Fqinjët tanë Shqiptarë

Reportazh i gazetës prestigjioze italiane, “La Stampa”, mbi bukuritë e Shqipërisë dëften miqësinë e ndërsjellë të dy vendeve ballë për ballë...
 
Pas kthimit nga një udhëtim në Ballkan, deri në Shqipëri kalon nëpër labirintet e shteteve që dikur ishin thjesht Jugosllavia dhe tani Sllovenia, Kroacia, Mali i Zi, Bosnja dhe Hercegovina, Maqedonia, Kosova, në një seri të kontrolleve kufitare dhe të këmbimit të monedhës që pretendojnë kufij të qartë të mohuar vazhdimisht nga peizazhi, nga fizionomia dhe shpesh nga gjuha që tregojnë më shumë ngjashmëri se sa ndryshim, regjistroj kuriozitetin, ndonjëherë edhe përbuzje për ata që më pyesin: Në Shqipëri? Janë shqiptarët që nxitojnë për në Itali sepse për ta ka mbetur veza e artë e ilustrimeve dhe jo e kundërta. Pavarësisht kohës së zbarkimeve, përreth popullit, pra rreth tokës së tyre, mbizotëronte një atmosferë dyshimi.  Tani, për atë që vlen tregimi i një udhëtimi prej pak javësh, më lejoni të them këtë: Shqipëria në shumë pjesë të saj është e bukur dhe i gjithë vendi është mikpritës. Sigurisht, e varfër, mbi dhe përtej standardeve të vendeve të tjera të Europës Lindore që po rifitojnë shpejt prestigjin e humbur. Është e vërtetë, ajo që tha një student kamerier në një restorant në Tiranë (unë, theksoi, nuk punoj për të paguar ndonjë tekë, unë punoj sepse përndryshe nuk mund të përballoj studimet), Shqipëria ka qenë gjithmonë e fundit. E fundit që emancipoi veten nga Perandoria Osmane, e fundit që hoqi qafe mishërimin e diktaturës komuniste të zjarrtë së Hoxhës, e fundit, ndoshta që krijoi edhe një qeveri të qëndrueshme. Sigurisht, një pjesë e saj është siç përfytyron imagjinata jonë kombëtare kolektive: Rrugët e këqija përshkohen nga mercedeza luksozë, me prejardhje paksa të dyshimtë, mbeturina dhe papunësi, por është gjithashtu një vend me bregdete të mrekullueshëm dhe me qytete muze si Gjirokastra dhe Berati, një tokë emigrantësh, një milion, një e treta e popullsisë, që në atdheun e tyre sjellin para dhe ëndrra. Një vend tolerant: Në ferrin sektar të Ballkanit, Shqipëria vë përbri kisha dhe xhami dhe strehon komunitete sufi, të dëbuar dikur nga Turqia, sepse pranonin alkoolin dhe nuk dëshironin që gratë të mbuloheshin me shami. Në çdo pjesë të saj, ka njerëz që na duan. Pra, në mënyrë të sinqertë, spontane, ndonjëherë të turpshme, për ata që e dinë se si trajtohen tek ne. Në Shqipëri, Italia është ende një vend nderi i botës, për të cilën imami i xhamisë më të vjetër në Tiranë thotë me dorën në zemër: Ju jeni fqinjët tanë, miqtë tanë, ju detyrohemi respektin. Pothuajse të gjithë flasin italisht, pothuajse të gjithë kanë qenë në Itali ose kanë një të afërm atje dhe afrohen me buzëqeshje vetëm për të treguar që e njohin gjuhën dhe vendin. Ata që janë kthyer, sepse shumë kthehen, kanë hapur restorante me emrin Itali, Bella Ciao ose dyqane "Mode italiane". Na duan ashtu siç një plesht do macen, më tha një person në mënyrë cinike. Nuk m’u duk ashtu. Na duan me të vërtetë, kush e di pse, të paktën ata. Shohin filmat tanë edhe  skenarët më të këqij televizivë, adhurojnë kafen tonë ekspres dhe futbollin, aludojnë në çështjet tona politike. Na kanë falur edhe për Musolinin, që tregoi fytyrën e tij të ashpër dhe që tek Muzeu i Tiranës ka një seksion me lavdi kombëtare, bashkë me Nënë Terezën e Kalkutës dhe një galeri, me të vërteta mizore të 45 viteve diktaturë, kur vendi u reduktua në një kamp përqendrimi. Sepse është mirë të kujtojmë, të dëshpëruarit që erdhën tek ne me anije në vitin 91. Ata nuk ishin aventurierë në kërkim të gjokseve të bukur dhe parave të fituara pa mund, të propaganduar nga televizionet e Berluskonit, por njerëz që largoheshin nga një regjim brutal që i vriste në kufi. "Tek ne që atëherë nuk njihnim asgjë, gazetat nuk e tregonin”, komentoi një mësuese nga Milano, në një restorant, që ndenji një javë në malet përreth fshatit Theth. Jeta prej bariu dhe një seri zbulimesh të pamendueshme: "Ne kemi mjelë edhe lopë".