Komunizmat në Rusi dhe në Kinë ishin të njëjtë në besim, por të ndryshëm në sistem

Rreth analizës suaj mbi pasojat e komunizmit në Rusinë moderne, cila është dallimi me Kinën, në të cilën zhvillimi ekonomik është shumë i ndryshëm nga ajo që po përjeton Rusia, por që me Rusinë ndan të kaluarën komuniste?, pyet lexuesi George Frappa drejtorin e rubrikës “Letra” në gazetën prestigjioze italiane “Corriere della Sera”.
Dhe ja përgjigja e Sergio Romanos, historian dhe editorialist:
“I dashur Frappa, Perestrojka kineze filloi vetëm dhjetë vjet më herët sesa ajo ruse dhe kishte një ndikim në politikën e Gorbaçovit. Kur vizitoi Pekinin në pranverën e vitit 1989, lideri sovjetik dëshironte të qepte grisjen e viteve të mëparshme, por edhe të verifikonte personalisht rezultatet e një sistemi që dukej të ishte në gjendje për të pajtuar autoritetin e partisë me ekonominë e tregut. Kjo vizitë, ndër të tjera, ka pasur efektin për të gjeneruar një paradoks interesant. Në sytë e studentëve të rinj të Universitetit të Pekinit, Gorbaçovi mishëronte reformatorin demokratik dhe u prit me demonstrata entuziaste në të cilën ishte e lehtë për të lexuar një protestë të nënkuptuar kundër metodave policore të Republikës Popullore. Regjimi kinez priti me durim që i ftuar të largohej dhe e eliminoi kundërshtimin, në ditët e mëpasme, me shtypjen e përgjakshme në sheshin Tiananmen.
Shumë mendonin atëherë që ajo gjakderdhje do të mbyllte kapitullin e reformave të Deng dhe që lulet e demokracisë do të lulëzonte më të lehtë në Moskë sesa në Pekin. Gjërat, siç ne i dimë, shkuan shumë ndryshe. Deng shtypi mospajtimin, por mori avantazhin për t’i dhënë një përshpejtim më të madh të reformave të ekonomisë kineze, ndërsa Gorbaçov ishte në gjendje as të reformonte ekonominë dhe as partinë. Nga ky moment të dy vendet ecën në rrugë të ndryshme. Rusia, pas ardhjes në pushtet të Boris Jelcin, u bë, të paktën zyrtarisht, shumë me demokratike sesa Kina Popullore; por shumica e ekonomisë së saj kaloi nga duart e shtetit në duart e disa piratëve të pangopur dhe të paskrupullt të quajtur oligarkë të biznesit.  Kina ende ka një regjim autoritar dhe shtypës, por rritja e saj ekonomike është spektakolare dhe ka krijuar një klasë të re të mesme të cilës i është dhënë ca liri, duke përfshirë edhe ato të udhëtimit, që në vitet e Maos dhe Revolucionit Kulturor do të kishin qenë të paimagjinueshme. Ndoshta origjina e kësaj diference është një faktor i rëndësishëm kulturor. Kina kishte, para revolucionit komunist, një shoqëri aktive komerciale, shumë aktive dhe me iniciativë, veçanërisht përgjatë brigjeve jugore të Azisë. Rusia ka qenë për shumë shekuj një vend i parisë, pronarëve të latifondeve, ushtarë dhe fshatarë.
Mes dy vendeve, megjithatë,  ekziston një faktor interesant  përbashkët: korrupsioni. Së bashku me vendet e tjera të ish bllokut sovjetik, Rusia dhe Kina duket se provojnë se vdekja e komunizmit çon në një garë të furishme për para, veçanërisht në ato sektorë të shoqërisë - policët dhe zyrtarë publikë - të cilit, në të kaluarën, ishin përgjegjës për zbatimin e ligjit , ruajtjen e rendit, të mbytnin mospajtim.  Me sa duket komunizmi dështoi për të realizuar atë që më shumë kish premtuar me këmbëngulje: njeriun e ri”.