Jo më heshtje për çështjen çame
Kemi hyr n nj jav, q n historin ton t re si komb, do t thot shum. Jemi n nj sall ku normalisht merren vendime pr t ardhmen, por historia prap rndon me peshn e viktimave t veta, q krkojn drejtsi. 66 vjet m par, nga 27 qershori i 1944 deri n mars 1945, n territorin e Greqis fqinje, n krahinn e amris u vran mbi 2600 vet, ku shumica ishin gra, pleq dhe fmij. Mbi 2700 t tjer vdiqn gjat kalvarit t lodhshm biblik porsa arritn n Shqipri.
Kjo masakr nuk ishte nj gabim taktik i konsumuar n margjinat e nj lufte botrore q mori shum jet. Ajo nuk ishte shfrim i justifikuar mbi nj ushtri t zn rob, por mbi nj popullsi t pafajshme t dnuar kolektivisht, kombtarisht. Burrat, grat dhe fmijt, t vrar sipas modelesh unik ekzekutimi, t denj pr manualet e filmave horror, u vran vetm se ishin shqiptar.
Ajo q ndodhi mbi shqiptart am 65 vjet m par, ishte genocid. Gjithka ishte planifikuar, q t shkulte nga tokat e veta nj popullsi q kishte nj kombsi tjetr. Ishin
prpjekje t mparshme, me teknika tipike genocidale dhe q morn fund me largimin e atyre q nuk u vran. Po synohej t realizohej ajo q nj burr i madh shteti, si Vaslav Havel, do ta quante "Utopia e shtetit t pastr etnik - dika m e rrezikshme se komunizmi". T nderuar koleg, genocidi sht nj krim mbi njerzimin. Edhe nse ajo q ndodhi mbi popullsin ame do t ishte, si thon ekspertt grek, "spastrim etnik", dika e ngjashme me at q ndodhi n Bosnj dhe n Kosov, ajo mbetet dika e dnueshme. Mbetet nj krim i papara-shkrueshm. Dhe ne nuk do t rreshtim s krkuari drejtsi, derisa t dnohen ata q kryen krimet e prbindshme q njollosin do ndrgjegje njerzore, pavarsisht kombsis.
T nderuar koleg, me kujtimin e tyre sot, Partia pr Drejtsi dhe Unitet nuk bn nj ritual rutinor t prvitshm. Ajo krkon drejtsi pr nj pjes t popullit dhe kombit shqiptar, si popullsia ame, nj popullsi q ka nj histori t ndritshme rezistence, lufte ndaj pushtuesit, q i ka dhn kombit t vet pasuri kulturore, muzikore, folklorike t pamuara. Me organizimin e nj jave t amris, pikrisht n 66-vjetorin e masakrs mbi popullsin ame, ne duam t'i kujtojm t gjithve se ne jemi ktu. Se mesazhi i mbijetess ka kaluar brez pas brezi, me tregimet e gjyshrve, me kngt dhe vallet e tyre t mrekullueshme, q edhe ato duan t na i prvetsojn. Ne duam t tregojm se ne nuk kemi harruar. Se tashm forca jon politike, nj subjekt parlamentar i ka hapur t gjitha pistat e vendosjes s drejtsis. At juridike, nprmjet procedimit t kriminelve t lufts, q kan mbetur gjall. Ne kemi mbledhur dhe po mbledhim prova q kta kriminel, t udhhequr nga Napoleon Zerva, bashkpuntori m i madh i gjermanve n republikn fqinje, t dnohen m n fund.
Ne po grumbullojm materiale pr t ndjekur ligjrisht padrejtsin q sht kryer mbi popullsin ton. Ne po asistohemi nga nj studio mjaft prestigjioze britanike, e specializuar pr krimet e lufts dhe shum shpejt do t shihet se do arrijm t bjm. Ne krkojm q pala greke t krkoj falje pr kt krim t shmtuar. Ne krkojm q pala greke t'iu kthej pronat atyre q iu takojn. Ne krkojm q t nderohen viktimat e pafajshme, q dhan jetn pafajshmrisht vetm e vetm pse ishin shqiptar. T ngrihet nj lapidar, nj memorial n qendrat e qyteteve ku ata u larguan me forc, me prdhun. T dashur koleg, ne nuk po krkojm t revizionojm historin. Historia e vrtet, jo ajo q reciton dikush ktu n kt sall e q mban pasaportn shqiptare, prkundrazi i ka damkosur, me koh, ata q przun amt si bashkpuntor t nazizmit gjerman. Ishin aleatt ata q ndaluan vazhdimin e karriers s kriminelit Zervas, apo t kriminelve t tjer n shtetin grek n qeverit e paslufts, megjithse shum t tjer mbetn t pandshkuar.
T nderuar deputet, un po flas n nj institucion, q vetm pak koh m par, vendosi t lejonte nderimin e viktimave t ushtris greke, q vdiqn nga lufta, apo nga dimri, n malet dhe luginat tona. Ishin njerz t mjer, pjes e nj ushtrie, q donte t na pushtonte deri n Vlor. Ishin pjes e asaj ushtrie, q n amri kreu masakrat e prgjakshme. Ky Parlament u tregua shum bujar ndrsa e miratoi nj gj t till. Ky Parlament ama, duhet t respektoj historin e vet. Ishte ky Parlament, q miratoi 27 qershorin si dit prkujtimore e genocidit grek mbi popullsin e martirizuar ame. Ishte kreu i partis Demokratike, Sali Berisha, q ndrsa vinte n pushtet n vitin 1992, krkonte kthimin e amve n trojet e tyre dhe rifitimin e t drejtave pronsore pr t gjith shqiptart e amris. Kreu i qeveris, Meksi, ministri i Jashtm, Serreqi, n vitet ‘92-‘95, refuzonin do lloj argumenti t pals greke, q krkonte t fajsonte kolektivisht popullsin ame. Po m thoni t nderuar miq, 'ka ndodhur q kjo shtje s'ngrihet m n axhendn ton diplomatike? Mos vall koha s'punon pr ne? Mos vall gjithmon ne, popullsia martire e Shqipris duhet t sakrifikohemi gjithnj, pse dikush mund t thot se duhet ta bjm n emr t "objektivave t integrimit?". Kur ky Parlament mbante qndrime dinjitoze, si ato q prmenda, askush nuk krcnonte me bllokim t integrimit. Pse ather ne duhet t kemi m shum frik se 'duhet?
T nderuar koleg, popullsia ame nuk ishte nj popullsi bashkpuntore, si pretendojn ata q kan revizionuar historin e tyre, pjes e vendit, q ka dnuar m pak se t gjith "bashkpuntort real t fashizmit". Kjo q them, sht provuar nga dhjetra historian realist grek, nga raportet diplomatike t ambasadorit italian n Greqi, atij amerikan gjat Lufts s Dyt Botrore etj. Popullsia ame refuzoi t bashkpunonte me Italin, me gjith propagandn pr gjoja "bashkimin me Shqiprin". Ajo iu bashkua lufts kundr fashizmit duke i blatuar asaj dshmor, me njsit e saj partizane, shqiptare apo mikse. Kjo shpifje monstruoze duhet t marr fund. Dua t kujtoj ktu, at q n fakt sht nj gabim i madh i kryer nga ndonj politikan yni, q njlloj si Nikolas Geixh, e krahason rastin am me at t gjermanve t Sudeteve. amt nuk ishin pjes e ndonj kombi q bri luftn, si gjermant.
Por, m lejoni t'ju kujtoj se si ekt, m 10 dhjetor 1996, pikrisht me rastin e 48-vjetorit t nnshkrimit n New York t Deklarats Universale pr t Drejtat e Njeriut, deklaronin: "Pala eke shfaq keqardhjen pr faktin q, kaq shum vuajtje dhe padrejtsi u jan
nj popullsie t pafajshme, nprmjet dbimit... pr shpronsimet e dhunshme dhe heqjes s shtetsis, si dhe pr faktin se ky veprim sht
me hedhjen e fajit mbi viktimat n form kolektive". N dokumentin e prbashkt nnshkruar me Gjermanin, ofrohet keqardhja e ekis pr "ekseset e bra n kundrshtim me parimet elementare t humanizmit" si dhe pr faktin q legjislacioni (ek), i mbas lufts, "i ka legjitimuar ato ...". Pra dhe ndaj nj popullsie t till, q ka pasur raste masive bashkpunimi, nj komb civil, si ai ek, ka krkuar falje! Po ndaj popullsis ame kur do t ndodh nj gj e till? Nuk besoj se do ndodh, nse neve, si shoqri, si Parlament, si institucione, do t na zr amnezia, do t na mbajn t mbrthyer komplekset e inferioritetit. Ne nuk duhet t harrojm se jemi njeri nga kombet m t rndsishme t Ballkanit dhe se koha prkundrazi punon pr shqiptart.
Sot shqiptart kan, duam - s'duam ta themi, dy shtete. Sot shqiptart jan vend antar i NATO-s. Sot amt kan nj parti t ligjshme parlamentare q ka kontribuar n t gjith ligjet e integrimit t vendit, por kjo s'do t thot se ne do t harrojm misionin ton. Ne falnderojm pr mbshtetjen q kemi marr, Presidentin e Republiks, zotin Bamir Topi, ministrin e Jashtm, z. Ilir Meta, t gjith ata politikan e deputet t t dyja krahve, q na kan mbshtetur n rrugn ton.
T nderuar deputet, Partia pr Drejtsi dhe Unitet sht e angazhuar q, brenda kuadrit ligjor evropian dhe ndrkombtar, t realizoj drejtsin pr popullsin martire ame. Ne sapo jemi kthyer nga nj vizit e n Kosov, ku patm rastin t kuptonim sesa e gjall sht ndjenja e solidaritetit pr komunitetin ton, mes kosovarve, q provuan masakra t ngjashme nga makineria ushtarake serbe. Ne do t vazhdojm q me mjete politike t krkojm dhe t realizojm drejtsi. N datn 26 qershor n Qaf Bot, m 27 qershor me simpoziumin pr amrin, ne do t nderojm t rnt fatkeq t asaj masakre dhe prej shpirtit t tyre, do t marrim m shum fuqi, m shum bindje n drejtsin e asaj q po bjm dhe do t bjm n t ardhmen. Bashk me ne do t jen dhe shum personalitete nga t gjitha trevat shqiptare. Un, ju ftoj t nderuar deputet t vini dhe ju, dhe t jemi t gjith bashk t majt dhe t djatht pr t nderuar ata, q u martirizuan vetm se ishin shqiptar.
T nderuar koleg, ju krkoj t mbajm nj minut heshtje n nderim t viktimave t pafajshme, t asaj utopie si ajo e "shtetit etnik t pastr", q nj burr i madh, Presidenti Havel, e ka quajtur "m t rrezikshme se komunizmi".
* Fjala e mbajtur nga kryetari i Partis Drejtsi dhe Unitet dje n Kuvend