eshte sa kompleks aq edhe delikat ne kemi sot nje ligj per formimin profesional qe pergjithesisht mund te konsiderohet korrekt dhe qe ezauron problemin ne teresine e vet. Ligji eshte liberal dhe jep mundesi iniciatives dhe vetefunksionimit te ketij formimi por nevoja kerkon qe sot ligji te amendohet ne disa pjese dhe te mbeshtetet me mire me akte te tjera nenligjore per te cilat mendojme se ka nevoje. E nevojshme eshte qe te ndertohet nje bazament ligjit i ri me fleksibel ne funksion te lidhjeve institucionale me interes te perbashket per te gjithe aktoret dhe partneret sociale qe operojne ne kete fushe si midis qendrave te formimit arsimit profesional bizneseve organeve shteterore dhe komunitetit e grupeve te interesit raporte keto qe mund te thuhet se kalojne jo vetem nga mungesa e nje pervoje por edhe nga mangesite qe ligji ne fjale paraqet.

Ne formojme dhe kualifikojme punekerkues i certifikojme ata dhe i nxjerrim ne tregun kapitalist per ti shitur pikerisht ketu fillon dhe lind problemi produktet tona nuk jane kaq atraktive dhe nuk thithen nga tregu ne permasat qe ne parashikojme.

Vendet rreth nesh perdorin forma shume nxitese dhe intriguese per te rritur vemendjen dhe interesin e punekerkuesve ato i pranojne punekerkuesit ne qendrat e formimit profesional pa tarifa pagese madje atyre u jepet nje asistence per gjithe kohen e formimit si edhe bonuse te tjera si transport falas nga qendra e banimit deri ne ate te formimit e te tjera. Madje gjate punes formuese nje pjese e te ardhurave qe kursantet realizojne ne kete proces prane bizneseve ku kryejne praktikat mesimore ju jepet ne forme page vete kursanteve pjesa tjeter ndahet mes biznesit dhe qendres. Pra modelet jane te ndryshme dhe shume nxitese nga nje vend ne tjetrin ato jane te gatshme ndaj nuk eshte nevoja qe ne te krijojme e shpikim te reja ne vetem duhet ti kopjojme pa pasur komplekse pasi nuk e kemi as luksin dhe as kohen per te humbur. Dukurite qe ne paraqesim kerkojne nje ristrukturim te gjithanshem te mendimit dhe mentaliteteve nje bashkepunim me institucional midis gjithe aktoreve te formimit profesional si ministrise sherbimin kombetar te punes pushtetit vendor i cili duhet te marre me shume pergjegjesi si edhe biznesit qe pa dyshim eshte nje nder aktoret baze dhe vete qendrave te formimit profesional qe te mund te arrijme ate qe punekerkuesit e kualifikuar te jene atraktive ne tregun e punes. Ne vendet e zhvilluara perendimore formimi profesional perfshin rreth 46 deri ne 60 te nxenesve dhe punekerkuesve aplikohen politika stimuluese ndaj bizneseve qe punesojne kete kategori punekerkuesish eshte ky nje motiv shume domethenes per te inkurajuar interesin e biznesit ne kete qellim. Gjetja dhe aplikimi i ketyre mekanizmave do te mundesonte rritjen e kontingjenteve te trajnuara prane kompanive private te biznesit duke ndertuar nje model krejt tjeter qe do te sillte patjeter impakte shume pozitive per biznesin ne teresi.

Eumlshte koha qe te jemi me diversibel dhe me real ne mundesite nevojat dhe kerkesat qe sot na paraqiten por qe neser do te behen me te mprehta nese nuk i paraprijme. Ne jemi nder vendet europiane ku formimi profesional arrin ne nje nivel 18 te atyre qe mesojne dhe pranojne te formohen ne keta sektore gje qe do te thote shume shpejt shoqeria jone do te perballet me mungesen e theksuar ne treg te specialisteve te mesem mungese kjo qe ka filluar te ndihet edhe sot. Fakti qe ne shume kompani te ndryshme ne Shqiperi punojne sot emigrante te ardhur nga vende te ndryshme te botes eshte nje apel per kete situate qe po paralajmerojme. Mungesa e specialisteve te kualifikuar sot eshte prezente dhe ka nje tendence ne rritje. Eumlshte koha te mos fshihemi pas gishtit per te mos qene vone neser. Nuk eshte e thene qe nje shoqeri te priret e gjitha nga mania per te realizuar arsimimin e larte sikur po shfaqen tendenca sot te ne. Jo cdo i ri dhe e re ka kapacitetin e mundur per tu diplomuar pa tjeter ne nje universitet. Inflacioni i diplomave te arsimit te larte eshte prezent sot dhe po shnderrohet ne nje fenomen social me pasoja. Nuk jemi kunder mundesive qe shtetasve tu jepen per te mesuarit gjate gjithe jetes jo perkundrazi e inkurajojme ate ajo qe kerkojme te nenvizojme eshte se do te ishte me i mirepritur ne treg nje profesionist picier i certifikuar per ate profesion sesa nje veteriner i larte i diplomuar ne UB qe punon picier. Ky eshte thelbi qe na shtyn te shohim me shqetesim riformatimin e formimit profesional per ta sjelle ate me afer nevojave dhe realiteteve tona. Fatmiresisht eksperiencat dhe modelet nuk mungojne ne mjafton ti implementojme ato duke mos harxhuar me kohe pasi angazhimet europiane jane shume te medha dhe kerkojne qe te nxitojme per te kapur kohen edhe ne kete fushe sikur eshte ceshtja madhore e pergatitjes se profesionisteve te vertete qe do te drejtojne e punojne ne zhvillimin e gjithanshem te ekonomise se re kapitaliste ne Shqiperi.