Këngët korçare çmendin kinezët

Nga datat 15-26 korrik Shqipëria mori pjesë në edicionin e gjashtë të Olimpiadës Korale Botërore, që u zhvillua në Shaoxing të Kinës

Nuk ka ndodhur ndonjher q nj konferenc shtypi t nis me kng. “... Nj dit shkova nga Drenova…”, “bm nn dhndr ,…/ se jam djal pr merak…”, u knduan me shkputje nga gjasht vajza n kor, pr t treguar entuziazmin q solln nga Kina. Ishte nj rast special q pati prgatitur zv.ministrja Suzana Turku, e vendosur nga ky rast, n pozicionin e dirigjentes s korit, duke treguar se Shqipria sht prfaqsuar n nj eveniment shum t rndsishm botror t koreve.

Nga datat 15-26 korrik Shqipria mori pjes n edicionin e gjasht t “Olimpiads Korale Botrore”, q u zhvillua n Shaoxing t Kins. Ne u prfaqsuam n kt eveniment me ansamblin koral “Nn Tereza” i prbr nga gjasht kngtare t njohura t skens shqiptare. Ansambli “Nn Tereza” prfshinte n repertorin e tij katr materiale muzikore kryesisht pjes t prpunuara t muziks s Jugut dhe asaj korare. Ishte ky repertor q i dha diplomn e argjendt performancs artistike t gjasht vajzave, t udhhequra nga sopranoja Erjona Gjyzeli. Ato konkurruan pr kategorin e folklorit, n grupin e dyt t garimit t koreve, ku morn dhe diplomn.

Ka qen n “shtpin” e saj, profesionalisht zv.ministrja dje, duke treguar se si vijn tek popujt eksperienca t takimeve t tilla ndrkombtare t grupeve korale, ndonse vet Turku nuk ka qen n Kin, duke thn se ngarkesa e punve t ministris e ka penguar t’i shoqronte vajzat n takimin botror t koreve, t cilat i ka prgatitur pr kt pjesmarrje.

“Sot kto grupe korale, t nj lloj muzike, t knduarit n grup, ka nj zhvillim t jashtzakonshm n t gjith botn. Koret jan shekullore, sht gjinia e par q ka lindur, t knduarit n kor, e cila ka vazhdimsi deri n ditt tona”.

“Pr Shqiprin, - ka kujtuar Turku, si dirigjente kori, - vetm pas viteve ‘90 sht krijuar mundsia e t qenit pjes e takimeve ndrkombtare”. Turku ka sjell ndrmend korin q ajo drejtonte para se t merrte postin politik n ministri. N vitin 1994 pr her t par sht kaluar kufiri, me korin e njohur “Pax Dei” duke marr pjes n nj nga edicionet e World Choir Games, q mbahej at vit n Austri, ca vite m pas njihet nj tjetr pjesmarrje, nga nj grup i vogl me muzik polifonike.

Ky edicion i “Olimpiads Korale Botrore”, duke shnuar pjesmarrjen e tret, me vajzat e “Nn Terezs”, njkohsisht ka treguar, sipas Turkut, edhe cilsin artistike, edhe bukurin q kan kngt tona popullore. Kina, masivi i artistve n olimpiad, ka trhequr vmendjen e pjesmarrjes s madhe t koreve, me prbrje mbi 20 mij vet kt edicion. “Sigurisht q kto takime kan specifikat e veta, duke qen se marrin pjes grupe korale duke filluar nga fmijt e deri te moshat m t mdha. Jan kore t kategorive t ndryshme, kan nj prsosmri n brjen e tyre si aktivitete dhe pr do aktivitet lajmrohet dy vjet prpara nse merr pjes”, - ka shpjeguar Turku procedurn.

Kan qen mbi 400 kore, ku prfshiheshin 82 shtete, me numr t pakufizuar prfaqsimi. “Por, patjetr q shikohet cilsia e korit. Prpara se t marrsh pjes, drgohen aplikimet n Gjermani, sepse atje sht qendra “Interculture fondution” dhe atje seleksionohen koret, paraprakisht”. Kshtu shpjegohet pse grupi i ansamblit vokal “Nn Tereza” u zgjodh, pr t prfaqsuar Shqiprin, e cila mori pjes vetm me kng shqiptare, t prpunuara nga dirigjenti i njohur, Milto Vako.

Turku q ka punuar pr prgatitjen e grupit pr n Kin, tregon se repertori mbshtetej n kngt e Jugut, polifonike dhe korare. “sht punuar shum prpara pr t arritur nj nivel shum t mir artistik dhe sigurisht pr t na sjell pastaj me vete nj trofe, diplomn e argjendt. N jurin e ktij takimi jan dirigjent kori profesionist dhe sht nj nga aktivitetet m serioze q bhen n bot”, - tregon Turku. sht impresionuese pr dirigjenten Turku, ku prmend prmasn e ktij takimi t quajtur olimpik. “Ka nj qllim ky takim olimpik, q t’i bashkoj t gjith popujt, t kndojn bashk, t jen n paqe, sepse n gjith botn gjuha e muziks sht e njjt. Kori ka nj veanti, sepse n gjith botn ajo bn t mendosh s bashku, t jesh s bashku. T knduarit krijon miqsi, q ti ta shikosh tjetrin si artist, t njjt dhe t barabart”.

Ndrsa sopranoja e re, Erjona Gjyzeli, ka qen prfaqsuesja e grupit, ndaj dhe merr prsipr t plotsoj panelin me falnderimet pr zysh Zann, Ministrin e Kulturs q e mbshteti financiarisht, duke e vlersuar mimin si krenari kombtare.

“Ndihemi krenare se kemi qen gjasht vajza, por ky mim u mor pr tre milion shqiptar. far kemi prfaqsuar pr kulturn dhe vendin ton, ishte e prmasave t jashtzakonshme, duhej t ishe atje pr ta ndier gjith prgjegjsin, rndsin, kulturn dhe eksperiencn”, - thot Erjona. Pas performancs konkurruese, vajzave t “Nn Terezs” u jan ofruar edhe dy koncerte. “Kto koncerte ishin bashk me grupe t tjera t przgjedhura, nj lloj miqsie e ofruar n stadiume shum t mdha, gj q nuk e kemi provuar ndonjher n vendin ton”, - tregon mbresat Gjyzeli. Ndrkaq, ka befasuar vajzat shqiptare shija e kinezve pr muzikn ton popullore, ku kngt korare kan
prshtypje dhe tregojn se ka pasur nj efekt m t veant se t tjerat.

Fjalt e t gjitha vajzave ishin ngjyrat e flamurit dhe: “Nderuam veten, zyshn dhe shtetin, kombin ton”, - do ta mbyllte pothuaj njzri konferencn e djeshme pr shtyp kori i vajzave q erdhn nga Kina. “Ky grup, - na thot Turku, - sht krijuar n vitin 2005 dhe aktivitetin e kan pasur kryesisht n Shqipri. Koncerti i fundit ka qen pr 100-vjetorin e lindjes s Nn Terezs, mbajtur n prill n Akademin e Arteve.

Po ashtu kan shtrir koncertet dhe n rrethe si n Vlor, Kor, Shkodr etj.”.

Turku e njeh mir kt pjes t muziks dhe dihet prkushtimi i saj pas korit, duke kujtuar njohjen dhe aktivitetin e gjer t grupit “Pax Dei”, q ka pasur n repertorin e saj muzik korale shqiptare, paraklasike, klasike deri tani n shek. 21, por dhe nga vende t tjera. Ndaj, duket e natyrshme q nn drejtimin e Turkut, vajzat e “Nn Terezs” kan n repertorin e tyre muzik korale shqiptare ose dhe polifonike, ku Turku ndal pr t thn se polifonia ndodh q merret si sht dhe kndohet nga kto vajza ose prpunohet, por ka dhe muzik paraklasike. “Si t gjitha grupet mund t thuhet se muzik korale ka n pafundsi, mjafton t kesh vullnet e dshir dhe ktu n Shqipri sht mundsia, sepse zrat jan, dshira sht, vetm pak vullnet m shum nga drejtuesit”, - thot Turku, duke e par kt si shfrytzim potencialesh q prodhon kjo fush n Shqipri.

Kjo sht dhe arsyeja pse zv.ministrja e ka mbshtetur aq shum muzikn, sa koh sht n kt post. Por Turku nuk e pranon plotsisht: “Nuk sht puna ktu, sepse sot jam un, nesr vjen dikush tjetr, kjo duhej
dhe m prpara, jo vetm pr muzikn, por dhe t tjerat. Ne si artist nga Shqipria duhet t marrim m shum pjes n aktivitetet artistike botrore sepse i shrben shum imazhit, vetes, ku je me botn dhe integrohet shum leht. Muzika integrohet shum m leht n bot. Ndoshta kjo sht arsyeja pse trheq vmendjen pr t qen m t kujdesshm ndaj muziks”. Grupi “Nn Tereza” pas ktij trofeu ndrkombtar, ka plane pr koncerte n vjesht, ndrsa projekti m i afrt sht pjesmarrja n veprimtarit verore q organizohen n Ulqin.

Turku thot se sot n Shqipri nuk sht e leht t bsh nj koncert, qoft si koh, por dhe si impenjim. “Flas pr veten, t paktn, pr mnyrn se si punoj un, m duhet t studioj, nse duam nj koncert profesional, dhe jo nj koncert pr hir t nj koncerti. Duhen pak koncerte, por t sakta”. Mund ta quajm dhe si mbyllje kt fjal t zv.ministres pr aq koh sa detyrat e saj ndahen mes politiks dhe muzikantes,