Klima, varfëria, çarmatimi

Asambleja e Përgjithshme Kombeve të Bashkuara, e 64-a me radhë, që nis punimet ditën e mërkurë (më 23.09) në Nju Jork, ka një program të ngjeshur dhe të jashtëzakonshëm. Pas samitit për klimën ditën e martë, krerët e lartë të shteteve dhe qeverive apo ministrat e jashtëm të vendeve anëtare do të diskutojnë së bashku në këtë takim tradicional. Në të njëjtën kohë ka edhe shumë forume konsultimesh për çarmatimin atomik dhe çështje të tjera aktuale.

Një javë debatesh të përgjithshme pritet të zhvillohen në takimin e nivelit të lartë të OKB-së në Nju Jork. Jo vetëm që Presidenti i SHBA-së, Barack Obama, do të mbajë ditën e mërkurë më 23.09 fjalimin e tij të parë në sallën e madhe të Asamblesë së Përgjithshme, por edhe sepse në program bëjnë pjesë edhe prezantimet e Presidentit të Libisë, Muammar Gaddafi, dhe pushtetmbajtësit iranian, Mahmud Ahmadinexhad, të cilët shihen me sy kritik. Diplomatët amerikanë po përpiqen të shmangin një takim të këtij të fundit me Obamën. Përveç kësaj, ditën e martë ai do të përpiqet që të rifillojnë bisedimet për procesin e paqes në Lindjen e Afërme, me Kryeministrin izraelit, Benjamin Netanjahu, dhe Presidentin e palestinezëve, Mahmud Abaz. Po ashtu, këtë të martë më shumë se 100 kryetarë shtetesh takohen në samitin për klimën.

"Kjo do të jetë asambleja më e madhe deri tani e këtij lloji me shtetet dhe qeveritë", - tha Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së, Ban Ki Moon, i cili pak para konferencës së Kombeve të Bashkuara për klimën në dhjetor në Kopenhagë shprehet i shqetësuar: "Koha është e shkurtër, bisedimet janë shumë komplekse", - thotë Ban dhe tregon nga vizita e tij në Arktik. Ai ka parë akullnajat që shkrijnë, një përvojë e frikshme. “Ndryshimi i klimës është duke u bërë shumë më shpejt nga sa mendojmë ne”, - thotë Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së.

Në Kopenhagë duhet të arrihet një marrëveshje për klimën që të pasojë atë të Kiotos. Veçanërisht interesante është darka e ditës së martë (22.09). Ban Ki Moon ka ftuar në një tavolinë vendet e mëdha ekonomike dhe prodhuesit më të mëdhenj të CO2 si dhe disa vende të vogla, ndër të cilat disa shtete ishuj të prekur nga ndryshimi i klimës.

Pasojat e krizës financiare gjatë këtij viti do të jenë po ashtu në qendër të punimeve të Asamblesë së Përgjithshme. Më shumë se 100 milionë njerëz, sipas vlerësimit të OKB-së, këtë vit do të kalojnë nën kufirin e varfërisë. Prandaj, Sekretari i Përgjithshëm dëshiron që të detyrojë bashkësinë ndërkombëtare të mbajë premtimet e dhëna për ndihma, tani në Nju Jork dhe më pas në takimin e G-20-s në Pitsburg.

Paralelisht në debatet e përgjithshme, ministrat e jashtëm nga e gjithë bota do të diskutojnë po ashtu për marrëveshjen e ndalimit të provave të armëve atomike. Dhjetë vjet pas vendosjes së kësaj marrëveshjeje, nëntë shtete, ndër to edhe SHBA-ja, nuk e kanë ratifikuar ende.

Por Ban Ki Moon shpreson që sa më shpejt të jetë e mundur të arrihen përparime në ndalimin e armëve atomike dhe në çarmatim. Ai përshëndeti veçanërisht faktin që Barack Obama do të drejtojë ditën e enjte, më 24 shtator, një seancë të Këshillit të Sigurimit për këtë temë. Kjo është e para e Presidentit të SHBA-së në këtë funksion.

Për këtë, ambasadori gjerman në OKB, Thomas Matussek, tha: "Unë besoj se Barack Obama do ta tregojë qartë që pas abstenimit shumëvjeçar amerikan, do të ketë angazhim gjithnjë e më të madh. Pikërisht në zonat e çarmatimit nuklear, të kontrollit të armatimit". Tërheqja nga sistemi mbrojtës antiraketor në Evropë dhe njoftimi për të kërkuar një zgjidhje në reduktimin e armëve atomike, bazohen tek një filozofi e re, mendon Matussek. Për vëzhguesit e tjerë kjo javë është ndoshta ideali i një bote pa armë atomike.