Ke kursyer? Investo ne bono thesari
Normat e interesit kane fuqine te ndikojne jetet e njerezve, por kjo varet se sa deshire kane njerezit te kursejne dhe sa interes kane bizneset te investojne? Duke ndikuar vendimet ekonomike, qe personat e ndryshem ndermarrin, normat e interesit sherbejne si faktor percaktues per investimet ne nivelin e pergjithshem te ekonomise. Por sa jane te orientuar qytetaret ne lidhje me leverdishmerine, se ne cfare investimesh mund te marrin fitimet me te larta nga depozitimi i kursimeve? Per momentin zgjedhja me mire eshte blerja e letrave te borxhit qeveritar ( bonot e thesarit dhe obligacionet). Interesi ne keto lloj instrumetash eshte me i larte se, ato qe perfitohen nga depozitat ne bankat e nivelit te dyte dhe per me teper risku eshte zero, per shkak se, garant eshte shteti ne menyre te drejtperdrejte.
Bonot e thesarit dhe obligacionet jane instrumente borxhi, nepermjet te cilave qeveria merr hua nga publiku dhe siguron te ardhurat e nevojshme, per te financuar shpenzimet qe nuk i mbulon dot nga te ardhurat. Huamarrja nga publiku ndryshe do te kuptohej si shitja e letrave me vlere te qeverise, publikut. Aktualisht, Qeveria shqiptare emeton dy lloje letrash me vlere: bono thesari dhe obligacione. Bonot e thesarit tregtohen per periudha 3, 6 dhe 12-mujore, ndersa obligacionet kane periudha maturimi me te gjata 2, 3 dhe 5-vjecare. Si per cdo borxh te kerkuar, per te cilin paguhen interesa edhe qeveria paguan interesa per kete borxh. Keto jane me te larta se cdo lloj investimi tjeter ne depozita. Por mungesa e informacionit per keto produkte, qe kane nje historik te shkurter ne tregun bankar vendas, ka bere qe individet te jene aktore te paket te ketij tregu, qe ne shume raste paraqet mundesi te arta fitimesh. Rritja e vazhdueshme e kohet e fundit te interesave te bonove te thesarit dhe obligacioneve paraqitet si nje mundesi e re per te investuar kursimet edhe per individet. Investimi ne bono thesari njevjecare, gjashtemujore apo tremujore per individet sjell interesa ne disa raste dy here me te larta se depozitat e vendosura ne pjesen me te madhe te bankave te nivelit te dyte. Nese depozitat e kthejne interesin pas nje viti apo 6 muajsh, bonot e thesarit i kthejne interesat ne momentin qe investitori vihet ne disponim te bonos. Nje fakt i tille tregon se, interesi i nje bonoje te blere ne treg eshte me i larte se ai qe deklarohet, pasi interesat e perfituar mund te investohen perseri ne letra me vlera apo investime te tjera fitimprurese. Por qytetaret nuk jane te orientuar karshi ketyre produkteve. Pasi asnje nga institucionet financiare ne vend nuk eshte i interesuar te lancoje reklama per te “thithur” klientelen drejt bonove. Bankat e nivelit te dyte qe i shesin bonot e qeverise per individet jane te prirura me shume per te reklamuar sherbimet e depozitave qe ata vete ofrojne.