Kosova, afer dhe larg integrimit ne BE
Nga Luljeta Krasniqi
Njohja e pavaresise se Kosoves nga te gjitha shtetet anetare te Bashkimit Evropian do te jete parakusht per nisjen e procedurave konkrete drejt integrimit ne Bashkimin Evropian, thone eksperte per ceshtjen e integrimeve evropiane ne Kosove, nderkaq zyrtare te Qeverise jane optimiste qe brenda dy vjeteve te ardhshem, do te shihen te arritura te dukshme ne kete drejtim.
Eksperti per integrime ne Bashkimin Evropian, Shenoll Muharremi, thote se rruga per aderim ne BE eshte shume e gjate, por per ta pershpejtuar kete proces, duhet qe Kosova te njihet si shtet nga vendet e BE-se. Megjithate, Muharremi vlereson se autoritetet kosovare ende nuk kane deshire te madhe per t'u marre me kete proces. "Duhet ta konstatojme qe eshte nje rruge e gjate dhe nuk eshte dicka qe po flitet se Kosova do te mund te aderoje ne 2010-2012. Jane fazat, te cilat duhet te kalojne. Kosova aktualisht eshte ne nje faze shume te hershme te integrimit te saj ne hapesirat evropiane", thote Muharremi. Sipas tij, arsyet e tranzicionit qe ka ndodhur ne Kosove pas luftes dhe zgjidhja e statusit, kane penguar Kosoven qe te konsolidohet ne ate shkalle qe te marre pjese aktivisht ne keto procese. Pervec krijimit te nje strategjie konkrete per integrim, sfide e madhe per t'i permbushur kriteret drejt anetaresimit ne BE, sipas z. Muharremi, eshte edhe sundimi i ligjit. Muharremi shprehet mjaft kritik sa i perket sistemit gjyqesor. Sipas tij, drejtesia ne Kosove eshte ne nje situate te mjerueshme dhe se ende nuk ka indikacione se kush eshte duke u marre per reformimin e kesaj fushe. "Me definimin e statusit, menduam qe u zgjodh ai problem dhe qe Kosova do te marre pjese fuqimisht dhe do te behet anetare e barabarte me te gjitha vendet e rajonit. Kjo nuk ndodhi, pasi qe disa nga vendet e BE-se nuk njohen Kosoven. Mosnjohja po i shkakton probleme te medha Kosoves ne kete proces", tha Muharremi.
Ne anen tjeter, zyrtare te Qeverise se Kosoves konsiderojne se Kosova, sa i perket ketij procesi, eshte duke shkuar ne rrugen e duhur, ndonese krahasuar me shtetet tjera, mbetet shume mbrapa. Kryeshefi i Agjencise per Koordinim, Zhvillim dhe Integrime Evropiane, Edon Cana, thote se jane ne proces e siper ne revidimin e planit te veprimit te partneritetit evropian, i cili do te bazohet ne raportin e progresit te BE-se. Ai thote se brenda dy muajsh do te kene nje plan te veprimit te partneritetit evropian, nderkaq deri ne fund te vitit do te behet studimi i fizibilitetit, i cili shpresohet te jete pozitiv. Cana vlereson se nese do te ekzistoje nje vullnet politik, i cili do te materializohet ne hapat konkrete, atehere studimi i fizibilitetit do te jete pozitiv dhe me pas do te kete pershpejtim te procesit te integrimeve evropiane. "Nese kemi nje studim te fizibilitetit pozitiv, ai di te ndikoje ne nje marredhenie shume pozitive dhe nje marreveshje kontraktuale me BE-ne, te cilen Kosova momentalisht nuk e ka. Kosova eshte i vetmi shtet ne Ballkanin perendimor qe nuk ka nje marreveshje te tille me BE-ne", thote Cana. Se kur do te mund te shihen ndryshimet sa i perket ketij procesi, Cana thekson se dy vjetet e ardhshem jane kyce, ku edhe do te mund te shihen progrese te dukshme.
Levent Kora, analist per programe nacionale ne UNDP, thote se duke pasur parasysh qe Kosova eshte nje vend me i vogel, atehere integrimi ne BE eshte me i lehte. "Per kete arsye, nuk duhet te jemi te frikesuar, duhet te jemi optimiste ne kete drejtim. Kosova eshte nje shtet i vogel, por qe ka mjaft pergjegjesi ne kete proces. Duhet te jemi me serioze ne kete drejtim dhe duhet t'i kryejme obligimet tona", thote Kora.
Nderkohe, Komisioni Evropian kishte filluar ne vitin 2002 Mekanizmin Percjelles te Stabilizim Asociimit te Kosoves me BE-ne. Ky mekanizem ishte nje improvizim i procesit te Stabilizim Asociimit te Brukselit me vendet kandidate per anetaresim ne BE.
Njohja e pavaresise se Kosoves nga te gjitha shtetet anetare te Bashkimit Evropian do te jete parakusht per nisjen e procedurave konkrete drejt integrimit ne Bashkimin Evropian, thone eksperte per ceshtjen e integrimeve evropiane ne Kosove, nderkaq zyrtare te Qeverise jane optimiste qe brenda dy vjeteve te ardhshem, do te shihen te arritura te dukshme ne kete drejtim.
Eksperti per integrime ne Bashkimin Evropian, Shenoll Muharremi, thote se rruga per aderim ne BE eshte shume e gjate, por per ta pershpejtuar kete proces, duhet qe Kosova te njihet si shtet nga vendet e BE-se. Megjithate, Muharremi vlereson se autoritetet kosovare ende nuk kane deshire te madhe per t'u marre me kete proces. "Duhet ta konstatojme qe eshte nje rruge e gjate dhe nuk eshte dicka qe po flitet se Kosova do te mund te aderoje ne 2010-2012. Jane fazat, te cilat duhet te kalojne. Kosova aktualisht eshte ne nje faze shume te hershme te integrimit te saj ne hapesirat evropiane", thote Muharremi. Sipas tij, arsyet e tranzicionit qe ka ndodhur ne Kosove pas luftes dhe zgjidhja e statusit, kane penguar Kosoven qe te konsolidohet ne ate shkalle qe te marre pjese aktivisht ne keto procese. Pervec krijimit te nje strategjie konkrete per integrim, sfide e madhe per t'i permbushur kriteret drejt anetaresimit ne BE, sipas z. Muharremi, eshte edhe sundimi i ligjit. Muharremi shprehet mjaft kritik sa i perket sistemit gjyqesor. Sipas tij, drejtesia ne Kosove eshte ne nje situate te mjerueshme dhe se ende nuk ka indikacione se kush eshte duke u marre per reformimin e kesaj fushe. "Me definimin e statusit, menduam qe u zgjodh ai problem dhe qe Kosova do te marre pjese fuqimisht dhe do te behet anetare e barabarte me te gjitha vendet e rajonit. Kjo nuk ndodhi, pasi qe disa nga vendet e BE-se nuk njohen Kosoven. Mosnjohja po i shkakton probleme te medha Kosoves ne kete proces", tha Muharremi.
Ne anen tjeter, zyrtare te Qeverise se Kosoves konsiderojne se Kosova, sa i perket ketij procesi, eshte duke shkuar ne rrugen e duhur, ndonese krahasuar me shtetet tjera, mbetet shume mbrapa. Kryeshefi i Agjencise per Koordinim, Zhvillim dhe Integrime Evropiane, Edon Cana, thote se jane ne proces e siper ne revidimin e planit te veprimit te partneritetit evropian, i cili do te bazohet ne raportin e progresit te BE-se. Ai thote se brenda dy muajsh do te kene nje plan te veprimit te partneritetit evropian, nderkaq deri ne fund te vitit do te behet studimi i fizibilitetit, i cili shpresohet te jete pozitiv. Cana vlereson se nese do te ekzistoje nje vullnet politik, i cili do te materializohet ne hapat konkrete, atehere studimi i fizibilitetit do te jete pozitiv dhe me pas do te kete pershpejtim te procesit te integrimeve evropiane. "Nese kemi nje studim te fizibilitetit pozitiv, ai di te ndikoje ne nje marredhenie shume pozitive dhe nje marreveshje kontraktuale me BE-ne, te cilen Kosova momentalisht nuk e ka. Kosova eshte i vetmi shtet ne Ballkanin perendimor qe nuk ka nje marreveshje te tille me BE-ne", thote Cana. Se kur do te mund te shihen ndryshimet sa i perket ketij procesi, Cana thekson se dy vjetet e ardhshem jane kyce, ku edhe do te mund te shihen progrese te dukshme.
Levent Kora, analist per programe nacionale ne UNDP, thote se duke pasur parasysh qe Kosova eshte nje vend me i vogel, atehere integrimi ne BE eshte me i lehte. "Per kete arsye, nuk duhet te jemi te frikesuar, duhet te jemi optimiste ne kete drejtim. Kosova eshte nje shtet i vogel, por qe ka mjaft pergjegjesi ne kete proces. Duhet te jemi me serioze ne kete drejtim dhe duhet t'i kryejme obligimet tona", thote Kora.
Nderkohe, Komisioni Evropian kishte filluar ne vitin 2002 Mekanizmin Percjelles te Stabilizim Asociimit te Kosoves me BE-ne. Ky mekanizem ishte nje improvizim i procesit te Stabilizim Asociimit te Brukselit me vendet kandidate per anetaresim ne BE.