Hipertensioni temperaturat e larta ndikojne ne perkeqesimin e semundjes

Hipertensioni shfaqet i rrezikshem gjate sezonit te veres per shkak te ndikimit qe japin temperaturat e larta. Mjaft persona kane humbur jeten gjate kontakti te tepruar me rrezet e diellit dhe temperaturat e larta. Tensioni i larte hipertensioni arterial mbetet nje nder shkaktaret kryesore te vdekshmerise ne vend. Sipas nje studimi te realizuar nga mjeket rezulton se rreth 25 e shqiptareve vuajne nga tensioni i larte. Prevalenca rritet me kalimin e moshes pasi 40 e shqiptareve qe vuajne jane mbi 45 vjec. Hipertensioni shkakton nje numer te madh semundjesh kardiake duke nisur nga ato koronare e deri ne infarkte akute. Mjeket keshillojne qe te gjithe qytetaret qe jane ne dijeni te problemeve qe kane me tensionin e larte te shmangin daljet ne diell dhe ekspozimin ndaj temperaturave. Hipertensioni mund te shkaktoje humbjen e jetes nese pacientet nuk ndjekin keshillat e mjekeve. Gjendja shendetesore e personave qe vuajne nga kjo semundje mund te arrije perkeqesim te menjehershem nese nuk merren medikamentet apo anashkalohen keshillat e specialisteve. Prandaj dhe numri i personave qe humbasin jeten arrin ne shifra teper te larta ne vendin tone. Rreth 700 mije persona ne vendin tone vuajne nga hipertensioni duke e renditur kete semundje nder me shqetesueset. Sipas mjekeve specialiste kjo shifer kap mbi 25-30 per qind te popullsise. Kohet e fundit hipertensioni ka filluar te shfaqet edhe ne moshat mbi 18 vjec. Mjeket vleresojne se semundja e hipertensionit eshte nje faktor shume i rendesishem qe shkakton semundje te zemres hemorragjite cerebrale demtime te veshkave.
Simptomat
Shenjat e semundjes shfaqen gradualisht. Presioni arterial ne fazat fillestare lekundet me ngritje e zbritje dhe me vone stabilizohet me shifra te ngritura. Me zhvillimin e metejshem te semundjes shfaqen dhimbjet e kokes marrja e mendve crregullimi i gjumit shpejtimi i ritmit te pulsit si dhe dobesi e pergjithshme. Thellimi i gjendjes se hipertensionit mund te sjelle edhe ndryshime ne zemer e cila fillon te zgjerohet. Kjo semundje nganjehere shoqerohet me arteriosklerozen e eneve te gjakut qe nuk le pa prekur enet koronare qe ushqejne zemren ngushtimi i te cilave shkakton dhembje ne zonen e zemres veshtiresi ne frymemarrje gjate sforcimit fizik. Ne te gjitha keto semundje te shkaktuara nga hipertensioni lengu i limonit jep rezultate shume te mira ndaj dhe mjeket popullore keshillojne qe kjo agrume te konsumohet sa me shpesh per parandalimin e tyre.
Dielli
Ekspozimi ne diell ne oret me te nxehta gjate dites i personave qe vuajne nga hipertensioni dhe ne vecanti i atyre qe pervec saj vuajne edhe nga semundje te zemres mund te shtoje rrezikun e krizave dhe te infarktit. Dhe ata qe vuajne nga zemra nuk jane te pakte. Nje studim i kryer nga mjeke te klinikes Mayo ne Shtetet e Bashkuara tregon se nje ne cdo kater vete mbi moshen 45-vjecare mund te preket nga semundje te zemres. Te dhenat e studimit i shtyjne mjeket dhe pacientet te kene parasysh se pushimi i zemres nuk shkaktohet vetem nga pompimi i pamjaftueshem i gjakut por edhe atehere kur pompimi i gjakut eshte normal por zemra nuk eshte ne gjendje ta absorboje ate. Simptomat tipike te kesaj sindrome jane lodhja veshtiresi ne frymemarrje enjtje te kembeve dhe probleme ne ritmin e rrahjeve te zemres. Per te shmangur nje fatkeqesi mjeket e kesaj klinike rekomandojne zbatimin e masave parandaluese kunder presionit te larte te gjakut. Nje tjeter menyre per te ulur rrezikun e semundjeve te zemres eshte pirja e veres se kuqe.
Faktoret
Stresi menopauza jeta sedentare ushqimi keto jane disa nga shkaktaret e jashtem te shfaqjes se hipertensionit arterial. Semundja e hipertensionit arterial prek te gjitha moshat qe nga ajo femijerore deri ne moshat e rritura. Hipertensioni qe shfaqet ne moshat e reja para 50 vjeteve ka te beje me shume me hipertensionin arterial sekondar kurse pjesa tjeter qe haset ne moshat e rritura mbi 50 vjec eshte hipertension arterial primar. Ne pergjithesi konsiderohet si semundje e moshes se rritur por vihet re se eshte mjaft e perhapur ne moshat e reja. Fajtoret per kete duhen kerkuar te trashegimia por dhe stili i jetes aktiviteti i ulet fizik dhe regjimi ushqimor me kalori te teperta dhe pa vlera ushqimore. Stresi konsiderohet si nje nga faktoret qe ndikojne ne shfaqjen e hipertensionit. Kjo sepse stresi krijon nje dominonte ne sistemin nervor e cila shton prodhimin e adesteronit ne veshka e per pasoje con ne ngushtimin e eneve te gjakut dhe shfaqjen e hipertensionit. Te grate menopauza konsiderohet si nje nga faktoret qe ndikon ne shfaqjen e semundjes. Kjo lidhet me crregullimet ne prodhimin e hormoneve sidomos estrogjenit qe ndihmon ne mbrojtjen e eneve te gjakut nga arterosklerozat. Ne momentin qe keto hormone jane ne nivele te uleta nis formimi i arterosklerozave e per pasoje edhe hipertensioni. Jeta sedentare eshte cilesuar si nje nder faktoret kryesore te rrezikut per shfaqjen e semundjeve kardiovaskulare. Zemra eshte organ muskulor dhe si i tille ajo duhet mbajtur ne forme. Me nje aktivitet fizik te rregullt zemra behet me e forte dhe i reziston lodhjes. Nga ana tjeter shtohet kerkesa per oksigjen nga ana e trupit dhe shtohet puna e zemres dhe mushkerive duke bere qarkullimin e gjakut me te lehte e per pasoje uljen e vlerave te presionit te gjakut. Ne te njejten kohe mbajtja nen kontroll e presionit te gjakut ul rrezikun per shfaqjen e semundjeve kardiake apo hipertensionin.

Rreziqet qe shkaktohen nga menyra e ushqyerjes
Nikotina qe permban duhani con ne ngushtim te eneve te gjakut e per pasoje rritjen e presionit te gjakut dhe shfaqjen e hipertensionit. Marrja e kripes nepermjet ushqimeve ne sasi te tepert depozitohet ne muskulaturen e mureve te eneve te gjakut i fryn ato dhe shkakton rritje te tensionit te gjakut. Hipertensioni arterial eshte ngritja e presionit ne enet e gjakut. Kjo shkaktohet nga disa shkaqe dhe per kete arsye ndahet ne dy grupe te medha Hipertension arterial esencial i cili edhe pse behen nje sere ekzaminimesh nuk arrin te kuptohet se nga vjen. Kjo shpesh ka origjine trashegimie ose stresi pra ka origjine te brendshme. Grupi i dyte eshte hipertensioni arterial sekondar qe tregon se ka nje shkak te ndryshem qe mund te jete nje person qe ka vuajtur nga veshkat gjendrat e tiroides diabeti tumori i gjendrave mbiveshkore etj. Shkak tjeter mund te jene semundje te tilla te veshkave si per shembull ngushtimi i arteries renale qe furnizon veshken me gjak. Duke mos u furnizuar si duhet ne veshke krijohen crregullime te prodhimit te hormoneve dhe per pasoje ngritje te tensionit. Shkak tjeter jane problemet me gjendrat e tiroides prodhimi i tepert te hormonit te tiroides shton rrahjet e zemres e per pasoje shkakton rritje te tensionit te eneve te gjakut.

Rekomandimet se si mund te shmanget semundja
Nese keni tension te larte te gjakut mos beni panik mendimi i mjekeve lidhur me kete ceshtje u ndryshua. Disa specialiste nuk e konsiderojne me se tensioni duhet te zvogelohet menjehere. Tek njerezit e shendetshem pa patologji dhe faktore rrezikues kufijte e tensionit normal jane 140 me 90 konsideron kryetari i Kongresit Evropian per hipertensionin profesori Xhuzepe Manca. Autoret e tre hulumtimeve te cilet perfshine me shume se 30 000 paciente te cilet kane pasur faktore te rrezikshem diabet te meta kardiovaskulare zbuluan se ne rastet e tilla te tensionit ne kuader te 125-120 me 70 eshte mjaft e rrezikshme pasi ekziston rreziku per sulm ne zemer dhe zbritje te sheqerit. Kjo ndodh pasi gjate qarkullimit te ngadalesuar te gjakut ai nuk dorezon substanca te mjaftueshme te dobishme ne organizem si oksigjenin glukozen dhe komponente te tjere energjetike te domosdoshem. Tek keto raste nuk duhet te rregullohet menjehere tensioni i gjakut pa u konsultuar me mjekun. Mjeket po ashtu mendojne se duhet te kontrollohet tensioni edhe tek femijet e adoleshentet.

Grupmoshat me te prekura
Nga tensioni vuan gati 12-20 per qind e popullates dhe me rritjen e moshes rritet dhe perqindja e te prekurve. Por me te predispozuar per tu prekur nga kjo semundje eshte mosha mbi 45-50 vjec per burrat dhe 50-55 vjec per grate. Te grate kjo lidhet me hyrjen ne periudhen e menopauzes dhe crregullimet hormonale karakteristike te kesaj periudhe ndersa te burrat me crregullimet qe pesojne enet e gjakut perdorimin e kripes duhanit alkoolit. Enet e gjakut humbasin elasticitetin ngushtohen dhe nisin problemet me tensionin e gjakut. Kohet e fundit po vihet re se hipertensioni po shfaqet dhe te moshat e reja.

Simptomat
Hipertensioni zakonisht zhvillohet pa shume nderlikime por ne raste te tensionit te larte paraqet keto simptoma
Dhimbje koke
Marramendje
Dhimbje dhe ndjenje rendese ne gjoks
Pagjumesi
Urinim i shpeshte
Etje e madhe
Dobesi muskulore dhe humbje ekuilibri.

Rekomandimet
Humbisni peshen e tepert
Shetisni
Lini duhanin
Kontrolloni stresin
Mbani regjim te rregullt ushqimor
Preferoni frutat dhe zarzavatet
Rregulloni temperaturen e shtepise

14 Korrik 2010