Frederik Stamati Apolonise i rikthen objekte te demtuara
Restauruesi Frederik Stamati drejtuesi i te vetmit Laborator te Arkeometrise dhe Restaurimit ne Shqiperi eshte skeptik kur flet per objektet qe do te ekspozohen ne muzeun e rihapur te Apolonise. Nuk i referohet organizimit. Ne kete pikepamje beson se muzeu i Apolonise do te jete edhe me i mire se ai i Butrintit por per gjendjen ne te cilen do te jene objektet e ekspozueshme. Ndertimet apo rikonstruksioni i godines se nje muzeu mund te behet ne nje kohe relativisht te shkurter por njihet ne bote qe pergatitja e nje muzeu kerkon 12 vjet pune laboratorike per tu restauruar objekte qe do te ekspozohen ne te. Ne kete drejtim jemi shume mbrapa. Sigurisht qe nderkohe qe po punohet me nje projekt per organizmin e tij nuk eshte folur deri me tani per restaurimin e objekteve qe ndodhen tek Instituti i Arkeologjise. Ne nje situate te tille muzeu mund te hapet dhe objektet nuk do te mund te behen gati ose do te vendosen shkel e shko shprehet Stamati. Ai tregon se para pese vjetesh me iniciativen e tyre kane restauruar nje pjese objektesh qe i perkasin Apolonise. Ishte koha kur po punonim me amforat dhe se bashku me Vangjel Dimon qe atekohe kishte ne pergjegjesi materialet bera nje vizite ne fond. Pashe objekte shume te bukura por qe ishin te braktisura. Atehere kerkova qe 100 cope objekte qeramike ti sillnim ne laborator. Punuam per restaurimin e tyre se bashku me Avni Alcanin dhe Frosina Karagjozi. Ne laborator ishin bere disa prova per te realizua nje restaurim te qeramikes ne nivele bashkekohore por nuk kishim shkuar me tej. Jane metoda qe synojne pastrimin e qeramikes pa demtuar pikturen ose strukturen. Ne rastet e qeramikave te dobeta parashikon ngurtesimin e struktures. Nese shohim ne arkat ku ruhen objektet e qeramikes ato jane te skuqura nga qeramikat qe rrjedhin nga dekompozimi apo nga postimi qe u behet here pas here ketyre objekteve. Procesi i petrifikimit ngurtesimit te struktures eliminon kete fenomen. Ne si laborator e aplikuam se pari me qeramikat e Apolonise. Kjo metode eshte e mundshme te aplikohet per te gjitha objektet qe do te ekspozohen ne muzeun arkeologjik per ta bere te krahasueshem me nivelet boterore. Do te duhej qe Ministria e Kultures te celte nje fond per blerjen e materialeve dhe te angazhoje njerez specialiste qe te mund ta bejne si duhet kete pune thote Stamati. Sipas tij rreziku me i madh qe u kanoset objekteve ne raste te tilla eshte demtimi i tyre nga njerez te pacertifikuar jo specialiste fenomen qe ka ndodhur edhe here te tjera me objekte te trashegimise. Stamati i referohet restaurimit jo vetem te qeramikes por edhe te objekteve ne bronz baker apo materiale te tjera. Duke marre shkas nga zbulimet e fundit restauruesi shprehet se duhet bere nje pune e madhe per pastrimin e statujave. Sipas tij eshte e nevojshme qe objektet qe do te ekspozohen te kalojne ne duart e specialisteve.