KE shtyn per ne vitin 2011 statusin e vendit kandidat per Shqiperine
10/11/2010Komisioneri per Zgjerimin Stefan Fyle shprehet se negociatat do te hapen kur te plotesohen kriteret
Lihen 12 detyra per tu plotesuar kryesor dialogu politik lufta kunder korrupsionit dhe heqja e imuniteteve
Ashtu sic ishte paralajmeruar Komisioni Evropian i eshte pergjigjur negativisht kerkeses se Shqiperise per te marre statusin e vendit kandidat kerkese kjo e bere ne prill te vitit 2009. Gjithsesi komisioneri i BE-se per Zgjerim tha ne nje konference per shtyp se Shqiperia duhet te beje me shume per te garantuar stabilitetin e institucioneve demokracine dhe funksionimin e shtetit ligjor. Negociatat per pranim ne Bashkimin Evropian duhet te hapen kur vendi te kete arritur nivelin e duhur te zbatimit te kritereve te anetaresimit dhe ne vecanti kriteret politike te Kopenhagenit te cilat kerkojne stabilitetin e institucioneve dhe garantimin sidomos te demokracise dhe sundimit te ligjit tha z. Fule duke cituar vendimin e marre nga Komisioni. Komisioneri per Zgjerimin u beri thirrje politikaneve shqiptare qe te punojne se bashku per te arritur synimet per integrim. Politikanet shqiptare nga gjithe spektri politik pa i diferencuar ata qe jane ne qeveri dhe ata qe jane ne opozite sepse ndajne te njejten pergjegjesi. Ata duhet te tejkalojne ngercin politik me te cilin po perballen ne vend. Tejkalimi i ketij ngerci politik adresimi i prioriteteve kryesore dhe po te shtosh ketu faktin qe ne gjykojme secilin vend sipas meritave qe ka them se atehere mund te pritet vitin e ardhshem nje rekomandim shume pozitiv nga Komisioni shtoi ai. Nderkohe Fule njoftoi se Komisioni i ka ofruar statusin e vendit kandidat Malit te Zi.
Duket se shkaku kryesor qe Shqiperia se ka marre aprovimin per te qene kandidate per ne Bashkimin Evropian eshte kryekeput mospermbushja e kriterit politik. Ngerci i tejzgjatur politik nje parlament jo plotesisht funksional dhe pengimi i reformave te rendesishme per vendin si ato qe kane te bejne me drejtesine apo ceshtje te tjera kane qene ne qender te kritikave ne opinionin e Bashkimit Evropian. Ne kete opinion percaktohet qarte se dialogu politik eshte jofunksional dhe ende nuk eshte gjetur nje zgjidhje e ngercit per ceshtjen e zgjedhjeve te vitit 2009. Shqiperia eshte nje vend me demokraci parlamentare e bazuar ne nje kornizen konstitucionale dhe legjislative ne perputhje me parimet dhe standardet evropiane. Megjithate ne rritjen e efektivitetit dhe stabilitetit te institucioneve demokratike nuk eshte bere aq sa duhet. Institucionet dhe procedurat parlamentare nuk funksionojne sic duhet. Si rezultat parlamenti nuk ushtron mbikeqyrje efektive dhe te kontrollit mbi zyrtaret e larte te shtetit dhe menyra e zhvillimit legjislativ eshte dobet. Dialogu politik eshte konfrontues dhe aspak konstruktiv dhe jo vetem per shkak te ngercit politik te shfaqur qe nga zgjedhjet e qershorit te vitit 2009. Kjo e pengon punen e parlamentit dhe reformat e nevojshme politike bazuar ne konsensus. Qeveria se bashku me opoziten kane pergjegjesine per arritur ne menyre transparente dhe ne respekt te plote te Kushtetutes zgjidhjet e nevojshme per vendin per te ecur perpara ne rrugen drejt integrimit ne BE thuhet ne opinionin e Komisionit Evropian.
Plani i masave
Me tej Komisioni Evropian i ka lene nje plan mase qeverise por edhe klases politike shqiptare e cila ka nje vit kohe per ti plotesuar me qellim qe pergjigjja te mos jete e njejte dhe ne vitin 2011. Pika kryesore me se pari eshte funksionimi i duhur i parlamentit dhe miratimi i ligjeve qe kerkojne shumice te cilesuar zgjedhjen e Avokatit te Popullit ndryshimin e kornizes ligjore per zgjedhjet ne baze te rekomandimeve te OSBE/ODHIR reformen ne drejtesi dhe forcimin e ligjeve qe kane te bejne me te luften kunder korrupsionit duke filluar qe nga hetimi i njerezve me imunitet politikane apo gjyqtare e keshtu me radhe. Raporti veren me shqetesim situaten ne drejtesi funksionimin efikasitetin dhe pavaresine e gjyqesorit. Komisioni kerkon zgjidhjen e problemeve qe pengojne hetimet ndaj gjyqtareve ministrave apo deputeteve qe mbrohen nga imuniteti i pakufizuar. Ne luften kunder krimit te organizuar njihen hapat dhe perparimi i bere si dhe vleresohet i pershtatshem kuadri ligjor dhe institucional te cilet megjithate sipas komisionit mbeten per tu provuar ne praktike ndersa hetimet e suksesshme duhet te pasohen edhe nga ndeshkime nenvizon Komisioni Evropian. Komisioni do te monitoroje progresin e reformave te nevojshme ne kuader te Marreveshjes se Stabilizim-Asociimit dhe do te vazhdoje te mbeshtese perpjekjet e qeverise permes instrumentit financiar IPA. Komisioni do te paraqese nje raport mbi perparimin e Shqiperise ne paketen e zgjerimit qe do te prezantohet ne vitin 2011. Ky raport do te perqendrohet ne vecanti ne zbatimin e prioriteteve kryesore qe duhet te adresohen per hapjen e negociatave per anetaresim thuhet ne opinionin e dhene dje.
Kriteri politik
Sipas draftit kriteret politike duken se jane ato qe lene me shume per te deshiruar. Efikasiteti dhe qendrueshmeria e institucioneve demokratike nuk jane permbushur ne menyre te kenaqshme. Institucionet dhe procedurat parlamentare nuk funksionojne si duhet veren raporti i komisionit sipas te cilit parlamenti nuk ushtron mbikeqyrje efektive dhe kontroll mbi qeverine. Dialogu politik eshte konfrontues dhe jokonstruktiv jo vetem per shkak te ngercit politik qe zgjat qe prej zgjedhjeve te 2009-s.
Pavaresia e gjyqesorit
Raporti veren me shqetesim situaten ne drejtesi funksionimin efikasitetin dhe pavaresine e gjyqesorit. Mosrespektimi nga ana e qeverise i vendimeve te Gjykates Kushtetuese dhe votimi politik i kandidaturave te Presidentit te Republikes per Gjykaten Kushtetuese dhe ate te Larte perbejne shqetesim pasi ato sfidojne parimet themelore si pavaresia e gjyqesorit dhe respektimi i shtetit te se drejtes shkruhet ne analizen e Komisionit Evropian per Shqiperine.
Heqja e imunitetit
Komisioni kerkon zgjidhjen e problemeve qe pengojne hetimet ndaj gjyqtareve ministrave apo deputeteve qe mbrohen nga imuniteti i pakufizuar. Ne luften kunder krimit te organizuar njihen hapat dhe perparimi i bere si dhe vleresohet i pershtatshem kuadri ligjor dhe institucional te cilet megjithate sipas komisionit mbeten per tu provuar ne praktike ndersa hetimet e suksesshme duhet te pasohen edhe nga ndeshkime nenvizon Komisioni Evropian.
Detyrat e lena
1. Te garantohet funksionimi i parlamentit mbi bazat e nje dialogu konstruktiv mes te gjitha partive politike.
2. Miratimi i ligjeve qe kerkon shumicen e cilesuar ne parlament.
3. Zgjedhja e Avokatit te Popullit dhe garantimi i nje procesi te rregullt degjimi dhe votimi ne parlament sa u takon emerimeve ne Gjykaten Kushtetuese dhe ate te Larte.
4. Permiresimi i legjislacionit zgjedhor ne perputhje me rekomandimet e OSBE/ODIHR-it.
5. Garantimi i nje procesi zgjedhor ne perputhje me standardet evropiane dhe nderkombetare.
6. Realizimi i hapave thelbesore ne reformen e administrates publike perfshire amendamente per sherbimin civil dhe forcimin e DAP me synim rritjen e profesionalizmit depolitizimin transparencen dhe emerimin mbi bazen e meritave.
7. Forcimi i shtetit ligjor permes adoptimit dhe implementimit te nje reforme strategjike ne drejtesi duke garantuar pavaresine efeciencen dhe pergjegjesine e institucioneve te drejtesise.
8. Implementimi nga qeveria ne menyre efektive i strategjise antikorrupsion duke hequr pengesat ndaj hetimeve ne vecanti ndaj gjyqtareve ministrave dhe pjesetareve te parlamentit. Te deshmohen arritje te forta ne hetimin ndjekjen dhe ndeshkimin e rasteve te korrupsionit te te gjitha niveleve.
9. Forcimi i luftes ndaj krimit te organizuar bazuar ne nje proces te imtesishem hetimor qe rrit bashkepunimin rajonal apo me partneret e BE dhe njesite ligjzbatuese. Kerkohen arritje konkrete ne kete fushe.
10. Pergatitja miratimi dhe implementimi i nje strategjie kombetare dhe plani veprimi ne lidhje me te drejtat e prones duke u konsultuar me grupet e interesit dhe duke marre ne konsiderate vendimin e Gjykates Nderkombetare. Kjo strategji duhet te mbuloje proceset e kthimit kompensimit dhe legalizimit.
11. Ndermarrja e hapave konkrete per te permiresuar mbrojtjen e te drejtave te njeriut vecanerisht grave femijeve dhe romeve dhe zbatimi efektiv i politikave antidiskriminim.
12. Te merren masa te ndryshme qe permiresojne menyren e trajtimit ne stacionet policore dhomat e paraburgimit dhe burgje. Forcimi i ndjekjes se rasteve gjyqesore te keqtrajtimit dhe zbatimi i rekomandimeve te Avokatit te Popullit ne kete fushe.
Rekomandohet vazhdimi i permbushjes se kritereve te Kopenhagenit
Pranohet kerkesa e Malit te zi per statusin
Maqedonia duhet te zgjidhe problemet me Greqine Kroacia gati
Nderkohe qe per Malin e Zi komisioneri Fule rekomandoi vazhdimin e progresit per permbushjen e kritereve te Kopenhagenit por u shpreh i gatshem te rekomandoje statusin kandidat. Ne procesin e vleresimit te tij kryesor ka qene kriteri politik dhe fryma konsensuale qe mbizoteron mes partive politike. Komisioneri evropian per Zgjerim Stefan Fule gjate prezantimit te paketes se zgjerimit per vitin 2010 u ndal te theksonte se cilat jane te mirat qe shtyjne shtetet ti bashkohen unionit. Njerezit mund te pyesin se pse ka rendesi zgjerimi. Ai perforcon stabilitetin ne Evrope promovon demokracite dhe lirite themelore ne keto vende. Na ben me te forte per te promovuar interesat tona dhe te vendit tone. Paketa ka te beje me 9 vende qe jane kandidate per ne BE. Kjo eshte paketa e pare e pergatitur pas Traktatit te Lisbones i cili ka hequr te gjitha pengesat institucionale u shpreh komisioneri. Ne lidhje me opinionin per Kroacine Fyle u shpreh se negociatat kane arritur ne fazen finale do te permbyllen sapo te plotesohen te gjitha kriteret. Askush nuk eshte i kenaqur me ritmin e negociatave me Turqine u shpreh Fyle duke theksuar se ky vend nuk ka plotesuar ende kriteret ndersa shtoi se duhet te normalizoje marredheniet me Qipron. Fyle ka kerkuar nga Islanda me shume perpjeke qe populli te kuptoje se cfare eshte anetaresimi ne bllok. Per Maqedonine Fyle u shpreh se vendi vazhdon te plotesoje kriteret politike por vendet e BE-se duhet te votojne unanimisht qe te nisin negociatat ndersa shtoi se duhet te arrihet nje zgjidhje edhe me Greqine. Per Kosoven u shpreh se sfida te medha politike e presin nder keto permendi negociatat me Serbine per te cilen u shpreh se se shpejti do ti dorezohet pyetesori i BE-se ku nuk ngurroi te permende edhe bashkepunimin qe kjo e fundit duhet te kete me Gjykaten Nderkombetare te Drejtesise per dorezimin e krimineleve te luftes.
Lihen 12 detyra per tu plotesuar kryesor dialogu politik lufta kunder korrupsionit dhe heqja e imuniteteve
Ashtu sic ishte paralajmeruar Komisioni Evropian i eshte pergjigjur negativisht kerkeses se Shqiperise per te marre statusin e vendit kandidat kerkese kjo e bere ne prill te vitit 2009. Gjithsesi komisioneri i BE-se per Zgjerim tha ne nje konference per shtyp se Shqiperia duhet te beje me shume per te garantuar stabilitetin e institucioneve demokracine dhe funksionimin e shtetit ligjor. Negociatat per pranim ne Bashkimin Evropian duhet te hapen kur vendi te kete arritur nivelin e duhur te zbatimit te kritereve te anetaresimit dhe ne vecanti kriteret politike te Kopenhagenit te cilat kerkojne stabilitetin e institucioneve dhe garantimin sidomos te demokracise dhe sundimit te ligjit tha z. Fule duke cituar vendimin e marre nga Komisioni. Komisioneri per Zgjerimin u beri thirrje politikaneve shqiptare qe te punojne se bashku per te arritur synimet per integrim. Politikanet shqiptare nga gjithe spektri politik pa i diferencuar ata qe jane ne qeveri dhe ata qe jane ne opozite sepse ndajne te njejten pergjegjesi. Ata duhet te tejkalojne ngercin politik me te cilin po perballen ne vend. Tejkalimi i ketij ngerci politik adresimi i prioriteteve kryesore dhe po te shtosh ketu faktin qe ne gjykojme secilin vend sipas meritave qe ka them se atehere mund te pritet vitin e ardhshem nje rekomandim shume pozitiv nga Komisioni shtoi ai. Nderkohe Fule njoftoi se Komisioni i ka ofruar statusin e vendit kandidat Malit te Zi.
Duket se shkaku kryesor qe Shqiperia se ka marre aprovimin per te qene kandidate per ne Bashkimin Evropian eshte kryekeput mospermbushja e kriterit politik. Ngerci i tejzgjatur politik nje parlament jo plotesisht funksional dhe pengimi i reformave te rendesishme per vendin si ato qe kane te bejne me drejtesine apo ceshtje te tjera kane qene ne qender te kritikave ne opinionin e Bashkimit Evropian. Ne kete opinion percaktohet qarte se dialogu politik eshte jofunksional dhe ende nuk eshte gjetur nje zgjidhje e ngercit per ceshtjen e zgjedhjeve te vitit 2009. Shqiperia eshte nje vend me demokraci parlamentare e bazuar ne nje kornizen konstitucionale dhe legjislative ne perputhje me parimet dhe standardet evropiane. Megjithate ne rritjen e efektivitetit dhe stabilitetit te institucioneve demokratike nuk eshte bere aq sa duhet. Institucionet dhe procedurat parlamentare nuk funksionojne sic duhet. Si rezultat parlamenti nuk ushtron mbikeqyrje efektive dhe te kontrollit mbi zyrtaret e larte te shtetit dhe menyra e zhvillimit legjislativ eshte dobet. Dialogu politik eshte konfrontues dhe aspak konstruktiv dhe jo vetem per shkak te ngercit politik te shfaqur qe nga zgjedhjet e qershorit te vitit 2009. Kjo e pengon punen e parlamentit dhe reformat e nevojshme politike bazuar ne konsensus. Qeveria se bashku me opoziten kane pergjegjesine per arritur ne menyre transparente dhe ne respekt te plote te Kushtetutes zgjidhjet e nevojshme per vendin per te ecur perpara ne rrugen drejt integrimit ne BE thuhet ne opinionin e Komisionit Evropian.
Plani i masave
Me tej Komisioni Evropian i ka lene nje plan mase qeverise por edhe klases politike shqiptare e cila ka nje vit kohe per ti plotesuar me qellim qe pergjigjja te mos jete e njejte dhe ne vitin 2011. Pika kryesore me se pari eshte funksionimi i duhur i parlamentit dhe miratimi i ligjeve qe kerkojne shumice te cilesuar zgjedhjen e Avokatit te Popullit ndryshimin e kornizes ligjore per zgjedhjet ne baze te rekomandimeve te OSBE/ODHIR reformen ne drejtesi dhe forcimin e ligjeve qe kane te bejne me te luften kunder korrupsionit duke filluar qe nga hetimi i njerezve me imunitet politikane apo gjyqtare e keshtu me radhe. Raporti veren me shqetesim situaten ne drejtesi funksionimin efikasitetin dhe pavaresine e gjyqesorit. Komisioni kerkon zgjidhjen e problemeve qe pengojne hetimet ndaj gjyqtareve ministrave apo deputeteve qe mbrohen nga imuniteti i pakufizuar. Ne luften kunder krimit te organizuar njihen hapat dhe perparimi i bere si dhe vleresohet i pershtatshem kuadri ligjor dhe institucional te cilet megjithate sipas komisionit mbeten per tu provuar ne praktike ndersa hetimet e suksesshme duhet te pasohen edhe nga ndeshkime nenvizon Komisioni Evropian. Komisioni do te monitoroje progresin e reformave te nevojshme ne kuader te Marreveshjes se Stabilizim-Asociimit dhe do te vazhdoje te mbeshtese perpjekjet e qeverise permes instrumentit financiar IPA. Komisioni do te paraqese nje raport mbi perparimin e Shqiperise ne paketen e zgjerimit qe do te prezantohet ne vitin 2011. Ky raport do te perqendrohet ne vecanti ne zbatimin e prioriteteve kryesore qe duhet te adresohen per hapjen e negociatave per anetaresim thuhet ne opinionin e dhene dje.
Kriteri politik
Sipas draftit kriteret politike duken se jane ato qe lene me shume per te deshiruar. Efikasiteti dhe qendrueshmeria e institucioneve demokratike nuk jane permbushur ne menyre te kenaqshme. Institucionet dhe procedurat parlamentare nuk funksionojne si duhet veren raporti i komisionit sipas te cilit parlamenti nuk ushtron mbikeqyrje efektive dhe kontroll mbi qeverine. Dialogu politik eshte konfrontues dhe jokonstruktiv jo vetem per shkak te ngercit politik qe zgjat qe prej zgjedhjeve te 2009-s.
Pavaresia e gjyqesorit
Raporti veren me shqetesim situaten ne drejtesi funksionimin efikasitetin dhe pavaresine e gjyqesorit. Mosrespektimi nga ana e qeverise i vendimeve te Gjykates Kushtetuese dhe votimi politik i kandidaturave te Presidentit te Republikes per Gjykaten Kushtetuese dhe ate te Larte perbejne shqetesim pasi ato sfidojne parimet themelore si pavaresia e gjyqesorit dhe respektimi i shtetit te se drejtes shkruhet ne analizen e Komisionit Evropian per Shqiperine.
Heqja e imunitetit
Komisioni kerkon zgjidhjen e problemeve qe pengojne hetimet ndaj gjyqtareve ministrave apo deputeteve qe mbrohen nga imuniteti i pakufizuar. Ne luften kunder krimit te organizuar njihen hapat dhe perparimi i bere si dhe vleresohet i pershtatshem kuadri ligjor dhe institucional te cilet megjithate sipas komisionit mbeten per tu provuar ne praktike ndersa hetimet e suksesshme duhet te pasohen edhe nga ndeshkime nenvizon Komisioni Evropian.
Detyrat e lena
1. Te garantohet funksionimi i parlamentit mbi bazat e nje dialogu konstruktiv mes te gjitha partive politike.
2. Miratimi i ligjeve qe kerkon shumicen e cilesuar ne parlament.
3. Zgjedhja e Avokatit te Popullit dhe garantimi i nje procesi te rregullt degjimi dhe votimi ne parlament sa u takon emerimeve ne Gjykaten Kushtetuese dhe ate te Larte.
4. Permiresimi i legjislacionit zgjedhor ne perputhje me rekomandimet e OSBE/ODIHR-it.
5. Garantimi i nje procesi zgjedhor ne perputhje me standardet evropiane dhe nderkombetare.
6. Realizimi i hapave thelbesore ne reformen e administrates publike perfshire amendamente per sherbimin civil dhe forcimin e DAP me synim rritjen e profesionalizmit depolitizimin transparencen dhe emerimin mbi bazen e meritave.
7. Forcimi i shtetit ligjor permes adoptimit dhe implementimit te nje reforme strategjike ne drejtesi duke garantuar pavaresine efeciencen dhe pergjegjesine e institucioneve te drejtesise.
8. Implementimi nga qeveria ne menyre efektive i strategjise antikorrupsion duke hequr pengesat ndaj hetimeve ne vecanti ndaj gjyqtareve ministrave dhe pjesetareve te parlamentit. Te deshmohen arritje te forta ne hetimin ndjekjen dhe ndeshkimin e rasteve te korrupsionit te te gjitha niveleve.
9. Forcimi i luftes ndaj krimit te organizuar bazuar ne nje proces te imtesishem hetimor qe rrit bashkepunimin rajonal apo me partneret e BE dhe njesite ligjzbatuese. Kerkohen arritje konkrete ne kete fushe.
10. Pergatitja miratimi dhe implementimi i nje strategjie kombetare dhe plani veprimi ne lidhje me te drejtat e prones duke u konsultuar me grupet e interesit dhe duke marre ne konsiderate vendimin e Gjykates Nderkombetare. Kjo strategji duhet te mbuloje proceset e kthimit kompensimit dhe legalizimit.
11. Ndermarrja e hapave konkrete per te permiresuar mbrojtjen e te drejtave te njeriut vecanerisht grave femijeve dhe romeve dhe zbatimi efektiv i politikave antidiskriminim.
12. Te merren masa te ndryshme qe permiresojne menyren e trajtimit ne stacionet policore dhomat e paraburgimit dhe burgje. Forcimi i ndjekjes se rasteve gjyqesore te keqtrajtimit dhe zbatimi i rekomandimeve te Avokatit te Popullit ne kete fushe.
Rekomandohet vazhdimi i permbushjes se kritereve te Kopenhagenit
Pranohet kerkesa e Malit te zi per statusin
Maqedonia duhet te zgjidhe problemet me Greqine Kroacia gati
Nderkohe qe per Malin e Zi komisioneri Fule rekomandoi vazhdimin e progresit per permbushjen e kritereve te Kopenhagenit por u shpreh i gatshem te rekomandoje statusin kandidat. Ne procesin e vleresimit te tij kryesor ka qene kriteri politik dhe fryma konsensuale qe mbizoteron mes partive politike. Komisioneri evropian per Zgjerim Stefan Fule gjate prezantimit te paketes se zgjerimit per vitin 2010 u ndal te theksonte se cilat jane te mirat qe shtyjne shtetet ti bashkohen unionit. Njerezit mund te pyesin se pse ka rendesi zgjerimi. Ai perforcon stabilitetin ne Evrope promovon demokracite dhe lirite themelore ne keto vende. Na ben me te forte per te promovuar interesat tona dhe te vendit tone. Paketa ka te beje me 9 vende qe jane kandidate per ne BE. Kjo eshte paketa e pare e pergatitur pas Traktatit te Lisbones i cili ka hequr te gjitha pengesat institucionale u shpreh komisioneri. Ne lidhje me opinionin per Kroacine Fyle u shpreh se negociatat kane arritur ne fazen finale do te permbyllen sapo te plotesohen te gjitha kriteret. Askush nuk eshte i kenaqur me ritmin e negociatave me Turqine u shpreh Fyle duke theksuar se ky vend nuk ka plotesuar ende kriteret ndersa shtoi se duhet te normalizoje marredheniet me Qipron. Fyle ka kerkuar nga Islanda me shume perpjeke qe populli te kuptoje se cfare eshte anetaresimi ne bllok. Per Maqedonine Fyle u shpreh se vendi vazhdon te plotesoje kriteret politike por vendet e BE-se duhet te votojne unanimisht qe te nisin negociatat ndersa shtoi se duhet te arrihet nje zgjidhje edhe me Greqine. Per Kosoven u shpreh se sfida te medha politike e presin nder keto permendi negociatat me Serbine per te cilen u shpreh se se shpejti do ti dorezohet pyetesori i BE-se ku nuk ngurroi te permende edhe bashkepunimin qe kjo e fundit duhet te kete me Gjykaten Nderkombetare te Drejtesise per dorezimin e krimineleve te luftes.