Jeta e dyte e Falciones ne Shqiperi
Nga Luca Pagni*
Nga bora e Majellas ne malet e shtetit te shqiponjave, gjithsesi distanca nuk eshte edhe aq e madhe. Gjithcka qe e ndan eshte vetem pak hapesire detare. Keshtu qe, kur vellezerit Falcione menduan qe ndoshta kishte ardhur momenti per te lene bregun e pjerret te keshtjelles Monforte ne Campobasso duke vijuar aventurat e garave te nenshkrimit se kontratave edhe jashte vendit, ishte me shume se natyrale qe te shikohej pertej Adriatikut: eshte ajo Shqiperi qe ne fillimin e viteve '90 filloi te hedh pas shpatullave regjimin komunist.
Shpjegohet edhe keshtu prezenca e Falcione ne delegacionin qe Kryeministri, Silvio Berluskoni, mori me vete per firmosjen e disa lloj marreveshjesh me kryeministrin e Shqiperise, Sali Berisha, duke bere keshtu nisjen nga te paret per garen e rikonstruktimit te shtetit Ballkanik.
Me shume se 15 vjet me pare, gara e pare e fituar ishte ndertimi i ujembledhesit te Tiranes, ndermarrja molisane perfshihet ne nje aktivitet te ri qe konsistonte ne shtimin e cilesise. Realizimi i nje perpunuesi te gazit, qe ka te beje me transformimin e gazit te lengshem ne metan, qe me pas te shitet si ne vend por sidomos ne Itali. Nje impiant i nje teknologjie te larte dhe me nje vlere prej 4 miliarde euro, ne gjendje te perpunoje deri ne 8 miliard metra kub ne vit.
Jo keq per nje ndermarrje e cila me 300 punetore qe parashikon qe ne fundin e ketij viti te faturohet 150 milione euro, ndersa perllogaritet qe te shkoje 250 milione euro deri ne fund te vitit 2009. Por sektori energjetik eshte ndalesa e fundit industriale per shoqerine qe ka hedhur hapat e para ne Campobasso gjate gjysmes se shekullit te kaluar. E ndertuar nga Luigi Falcione, ne vitet 1955-1966, eshte nder protagonistet e zhvillimeve urbanistike te vendit pas luftes boterore. Suksesshem vjen me par edhe kalimi ne sherbimet publike dhe edukimin shoqeror, ne vecanti ate shkollor. Ne fund te viteve 1970, femijet Edmondo dhe Eduardo gjenden nen drejtimin e kesaj ndermarrjeje te madhe. Femija i pare qe eshte president i ndermarrjes merret me zhvillimin dhe i dyti merret me anen administrative.
Jane ato qe binden qe aktivitet nuk mund te ndalojne per ndonje qellim apo ndonje tjeter. Vepra portale, dhe vepra te ndryshme ne Molise, kontrollues te rrjetit hidrik, deget e aktiviteteve gjithmone behen me shume komplekse. Deri ne zgjedhjen per te kaluar pertej Adriatikut. "Fale dhe renies se murit te Berlinit, erdhem per te paren here ne Shqiperi, qe nuk kishin dhe as drita te mjaftueshme, por kuptuar qe ishte e mundur per te marre pjese ne rikonstruktimin e shteti", tregon Edmondo Falcione. Nga viti 1992 bashkepunojne me shtetin edhe pse ishin nga te paret qe moren kontakte me qeverine shqiptare. Keshtu, vepra e pare e madhe ishte realizimi i ujembledhesit te Tiranes, ketu ishin te perfshira kanalizime dhe vepra rrugore.
Por ngjarjet e ndryshme politike nderkombetare i ka dhene nje ide tjeter e dy vellezerve molisane. Qe, si gjithmone nga te paret, kane shfrytezuar ofertat e reja nga shtete te ndryshme ne lindje dhe ne jug dhe qe sot flitet shume per ta. Me procesion e paqes midis Izraelit dhe Palestines sipas renies dakord, eshte Falcione qe do te nderhyje me ane te investimeve nderkombetare per rindertimin e territorit pothuajse te shkaterruar. Kjo gje i eshte dukur kesaj ndermarrje nje rast shume i mire, nje aventure qe vazhdon pavaresisht veshtiresive te viteve te fundit.
Ne fakt, lista e veprave te realizuara dhe te paperfunduara ne ate qe heret a vone do te behet shteti palestinez nuk eshte e vogel, ne ndertimin e shkollave ne Betlehem dhe institucioneve te perkujdesjes sociale ne Gaza dhe deri ne perfundimin e realizimeve te dy spitaleve, nje ne Hebron dhe tjetri ne Ramallah. Punime qe vazhdojne pavaresisht veshtiresive. Ndonjehere duhet te presin edhe nje jave perpara se te dergojne materialet e ndertimit ne rripin e Gazes, por jane organizuar edhe per t'i bere balle presionit te bllokimeve dhe kufijve te rripit. Per te tjerat, ne kete moment nuk mund te veprohet ndryshe.
Kontaktet e para me boten arabe kane sjelle te tjere. Pak rastesisht, grupi Falcione merr pjese ne nje gare te drejtperdrejte te zinxhirit se RadissonSas ne Emiratet e Bashkuara Arabe dhe e fitojne. Por hapi i rendesishem edhe per projektet e riperpunuesve te gazit vjen pas punes se fundit jashte shtetit, ajo ne Algjeri. Fale nje bashkepunimi me Sonatrach, Qeveria e shtetit afrikan, ka marre vitin e kaluar furnizimin e pare me gaz per kohezgjatjen e rreth 11 viteve qe ka lejuar shoqerine e Campobasso te hyje ne sektorin e shitjes se metanit ne Itali. Behet fjale per ndermarrjen e dyte italiane qe perfiton gaz nga algjerianet pasi ndermarrjes "Eni". Permes kontrollimit te Phlogas, per moment i sherben rreth 30 mije klienteve (shtepiakeve, bizneseve dhe uzinave), te shperndare keshtu gati ne te gjithe territorin nderkombetar, te cileve u shet me shume se 25 milione metra kub gaz ne vit.
Eksperienca sherbeu keshtu per ate qe diten e sotme eshte projekti me ambicioz. Kjo per sa i perket riperpunuesit te gazit per t'u realizuar ne gjirin e bregdetit shqiptar. Nje projekt shume i mire, i cili parashikon pjesemarrjen e disa strukturave financuese per pjesemarrjen ne kete veper. Punimet do te nisin ne vitin 2009 dhe do te kete nje kohezgjatje prej pese vitesh. Gazi i cili do te perpunohet do te niset per ne Itali permes ndertimit te nje gazpercjellesi te ri drejt vendit fqinj permes daljes ne gjirin e Brindizit, duke shfrytezuar keshtu ndertimin ne te dyja anet. Ne nje moment te dyte, terminali do te jete i lidhur edhe me gazsjelles te tjeter te lidhur me shtete te tjera ballkanike. Pengesa e fundit per t'u kaluar, tani per tani, eshte gjetja e furnizuesit te gazit per furnizuar impiantin. Edhe pse perpjekjet nga Campobasso jane duke u zhvilluar.
(*) Botuar ne numrin e djeshem te "La Reppublica"
Nga bora e Majellas ne malet e shtetit te shqiponjave, gjithsesi distanca nuk eshte edhe aq e madhe. Gjithcka qe e ndan eshte vetem pak hapesire detare. Keshtu qe, kur vellezerit Falcione menduan qe ndoshta kishte ardhur momenti per te lene bregun e pjerret te keshtjelles Monforte ne Campobasso duke vijuar aventurat e garave te nenshkrimit se kontratave edhe jashte vendit, ishte me shume se natyrale qe te shikohej pertej Adriatikut: eshte ajo Shqiperi qe ne fillimin e viteve '90 filloi te hedh pas shpatullave regjimin komunist.
Shpjegohet edhe keshtu prezenca e Falcione ne delegacionin qe Kryeministri, Silvio Berluskoni, mori me vete per firmosjen e disa lloj marreveshjesh me kryeministrin e Shqiperise, Sali Berisha, duke bere keshtu nisjen nga te paret per garen e rikonstruktimit te shtetit Ballkanik.
Me shume se 15 vjet me pare, gara e pare e fituar ishte ndertimi i ujembledhesit te Tiranes, ndermarrja molisane perfshihet ne nje aktivitet te ri qe konsistonte ne shtimin e cilesise. Realizimi i nje perpunuesi te gazit, qe ka te beje me transformimin e gazit te lengshem ne metan, qe me pas te shitet si ne vend por sidomos ne Itali. Nje impiant i nje teknologjie te larte dhe me nje vlere prej 4 miliarde euro, ne gjendje te perpunoje deri ne 8 miliard metra kub ne vit.
Jo keq per nje ndermarrje e cila me 300 punetore qe parashikon qe ne fundin e ketij viti te faturohet 150 milione euro, ndersa perllogaritet qe te shkoje 250 milione euro deri ne fund te vitit 2009. Por sektori energjetik eshte ndalesa e fundit industriale per shoqerine qe ka hedhur hapat e para ne Campobasso gjate gjysmes se shekullit te kaluar. E ndertuar nga Luigi Falcione, ne vitet 1955-1966, eshte nder protagonistet e zhvillimeve urbanistike te vendit pas luftes boterore. Suksesshem vjen me par edhe kalimi ne sherbimet publike dhe edukimin shoqeror, ne vecanti ate shkollor. Ne fund te viteve 1970, femijet Edmondo dhe Eduardo gjenden nen drejtimin e kesaj ndermarrjeje te madhe. Femija i pare qe eshte president i ndermarrjes merret me zhvillimin dhe i dyti merret me anen administrative.
Jane ato qe binden qe aktivitet nuk mund te ndalojne per ndonje qellim apo ndonje tjeter. Vepra portale, dhe vepra te ndryshme ne Molise, kontrollues te rrjetit hidrik, deget e aktiviteteve gjithmone behen me shume komplekse. Deri ne zgjedhjen per te kaluar pertej Adriatikut. "Fale dhe renies se murit te Berlinit, erdhem per te paren here ne Shqiperi, qe nuk kishin dhe as drita te mjaftueshme, por kuptuar qe ishte e mundur per te marre pjese ne rikonstruktimin e shteti", tregon Edmondo Falcione. Nga viti 1992 bashkepunojne me shtetin edhe pse ishin nga te paret qe moren kontakte me qeverine shqiptare. Keshtu, vepra e pare e madhe ishte realizimi i ujembledhesit te Tiranes, ketu ishin te perfshira kanalizime dhe vepra rrugore.
Por ngjarjet e ndryshme politike nderkombetare i ka dhene nje ide tjeter e dy vellezerve molisane. Qe, si gjithmone nga te paret, kane shfrytezuar ofertat e reja nga shtete te ndryshme ne lindje dhe ne jug dhe qe sot flitet shume per ta. Me procesion e paqes midis Izraelit dhe Palestines sipas renies dakord, eshte Falcione qe do te nderhyje me ane te investimeve nderkombetare per rindertimin e territorit pothuajse te shkaterruar. Kjo gje i eshte dukur kesaj ndermarrje nje rast shume i mire, nje aventure qe vazhdon pavaresisht veshtiresive te viteve te fundit.
Ne fakt, lista e veprave te realizuara dhe te paperfunduara ne ate qe heret a vone do te behet shteti palestinez nuk eshte e vogel, ne ndertimin e shkollave ne Betlehem dhe institucioneve te perkujdesjes sociale ne Gaza dhe deri ne perfundimin e realizimeve te dy spitaleve, nje ne Hebron dhe tjetri ne Ramallah. Punime qe vazhdojne pavaresisht veshtiresive. Ndonjehere duhet te presin edhe nje jave perpara se te dergojne materialet e ndertimit ne rripin e Gazes, por jane organizuar edhe per t'i bere balle presionit te bllokimeve dhe kufijve te rripit. Per te tjerat, ne kete moment nuk mund te veprohet ndryshe.
Kontaktet e para me boten arabe kane sjelle te tjere. Pak rastesisht, grupi Falcione merr pjese ne nje gare te drejtperdrejte te zinxhirit se RadissonSas ne Emiratet e Bashkuara Arabe dhe e fitojne. Por hapi i rendesishem edhe per projektet e riperpunuesve te gazit vjen pas punes se fundit jashte shtetit, ajo ne Algjeri. Fale nje bashkepunimi me Sonatrach, Qeveria e shtetit afrikan, ka marre vitin e kaluar furnizimin e pare me gaz per kohezgjatjen e rreth 11 viteve qe ka lejuar shoqerine e Campobasso te hyje ne sektorin e shitjes se metanit ne Itali. Behet fjale per ndermarrjen e dyte italiane qe perfiton gaz nga algjerianet pasi ndermarrjes "Eni". Permes kontrollimit te Phlogas, per moment i sherben rreth 30 mije klienteve (shtepiakeve, bizneseve dhe uzinave), te shperndare keshtu gati ne te gjithe territorin nderkombetar, te cileve u shet me shume se 25 milione metra kub gaz ne vit.
Eksperienca sherbeu keshtu per ate qe diten e sotme eshte projekti me ambicioz. Kjo per sa i perket riperpunuesit te gazit per t'u realizuar ne gjirin e bregdetit shqiptar. Nje projekt shume i mire, i cili parashikon pjesemarrjen e disa strukturave financuese per pjesemarrjen ne kete veper. Punimet do te nisin ne vitin 2009 dhe do te kete nje kohezgjatje prej pese vitesh. Gazi i cili do te perpunohet do te niset per ne Itali permes ndertimit te nje gazpercjellesi te ri drejt vendit fqinj permes daljes ne gjirin e Brindizit, duke shfrytezuar keshtu ndertimin ne te dyja anet. Ne nje moment te dyte, terminali do te jete i lidhur edhe me gazsjelles te tjeter te lidhur me shtete te tjera ballkanike. Pengesa e fundit per t'u kaluar, tani per tani, eshte gjetja e furnizuesit te gazit per furnizuar impiantin. Edhe pse perpjekjet nga Campobasso jane duke u zhvilluar.
(*) Botuar ne numrin e djeshem te "La Reppublica"