Kritik arti apo art promotor

Sot flitet per art modern art bashkekohor per ide artistike rinovuese per forma te reja vizive mjete e metodologji kurioze te menyres se te berit art shoqeruar nga spekulimi komercial e i kushtezuar i tregut te artit i tregtuesve e kritikeve te tij. Keto dy grupimet e fundit identifikohen gjithnje e me shume me role e emra te rinj si kurues ekspozitash konsulent arti art promotor menaxher arti e shpesh jane pa asnje formim te vlefshem e te justifikueshem baze e pa nje funksion artistik e kulturor specifik. Vihet re perpjekja e krijimit te nje tregu arti me parametrat e tij ekonomike pa nje kujdes kritik qe edhe kur shfaqet duket se krijon bezdi. Galerite e arteve producente te shumte artiste gjate viteve te fundit kane kontribuar mjaft ne krijimin e nje jete artistike te mirepritur me etje nga publiku shqiptar. Por pothuajse gjithnje pas cdo eventi te tille shijohet mungesa e nje pune te pacuar deri ne fund. Qendron bosh vendi i nje kritiku arti qe do te mundte te lexonte artitistikisht vepren ti jepte objektit apo performances artistike vleresimin intuitiv profesional ne raport me origjinalitetin e autencitetitn tij por dhe me falsifikimin apo kopjimin e mire apo te keq. Devotshmerisht kete boshllek e plotesojne sa munden gazetaret e kultures por derisa kjo pune mbetet ne nivel informativ dhe historia e artit tone bashkekohor mbetet thjesht nje dokumentacion. Here-here rolin e kritikes artistike e shohim te kryer nga vete artistet por ne kete rast rrezikojme te jemi kategorikisht ne Netfuturizem ne kete praktike artistike bashkekohore qe synon unifikimin e dy figurave te artistit e te krtitikut. E kjo kritike e tille nuk eshte e plote ne raportin e origjinalitetit te vepres e lidhjeve te saj me civilizimin qe i perket. Kritika artistike ka nevoje te domosdoshme fitimin e nje kuptimi historik te saj dhe per artin bashkekohor pasi vetem kjo zvogelon deri ne eliminim gjykimin subjektiv.

Eumlshte krijuar nje merkate arti me te vetmin interes kuotat ekonomike me nje vleresim siperfaqesor e te dyshuar pa ekzistencen e nje certifikate te vertete artistike per cdo veper e pa katalogizimin pergjithesisht e specifikisht te cdo elementi te tij. Kete situate e ka pranuar dhe vete artisti qe mjaftohet me zemergjeresine e galerive apo producenteve per te mirepirtur punen e tij. Nje objekt quhet veper arti kur transmenton ekzistencen e tij historike e vlerat kulturore te epokes kur eshte krijuar dhe kritika artistike behet pa dyshim histori arti kur shprehet gjeresisht ne krahasimin e se djeshmes me te sotmen.

Aktivitetet e shumta artistike kombetare e nderkombetare te shpallura kudo qofte jane sot pjese e kronikes se perditshme mediatike. Informacioni nuk mungon madje eshte i konfeksionuar mjaft mire. E quajme art modern art bashkekohor forma artistike novative por qe jane lehtesisht spekuluese ne permbajtje interpretim e tregtim e ndoshta eshte dhe e justifikueshme kur mendojme se izolimi shumevecar komunist i la vend vrullit te rremujshem per te pasur artin tone bashkekohor. Mund te realizojme te gjitha ekspozitat qe duam te gjitha performancat e mundura por kur mungon energjia e perbashket kritike-treg gjithcka mbetet vetem dokumentacion pa asnje peshe politike ne sensin praktik te fjales. Kush nuk kupton asgje nga arti perballe nje shifre marramendese te nje vepre mjaftohet ne thenien Nuk vlen fare. Por fakti mbetet kjo veper ka vleren e kesaj shifre eshte konfirmimi cilesor e kurimi i saj kritik. Por kush zgjedh kritiku o tregtari i artit Te dy bashke pasi energjia e tyre krijon historine e ketij objekti a performance artistike. Kritika e artit eshte gjithmone e pamohueshmerisht nje disipline historike pasi eshte pjese e universit kompleks te fenomeneve artistike. Eumlshte nje shoqerues i vlefshem i artistit por pa zevendesuar kurre vete artistin e mbi te gjitha koshient per gjykimin ne vlere qe duhet te jape ne raport me seriozitetin kohor ku cdo artist e cdo veper nderthuren brenda historise se artit. Pak kohe me pare kryeredaktori i gazetes britanike The Guardian gjate nje interviste do te shprehej thjeshtesisht se kritiku i artit eshte mbi te gjitha nje spektatorhellippo te isha nje artist e askush nuk do komentonte veprat e mia do te ndihesha shume i palumtur. Gjerat jetohen jo vetem ne perceptimin e tyre direkt por fale dhe debatit zerave te ndryshem grindjeve e fantazive. Justifikueshem te palumtur duhet te ndihen dhe artistet shqiptare kur performanca e tyre ne nje galeri figurative apo ne nje skene arti nuk kritikohet artistikisht pozitivisht ose negativisht qofte.

Te shumta jane ne opinionin e pergjithshem kendveshtrimet e rolit te kritikes ne art shume pretendojne te jete polemizuese e hapur militante te mbaje nje pozicion te progresoje nje levizje nje tendence artistike e te mbroje artistin ose rrymat ku ajo beson te tjere kerkojne te kete nje rol estetik e nje gjykim formal qe duhet te mjaftohet vetem ne monitorizimin e analizen e artit qe i prezantohet kurse te tjere akoma e kerkojne te jete politically correct e limituar ne mospermendjen e artistit qe eshte gjysma e se keqes perballe nje opinioni negativ ndaj tij. Por si ne njerin ose tjetrin version duhet te jete besnike e kohes te pasqyroje format e shprehjet e artit bashkekohor. E ky lloj arti sot ne Shqiperi ka nevoje te gjykohet kritikisht.

Merrni nje gazete te cfaredoshme e do te shihni te shkruar ne te nje pjese te mire dedikuar teatrit e muzikes. Pothuajse ne cdo numer ju do te lexoni pershkrimin e disa ekspozitave te artit ose vecantite e disa pikturave e gjithmone do te gjeni nje permbledhje mbi disa punime te reja artistike qe prezantohen me vellime poetike historike te shkurtra ose novela. Pergjithesisht e ne detaje tregohet shpejt ajo cka ndodhur pjesa qe eshte publikuar se ai apo ajo aktore ka interpretuar rolin ne nje drame ne nje komedi ose opera ne meritat ose te metat e tyre. Me kujdes e hollesi pershkruhet se si nje artist ka ekzekutuar nje pjese te caktuar ka interpretuar ne piano ose violine dhe cilat ishin te mirat apo defektet e performances se tij. Ne cdo qytet te madh eshte e sigurt se ekzistojne me shume se nje performance e tille ekspozita te reja artistike meritat e te cilave diskutohen hollesisht nga kritika e opinioni. Ishte viti 1897 kur Lev Tolstoj nis me keto fjale librin e tij Cfare eshte arti Eumlhatss Art.

Skenografia e subjektit te tij sot nuk ka ndryshuar aspak. Permbajtja pa dyshim po por personazhet objektet e levat qe i spostojne nga nje skene ne tjetren jane po ato. Ne nje ane artisti me performancen e vepren e tij e ne anen tjeter kritika informacioni opinioni e publiku qe vendos ti dhuroje ose jo skenen kryesore.