Gjinushi: Koalicioni i majte, duhet te jete i sinqerte Bisedoi Qamil Xhani

Bashkepunim institucional mes aleateve te PS-se, rinisja e protestave ne gjithe vendin dhe gjetja e zgjidhjes politike duke kerkuar largimin e kryeministrit Sali Berisha. keto duhet te jene pikat e strategjise se opozites ne muajin shtator, per kryetarin e Partise Social Demokrate, Skender Gjinushi. Ne nje interviste per gazeten “Koha Jone”, Gjinushi komentoi zhvillimet politike gjate vitit te fundit, duke deklaruar se zgjidhje e vetme eshte qe te largohet qeveria. Ai argumenton, se problemi kryesor mbetet korrupsioni ndersa shton se ceshtja tjeter me emergjente, eshte eliminimi i nje sistemi korruptiv te zgjedhjeve. Nga ana tjeter, ai shtoi se duhet qe te shkaterrohet sistemi i manipulimit, i cili nuk vjen per faj te Kodit Zgjedhor, por per shkak te organizimit dhe problemeve teknike. Gjinushi flet dhe per bashkepunimin me Partine Socialiste, duke deklaruar se ka ardhur koha qe dhe ne politike, te kete sinqeritet mes aleateve. Ai shton gjithashtu se nuk kane rendesi emrat qe do ti vihen koalicionit, por marreveshja dhe marredhenia institucionale. Kreu i PSD-se, flet dhe per paragjykimet brenda radheve te koalicionit te majte, ku sipas tij disa “nuk kane hallin nese po bashkohet partia dhe cfare efekti ka ajo per te majten, por bejne llogarite se sa vende kane ne kryesi”.
Zoti Gjinushi, si e vleresoni debatin e fundit mes mazhorances dhe Presidentit, per kryetarin e Gjykates Kushtetuese. Sipas jush, e ka shkelur Presidenti Kushtetuten dhe a jeni dakord per hartimin e nje ligji organik per kreun e shtetit?
Qeveria aktuale ka pese vjet qe vetem godet institucionet e vendit. Pra, ka pese vite qe sulmon kreret e institucioneve dhe e quan reforme vetem goditjen e krereve te institucioneve. Pra, gjithkush qe tenton te zbatoje ligjin dhe nuk pranon bashkepunim te tipit sejmen me qeverine, per te ndare korrupsionin dhe per te marre pjese ne te, absolutisht eshte i sulmuar publikisht. Ndaj dhe te gjithe duhet te kuptojme apelet e Evropes per nje klime tjeter ne Shqiperi, qe ka te beje me konsensusin midis faktoreve politike, por duhet te kuptojne dhe dicka tjeter se me Berishen nuk mund te kete bashkepunim per mire. Kjo ndodh, sepse po ato marredhenie qe ka me kreret e institucioneve kur i zgjedh dhe i emeron vete, po ato marredhenie ka dhe me kryetaret e opozites, pavaresisht se kush ishin keta. Me Fatos Nanon u vra dhe u pre, e u perlye sa kohe e kishte kundershtar. Tani hane darka bashke dhe ne hotele luksoze. Me Ilir Meten jane ndukur e kane share dhe e kane sulmuar njeri-tjetrin, per aq kohe sa ishin ne pamje kundershtar. Tani sic dihet, per “hir te vendit”, kane sakrifikuar dhe programet e majta dhe te djathta. E njejta gje mund te thuhet dhe per ish-kundershtaret e tij te ricikluar. Kjo ka ardhur sepse asnjehere Berisha nuk ka pranuar qe ka gabuar dhe ka qene ai shkaktari kryesor i krizave. Te konflikti per presidentin, nese do te analizonim ka apo jo shkelje Kushtetute, kjo do te kishte vlere nese do te ishte hera e pare, apo nje nga rastet e rralla ku Presidenti gjendet i sulmuar nga qeveria. Por kjo histori ka nisur qe diten qe u emerua Topi, ndonese PD-ja beri c’eshte e mundur per te zgjedhur ate sepse nuk desh nje president konsensual me te majten.
Per te mbetur te konfliktet qe ju permendni, keto mund te merren dhe si shenja qe i sherbejne forcimit te institucioneve?
Ka konflikte institucionale qe i sherbejne dhe jane shenja demokracie dhe konflikte qe i sherbejne dhe jane shenje e qarte e cmendurise. Prandaj thashe, se keto jane perdite dhe jane per keq. Konflikt si shenje demokracie, ka kur ka perplasje kompetencash, kur ne nje moment ka nje debat per nje kompetence apo ka nje vleresim te ndryshem per cilesine e anetareve te Gjykates se Larte apo asaj Kushtetuese dhe ne fund te fundit te gjithe shohin se debati eshte per mire, pavaresisht se kane vizione te kunderta. Ketu shohim se gjithe konflikti eshte se duhet kontrolluar me cdo kusht gjykata. Keshtu u be me KLD-ne, keshtu u be dhe me te tjeret. Keshtu po behen dhe zgjedhjet per keto poste ne drejtesi. Ku ka vend tjeter ne bote qe zgjidhen tre anetare te gjykates me vote te fshehte dhe sapo vjen opozita ne Kuvend, hiqet vota e fshehte. Tek e fundit, ne cilin vend rrezohen kandidaturat e anetareve te Gjykates Kushtetuese, te nje Presidenti qe e ka nxjerre vete mazhoranca. Pra do te thote qe ti kontradikten e ke te pushtimi i institucioneve dhe jo vetem ne planin formal. Dikush mund te thote se mbase mazhoranca ka kerkuar institucione te pavarura. Por a e kini pare sesi jane perdorur keto institucione?. Gjykata e Larte nuk ka marre asnje vendim per ato qe lidhen me korrupsionin. Ky institucion, eshte i ngarkuar te hetoje drejtperdrejte korrupsionin ne krye te institucioneve te tjera. Kjo gje ka deshtuar, nuk eshte gjykuar Gerdeci, Durres-Kukesi etj, ashtu sic jane liruar edhe disa me te perfolurit e seksereve te qeverise. Ketu ndodh dhe dicka tjeter, se ne cdo vend eshte gjykata qe zbardh te verteten, ndersa ketu eshte gjykata qe fsheh te verteten. Pra po flasim per gjera qe s’jane gjykuar, nuk po merremi nese jane gjykuar mire apo keq. Per keto ceshtje eshte dhene pushim, pra mos gjykim. Gerdeci dhe Durres-Kukes nuk jane gjykuar, por ato do te rihapen ne nje kohe me vone. Kjo tregon faliment. Gjykata e Larte dhe Prokuroria nuk arrijne t’u japin pergjigje dosjeve madhore te korrupsionit, kjo tregon faliment. Kjo eshte kapje. Marrim Gjykaten Kushtetuese. Kjo eshte mazhoranca qe ka bere me shume se 40 shkelje kushtetuese. Nese ne gjithe praktiken parlamentare, ke vetem shkelje kushtetuese ato nuk jane me pa dashje, jane te qellimshme. Sepse sa here qe Gjykata ka rrezuar disa nga keto ligje, ato serish jane meremetuar ne rruge antikushtetuese. Le te marrim ligjin per pronat. Kete kompetence, Gjykata Kushtetuese ja hoqi komisionit ne qender, keta ja rijapin, sepse kane disa qellime te caktuara. Ndaj do te thosha, se jo naivet, por vetem injorantet e qellimshem mund te bejne pyetjen, “pse e sulmon Saliu Presidentin”.
Ne ceshtjen e votimit te disa gjyqtareve, opozita kishte mundesi dhe t’i imponohej mazhorances, duke bashkuar votat me LSI- ne. Si e vleresoni qendrimin qe ka mbajtur opozita ne keto raste?
LSI-ja beri nje loje per te treguar se heqja e votes se fshehte, nuk eshte bere per te kontrolluar Kuvendin, duke thene, “ja ku dolen te pavarurit”! Kjo ishte nje farse, sepse te pavarur me urdher gjen kudo. Pra te urdherojne te besh si i pavarur. Iliri nuk e ka te re kete sjellje qe te beje si i pavarur. E bente kete edhe kur ishte socialist, nderkohe ishte i lidhur dhe me Saliun. Pra nuk e ka problem qe ta beje kete dhe tani, duke qene me Salen koke e kembe, ndersa nga ana tjeter shkel rrethin. Por ne kete ceshtje, LSI duhet te kete nje qendrim me esencial sepse anetaret e Gjykates se Larte, dihet qe jane per te hetuar korrupsionin ne sferat e larta te pushtetit. Ne momentin qe Meta e kupton se per kete ceshtje kaq madhore, je me afer me te majten, atehere cfare ben qe rri ende djathtas ne ate qeveri!. Pra, po rri ne ate qeveri qe kerkon te mbroje koke e kembe korrupsionin dhe me qe atehere Meta e beri koalicionin me PD per te shpetuar vendin, le ta beje dhe nje here per te shpetuar vendin nga korrupsioni. Situata ka qene ne krize dhe gjate vitit 2009, por gjate ketij viti eshte renduar dhe me teper. Ilir Meta, ne 2009 bashke me ne e quante kete qeveri si qeveri te krizes, skandaleve, korrupsionit etj. Pra qe atehere kjo qeveri kishte deshtuar me treguesit dhe planet e saj dhe kishte mbetur e fundit ne rajon. Ky vit, ka treguar se nese me pare flitej per qeveri te korruptuar, tashme u be super e korruptuar sepse mbylli ceshtjen e Gerdecit diten e emerimit te qeverise. Meta, u kishte premtuar shqiptareve, se Gerdeci eshte krim shteteror dhe do te zbardhej. Me pas u be me shtetin qe mbylli kete krim. Nuk lejoj qe as te gjykohej ky krim. E akuzonte Berishen se kishte izoluar Shqiperine. Tani edhe Bosnja me duket se eshte me mire se ne dhe kjo eshte “merite” e Metes, sepse deri ne qershor te 2009 ishim pak para Bosnjes, tani jemi dhe mbrapa asaj. Meta ka kontribuar dhe ne imazhin korruptiv te kesaj mazhorance, se ka cuar dhe ky ca eksponent, te cilet konkurrojne denjesisht me eksponentet e PD-se duke e pasuruar tablone e korrupsionit. Cdo shqiptar duhet te beje vetem nje pyetje, se kush jane personat me te akuzuar per skandale ekonomike dhe korrupsioni dhe ku ndodhen ata? Qe te gjithe jane tek ansambli babezia, pra jane pjese e koalicionit te sotem duke nisur qe nga klani i “Zemunit” e me radhe te tjeret. Kjo vlen per te gjitha periudhat edhe qe nga viti 1996, pra gjeneralet e rebelimit, jane gjeneralet e integrimit.
Duke pasur parasysh gjithe kontestimin qe i behet mazhorances per krizen politike, korrupsionin dhe problemet e tjera. Cili do jete hapi i radhes i opozites? Cfare do te kerkoni ne shtator?
Mendoj se eshte koha qe ndahet shapi nga sheqeri. Parlamenti Evropian, ka nje nen qe eshte me domethenes sesa paragrafi ku kerkohet qartazi hetimi i zgjedhjeve dhe per nje mendjen normale kur thuhet hetim zgjedhjesh, s’ka nevoje per koment. Po i the dikujt shko kontrollo filanin, nuk ka nevoje qe ta pyesesh, “ku duhet ta kontrolloje. Por vec kesaj, ka nje nen ku thuhet se baza e Kopenhagenit, eshte konsensusi politik dhe ata qe ata kerkoje nje parlament te ri nje fryme tjeter. Kopenhageni kerkon qe gjithe ceshtjet e medha zgjidhen vetem me konsensus. Konsensusi eshte baza e nje demokracie. Pra, qe do te thote se mazhoranca qeverisese ne ceshtje qe kane te bejne me ekonomine dhe strategjite e ndryshme, por per sa i perket ceshtjeve themelore, sic jane te drejtat e njeriut, nuk ka pale por ka vetem konsensus mes mazhorances dhe opozites. Ndryshe, cdo lloj reforme kryesore e bere nga vetem nje pale, nese nuk pelqehet nga pala tjeter, me te ardhur ne pushtet ajo do e ndryshoje. Reformat jane si karabinate e ndertesave te medha dhe ato vetem nje here behen. Pastaj organizimi i brendshem i dhomave, behet sipas gustos se atij qe vjen sipas radhes. Pra ne kete pike ku eshte kriza, nuk kemi konsensus per zgjedhjet, per kushtetuten dhe per reformat baze, s’eshte bere asnje reforme dhe s’ka konsensus per luften ndaj korrupsionit. Por ketu po ndodh krejt e kunderta, po kerkohet konsensus per zgjedhjet kur ne fakt nuk u arrit rezultat per zgjedhjet e kaluara. Atehere opozita kerkon qe kete konsensus per reformen, le ta bejme ne hetim. Pra te shohim se cfare ka ndodhur ne themelet e zgjedhjeve, sepse vetem keshtu mund te rregullohen. Por ky konsensus, nuk jepet as formalisht per te ushtruar nje te drejte kushtetuese te opozites. Ne jemi ne nje situate, ku opozites i duhet te marre leje per te ushtruar nje te drejte kushtetuese. Per te thene ndryshe, mund te themi se kemi arritur te kemi emancipimin e gruas, pra gruaja eshte e lire te beje c’te doje dhe te sillet si te doje, por vetem me pelqimin e burrit. Jemi ne kulmin e fazes kur mazhoranca kerkon konsensus, por i ndalon opozites te ushtroje nje te drejte kushtetuese. Ne themel te sistemit te demokracise, jane zgjedhjet dhe ne kulmin e debatit per zgjedhjet, opozites i hiqet vota e fshehte ne Kuvend. Voten e fshehte ne Kuvend, e ka dhe Parlamenti Evropian dhe kjo i ve kapak te gjitha argumenteve dhe cdo krahasimi tjeter. Vota e fshehte, eshte e mbrojtja e pakices. Dhe Enver Hoxha keshtu e mori pushtetin. Dhe me problem eshte fakti, se ne kulmin e kesaj krize vazhdojne anti-reformat per Gjykaten e Larte, Gjykaten Kushtuese, Sherbimin Informativ, Televizionin Shqiptar, etj. Atehere, cfare te drejte ka nje opozite kur nuk eshte e barabarte as dhe ne televizionin publik. Jo vetem s’eshte e barabarte, por aty lexohen pamflete kunder opozites. Ky eshte perdorim i paster i pushtetit.
Si do te zgjidhet e gjitha kjo? Cili do jete qendrimi i opozites? Do kete konsensus per hetimin e zgjedhjeve, apo do te vijoje presioni me ane te protestave?
Qe te zgjidhet gjithe kjo, duhet te kuptojme se perse u shkaktua. Cdo shqiptar e di se me ne fund duhet te bejme zgjedhje te lira dhe te ndershme. A mund te behen zgjedhje te lira me kete qeveri? Mendoj se shumica e qytetareve, jane te bindur qe jo. Duhet qe te pakten kjo qeveri te mos vjedhe me te dy duart. Ne nuk presim te zhduke korrupsionin, por te pakten te behet pjese e luftes kunder tij. Duhet nje qeveri qe ben reforma.
Por reformat behen bashke me opoziten dhe deri me sot PS-ja nuk ka votuar asnje ligj te rendesishem?
Por duhet te shkojne nje here reformat ne Kuvend dhe te jene brenda standardeve. Mazhoranca e coi ligjin per SHISH, por ishte bere aq keq, sa u ngrit gjithe NATO per ta ndaluar. Ishte dhe ai i gjenocidit, dhe u ngrit edhe NATO edhe BE per ta ndaluar. Nderkombetaret thone se duhet bashkepunim, sado kundershtare qe te jene. Problemi eshte, se me kete kryeminister, nuk ka me bashkepunim. Shihni cfare ndodh ne marredheniet mes tij dhe Presidentit apo dhe kryetarit te SHISH. Por t’i analizosh te gjitha keto, dihet se cila eshte zgjidhja. Qe kjo qeveri duhet te ike.
Si mund ta arrije kete opozita, cilat jane format qe do te ndjeke?
Kudo, menyra me e mire eshte, qe kur piqet e keqja largohet, jep doreheqjen. Opozita ka te gjitha arsyet per te thene, qe une s’mund te behem pale. Keta kerkojne reforme zgjedhore, por ne kemi bere pese reforma. Nese vjedhjet vijne nga shkelja e Kodit Zgjedhor, atehere kjo do te thote qe nuk e ka fajin kodi. Dhe kur fajin nuk e ka kodi, atehere cdo te rregullojme ne. Baza e vjedhjes nis me kartat e identitetit, dublimin e tyre e me radhe, sic e pame ne Rruzhdie. Pra duhet shkaterruar ky sistem qe sjell keto probleme. Nese nuk arrihet, qe nje shqiptar te votoje vetem nje here, atehere gjerat jane falsitete. OSBE ka thene qe ne 2005-en, qe Shqiperia ka kryesisht nevoje vetem per reforme teknike ne zgjedhje. Problemi eshte se ne rekomandimet e OSBE-se, zgjedhjet e 2009-es jane cilesuar si me te keqija se ato te 2005. Nga dy kritere qe s’kane qene plotesuar nga Kopenhageni ne vitin 2005, ne vitin 2009 rezultojne kater. Tani mazhoranca thote se ejani te bejme reforme dhe propozoni cfare te doni. Kjo eshte shume domethenese, sepse ka pervojen qe Kodin Zgjedhor shkruaje si te duash, ka vend per te vjedhur gjithmone. Sistemi i vjedhjes eshte tek kartat, tek dhuna ne komisione, kontrolli ne procesin e numerimit, keshtu qe Kodink shkruaje si te duash. Fatkeqesisht zgjedhjet behen nga hajduti i shtepise dhe kur e ke hajdutin brenda, neve rregullojme gardhin jashte.
Eshte folur per nje shkrije brenda se majtes. Cili do jete qendrimi i Partise Socialdemokrate dhe si do jete bashkepunimi me PS-ne?
Ne kemi qene gjithmone per bashkime te institucionalizuara. Vazhdimisht kemi thene qe nuk ka rendesi cfare emri vendos, apo cfare forme aplikon. Rendesi ka, qe ajo te jete e institucionalizuar me kritere dhe mbi te gjitha e sinqerte. Ka ardhur koha te kuptojme qe dhe ne politike ka sinqeritet dhe kur shpalle dike aleat, nuk mund te jete aleat ne pamje po jo ne permbajte. Ajo qe duhet te zgjidhe PS-ja, eshte qe te kuptoje se zgjedhjet, ose fitohen vetem, ose fitohen me aleate dhe per kete duhet te besh llogaritte sesi fitohen me aleate. Kurse as njeren as tjetren, ose dhe njeren dhe tjetren, kjo nuk behet. Te mendosh se une i fitoje vetem, por ja te marr dhe ca aleate per fasade, kjo absolutisht qe demton. Une flas per PS, meqe kemi ne PS-ne, por kjo vlen per cdo lloj formacioni politik. Ne cdo lloj formacioni, sa me i harmonizuar te jete ekipi, aq me rezultativ eshte dhe sa me shume sherre te brendshme te kete, aq me keq eshte. Per shembull, kombetaren e Frances e hengren sherret e brendshme. Mentaliteti se jam parti e madhe dhe s’kam nevoje per te tjeter, duhet te thyhet sepse eshte i demshem. Mentaliteti me i demshem akoma eshte i disave, qe nuk kane hallin nese po bashkohet partia dhe cfare efekti ka ajo per te majten, por bejne llogarite sesa vende kane ne kryesi. Pra, thjesht numerojne karriget personale. Kjo ishte dhe baza e taktikes personale. Ata qe ishin teoricienet e 2009-es, keto llogari bene. Nuk llogariten sesi do e mundim Saliun, por sa do na marrin aleatet tane dhe sesi te kemi nje fitore qe mishi te piqet dhe helli te mos digjet. Pra dhe te kemi aleate dhe te mos t’u japim gje. Te perfitojme sa me shume, e te japim sa me pak. E bukura eshte, se ata qe kane qene ideatoret e mentaliteteve, tani hiqen sikur jane per bashkim dhe sapo vjen puna per te bere gjera konkretisht, u vjen refleksi i vjeter. Une mendoj se shtatori duhet te kete nje klime tjeter super te organizuar bashkepunimi. Se dyti, duhet te kete nje rimarrje frontale te protestave dhe se treti duhet te kete nje qendrim te institucionalizuar opozitar ku te thuhen kush jane qarte problemet dhe kush eshte zgjidhja dhe cdo zgjidhje fillon dhe mbaron pa Sali Berishen.
Po nderkohe po behen negociata?
Keto jane negociata qe i japin kohe vetem Sali Berishes. Sepse ai negocion per krizen dhe merr Gjykaten Kushtetuese, vazhdon negociatat dhe merr Gjykaten e Larte, vazhdon negociatat dhe merr SHISH.