Kina dhe OBT - Histori e suksesshme

Qe ne vitin 1986 ka kerkuar Kina anetaresimin ne GATT Marreveshja e Pergjithshme e Tarifave dhe Tregtise qe ishte paraardhesja e Organizates Boterore te Tregtise. Anetaresimi i saj nuk kishte ndonje mbeshtetje serioze nderkohe qe as Pekini nuk ishte teper i interesuar. Por ne vitin 1998 presidenti i atehershem Zhu Rongji paraqiti nje kerkese te re pasi qe vendi i tij perballej me veshtiresi te shumta ekonomike dhe domosdoshmerine e reformave. Bildunterschrift Groszligansicht des Bildes mit der Bildunterschrift Zhu Rongji

Ka pasur shume reforma qe duhej zbatuar por kjo nuk ishte e mundur. Premtimi i Zhu Rongji ne Amerike per nisjen e ketij procesi ishte ne fakt nje perpjekje e tij per te gjetur nje fuqi te jashtme me shpjegimin Ne duhet te bejme refroma sepse OBT-ja i kerkon keto prej nesh. Dhe kjo solli nje dinamike tjeter ne vend thote Doris Fischer nga Instituti Gjerman per Zhvillim Ekonomik DIE.

Kina me nuk eshte ndonje vend i zakonshem

Tani Kina eshte vendi me popullaten me te madhe ne bote dhe me nje potencial te jashezakonshem te fuqise se lire puntore. Amerikanet dhe evropianet ishin te brengosur per shkak te mundesise se vershimit te tregjeve nga prodhimet kineze. Ata kerkonin prej saj leshime dhe koncesione.

Jane rezervuar edhe disa mundesi per nderhyrje. Kjo ka bere qe te mund te thuhet Kina eshte nje prej faktoreve qe ofron shume por edhe ne duam te futemi ne tregun kinez dhe per kete eshte i nevojshem anetaresimi i saj ne OBT pohon Rolf Langhammer nenkryetar i Institutit nga Kili per Ekonomi Boterore IfW.

Me 11 dhjetor 2001 Kina u be anetarja e 142 e OBT-se. Ne kemi paguar nje cmim te larte per kete anetaresim kujton ministri i Tregtise Chen Deming. Ketu mendon ai per presionet qe jane bere ne radhe te pare ndaj bujqve kinez dhe sipermarrjeve te dobeta te shtetit kinez.

Ne fund te fundit Kina e ka mbijetuar mire. Ka pasur nje dinamike e zhvillimit te larte ekonomik ne te gjitha lemite. Kjo ka ndihmuar qe vendi te rimekembet mendon Doris Fischer.

Punetoret vershuan qytetet Bildunterschrift Groszligansicht des Bildes mit der Bildunterschrift Kina ka pasur shume perfitime nga OBT-ja.

Nje armate e tere e puntoreve ka shkuar ne qytete dhe ka gjetur pune ne sektorin privat. Nderkohe qe ka dhe dy grupe te tjera qytetaresh te cilat kane profituar nga anetaresimi i Kines ne OBT pohon Rolf Langhammer dhe shpejgon Konsumatori i cili natyrisht profiton nga cmimet me te uleta. Kjo eshte shume pozitive ne vecanti kur dihet se Kina ka nje tendence drejt inflacionit me te larte se vendet tjera. Dhe se dyti perpunuesit e prodhimeve te cilat importohen.

Kina mbajti premtimet

Kina e ka mbajtur premtimin per uljen e doganave per importimin e mallrave.

Mesatarisht niveli i doganave eshte ulur nga 153 ne 98 . Ne kemi hapur 100 dege per sherbimet e sipermarrjeve te ndryshme te huaja dhe kemi miratuar rreth 3000 ligje dhe rregulla pohon ministri i Tregtise Chen Deming. Nder ligjet e ndryshuara eshte edhe ai i mbrojtjes se prones. Ketu ka perparime por ka nevoje per permiresime te tjera thote eksperti per Kinen Langhammer Ka shume juriste kineze te cilet po shkollohen ka me shume siguri juridike por edhe me tej ka teper tendenca te sipermarrjeve kineze per falsifikimin e prodhimeve.

Ne pergjithesi ne Kine eshte bere pak ne luften kunder keqperdorimeve te ketilla. Ne deget tjera eshte bere me shume sepse ka vepruar edhe ligji.

Fakti qe Kina perdore sot instrumentat e OBT-se per te mbrojtur interesat e veta eshte nje sukses shume i madh. Kjo do te thote se e ka kuptuar edhe esencen dhe perparesite e te qenit anetar i OBT-se pohon Doris Fischer.

Ne grindjet me BE-ne per doganat OBT-ja i ka dhene Kines dy here te drejte. Por ne fillimit te korrikut 2011 Kina ka perjetuar edhe nje humbje. Kuotat kineze per disa eksporte nuk ishin ne perputhje me konventat nderkombetare te OBT-se vendosi nje gjykate ne Gjeneve. BE-ja SHBA-ja dhe Meksika ishin ato qe akuzuan Kinen.

Historia e Kines ne OBT Bildunterschrift Groszligansicht des Bildes mit der Bildunterschrift Jo te gjithe ishin per atnearesimin e Kines ne OBT

Historia kineze ne OBT megjithate nuk eshte vetem nje histori e akuzave dhe kunderakuzave. Anetaresimi para dhjete vitesh i ka mundesuar asaj edhe bumin ekonmik. Prej vitit 2002 deri 2008 ekonomia kineze ka shenuar mesatarisht nje rritje prej 114 . Ne vitin 2000 Kina ishte eksportuesi i shtate dhe importuesit i tete me i madh ne bote. Vitin e kaluar Kina ishte kampion bote ne ekport dhe nenkampion bote ne import. Kina prej anetaresimit ne OBT ka trefishuar perberjen e saj ne tregtine boterore ne 104 . Ne dhjete vitet e fundit ne Kine jane investuar rreth 700 miliarde dollare nga vendet tjera. Investoret e huaj jane futur ne Kine.

atje ka me shume se 1400 qendra per hulumtime. Fitimet atje i ndihmojne sipermarrjet ne vendet tjere te tejkalojne krizen shpjegon ministri i Tregtise. Por kriza ekonomike dhe financiare ka prekur edhe kete vend. Kina eshte tani duke shqyretuar edhe disa mundesi veprimi qe mund te prekin edhe doganat dhe subvencionet.

Autor Zhang Danhong/Bahri Cani

Redaktoi E. Xhani