Kriza financiare dhe shanset që lindin
Ky eshte nje moment percaktues per ekonomine boterore. Ne jemi duke jetuar neper krizen e pare financiare te kesaj epoke te re globale. Dhe vendimet qe ne do te marrim do te na preke neve jo vetem per javet e ardhshme por per vitet qe do te vijne.
Problemet globale me te cilat ne perballemi kerkojne zgjidhje globale. Ne perfundim te Luftes se II Boterore, amerikane dhe evropianet largpames ndertuar nje rend te ri ekonomik boteror dhe krijuan Fondin Monetar Nderkombetar, Banken Boterore dhe organizmin e tregtise boterore. Ata vepruan keshtu sepse e dinin se paqja dhe stabiliteti ishin te pandara. Ata e dinin se nese prosperiteti duhet te jete i panderprere, ai duhet te ndahet. Kaq impakt kishte ajo qe ata bene per periudhen dhe moshen e tyre saqe Sekretari i Shtetit Dean Acheson foli per te qenurit "i pranishem ne krijimin".
Sot, i njejti lloj internacionalizmi vizionar eshte i nevojshem per te zgjidhur krizat dhe sfidat e nje epoke te ndryshme. Dhe sfidat me te medha globale kerkojne prej nesh rritjen e bashkepunimit global.
Institucionet e vjetra financiare nderkombetare te pasluftes jane vjeteruar. Ato duhet te rindertohen per nje epoke teresisht te re ne te cilen ka ekonomi globale, jo nacionale, konkurruese dhe te hapura, jo te mbyllura. Flukset nderkombetare te kapitalit jane kaq te medha saqe ato mund te tronditin qeverite e vecanta. Dhe besimi, pasuria me e cmueshme, ka qene gerryer.
Kur Presidenti Bush u takua me ministrat e Finances se G-7 fundjaven e kaluar, ata rane dakord se ne te gjithe duhet te marrim masa jo vetem per ceshtjen e likuiditeteve ne sistemin bankar por edhe ne kapitalizimin dhe financimin e bankave. Ishte e qarte se vetem veprimi kombetar nuk do te ishte i mjaftueshem. Ne e dime se duhet te dergojme nje mesazh te sigurt dhe te qarte per tregjet se qeverite ne gjithe boten jane te pergatitura per te vepruar ne nje menyre te koordinuar dhe do te bejne gjithcka eshte e nevojshme per te stabilizuar sistemin dhe per te zgjidhur problemet themelore.
Besimi mbi te ardhmen eshte vital qe te ngrihet mbi besimin per te sotmen. Ne duhet te merremi me me shume sesa simptomat e krizes aktuale. Ne duhet te kapim rrenjet e arsyeve. Keshtu qe faza e ardhshme eshte qe te rindertohet sistemi yne financiar i thyer.
Kete jave, udheheqesit evropiane do te mblidhen per te vendosur parimet drejtuese kryesore te cilat ne besojme se duhet te perforcojne kete Bretton Eoods te ri: transparence, veprime bankare te sigurta, pergjegjesi, integritet dhe qeverisje globale. Ne rame dakord se duhet te merren vendime urgjente duke implementuar keto parime per te gjetur kreditimin e papergjegjshem dhe shpesh te fshehur ne zemer te problemeve tona.
Per ta bere kete, neve kemi nevoje per nje mbikeqyrje nderkufitare te institucioneve financiare; standarde te perbashketa per mbajtjen e llogarive dhe rregullimin; nje afrim shume me te pergjegjshem drejt shperblimeve ekzekutive te cilat shperblejne punen e forte, perpjekjet dhe iniciativen por jo marrjen persiper ne menyre te papergjegjshme te rrezikut; dhe riperteritjen e institucioneve tona nderkombetare per ti bere ato sisteme efektive paralajmeruese per ekonomine boterore.
Sot, presidenti francez Nikolas Sarkozi, dhe Presidenti i Komisionit Evropian, Hose Manuel Barroso do te takohen me Presidentin Bush per te diskutuar reformat urgjente te sistemit nderkombetar financiar te cilat jane vendimtare si per parandalimin e nje tjeter krize edhe per te rivendosur besimin, qe eshte i domosdoshem per ti kthyer bankat ne destinacionin e tyre themelor - ruajtjen e fluksit te parave drejt individeve dhe bizneseve. Une kam nenvizuar se reformat jane vitale per te siguruar qe globalizimit te funksionoje jo vetem per disa por per te gjithe familjet dhe bizneset te mbingarkuara ne te gjitha komunitetet tona.
Eshte gjithashtu e rendesishme qe ne takimin e udheheqesve nderkombetare i cili eshte propozuar ne te kerkojme nje marreveshje tregtare globale dhe te mos pranojme proteksionizmin e tipit fqinji yt i varfer qe ka qene nje tipar i krizave te shkuara.
Nuk ka zgjidhje vetem-britanike ose vetem evropiane ose vetem-Amerike per problemet e sotme. Ne jemi te gjithe se bashku ketu dhe ne mund ta zgjidhim kete krize vetem se bashku. Ne javen e kaluar, ne treguam se me vullnet politik eshte e mundur te bihet dakord mbi nje pakete multi-miliardere per te rikapitalizuar bankat tona neper shume kontinente. Ne javet e ardhshme, ne duhet te tregojme te njejten vendosmeri dhe shpirt bashkepunimi per te krijuar rregullat per ekonomine tone te re globale. Nese ne do ta bejme kete, viti 2008 do te kujtohet jo vetem si nje vit i krizes ekonomike por si viti kur ne filluam te ndertojme perseri boten.
Publikuar sot, ne "The Washington Post"
Problemet globale me te cilat ne perballemi kerkojne zgjidhje globale. Ne perfundim te Luftes se II Boterore, amerikane dhe evropianet largpames ndertuar nje rend te ri ekonomik boteror dhe krijuan Fondin Monetar Nderkombetar, Banken Boterore dhe organizmin e tregtise boterore. Ata vepruan keshtu sepse e dinin se paqja dhe stabiliteti ishin te pandara. Ata e dinin se nese prosperiteti duhet te jete i panderprere, ai duhet te ndahet. Kaq impakt kishte ajo qe ata bene per periudhen dhe moshen e tyre saqe Sekretari i Shtetit Dean Acheson foli per te qenurit "i pranishem ne krijimin".
Sot, i njejti lloj internacionalizmi vizionar eshte i nevojshem per te zgjidhur krizat dhe sfidat e nje epoke te ndryshme. Dhe sfidat me te medha globale kerkojne prej nesh rritjen e bashkepunimit global.
Institucionet e vjetra financiare nderkombetare te pasluftes jane vjeteruar. Ato duhet te rindertohen per nje epoke teresisht te re ne te cilen ka ekonomi globale, jo nacionale, konkurruese dhe te hapura, jo te mbyllura. Flukset nderkombetare te kapitalit jane kaq te medha saqe ato mund te tronditin qeverite e vecanta. Dhe besimi, pasuria me e cmueshme, ka qene gerryer.
Kur Presidenti Bush u takua me ministrat e Finances se G-7 fundjaven e kaluar, ata rane dakord se ne te gjithe duhet te marrim masa jo vetem per ceshtjen e likuiditeteve ne sistemin bankar por edhe ne kapitalizimin dhe financimin e bankave. Ishte e qarte se vetem veprimi kombetar nuk do te ishte i mjaftueshem. Ne e dime se duhet te dergojme nje mesazh te sigurt dhe te qarte per tregjet se qeverite ne gjithe boten jane te pergatitura per te vepruar ne nje menyre te koordinuar dhe do te bejne gjithcka eshte e nevojshme per te stabilizuar sistemin dhe per te zgjidhur problemet themelore.
Besimi mbi te ardhmen eshte vital qe te ngrihet mbi besimin per te sotmen. Ne duhet te merremi me me shume sesa simptomat e krizes aktuale. Ne duhet te kapim rrenjet e arsyeve. Keshtu qe faza e ardhshme eshte qe te rindertohet sistemi yne financiar i thyer.
Kete jave, udheheqesit evropiane do te mblidhen per te vendosur parimet drejtuese kryesore te cilat ne besojme se duhet te perforcojne kete Bretton Eoods te ri: transparence, veprime bankare te sigurta, pergjegjesi, integritet dhe qeverisje globale. Ne rame dakord se duhet te merren vendime urgjente duke implementuar keto parime per te gjetur kreditimin e papergjegjshem dhe shpesh te fshehur ne zemer te problemeve tona.
Per ta bere kete, neve kemi nevoje per nje mbikeqyrje nderkufitare te institucioneve financiare; standarde te perbashketa per mbajtjen e llogarive dhe rregullimin; nje afrim shume me te pergjegjshem drejt shperblimeve ekzekutive te cilat shperblejne punen e forte, perpjekjet dhe iniciativen por jo marrjen persiper ne menyre te papergjegjshme te rrezikut; dhe riperteritjen e institucioneve tona nderkombetare per ti bere ato sisteme efektive paralajmeruese per ekonomine boterore.
Sot, presidenti francez Nikolas Sarkozi, dhe Presidenti i Komisionit Evropian, Hose Manuel Barroso do te takohen me Presidentin Bush per te diskutuar reformat urgjente te sistemit nderkombetar financiar te cilat jane vendimtare si per parandalimin e nje tjeter krize edhe per te rivendosur besimin, qe eshte i domosdoshem per ti kthyer bankat ne destinacionin e tyre themelor - ruajtjen e fluksit te parave drejt individeve dhe bizneseve. Une kam nenvizuar se reformat jane vitale per te siguruar qe globalizimit te funksionoje jo vetem per disa por per te gjithe familjet dhe bizneset te mbingarkuara ne te gjitha komunitetet tona.
Eshte gjithashtu e rendesishme qe ne takimin e udheheqesve nderkombetare i cili eshte propozuar ne te kerkojme nje marreveshje tregtare globale dhe te mos pranojme proteksionizmin e tipit fqinji yt i varfer qe ka qene nje tipar i krizave te shkuara.
Nuk ka zgjidhje vetem-britanike ose vetem evropiane ose vetem-Amerike per problemet e sotme. Ne jemi te gjithe se bashku ketu dhe ne mund ta zgjidhim kete krize vetem se bashku. Ne javen e kaluar, ne treguam se me vullnet politik eshte e mundur te bihet dakord mbi nje pakete multi-miliardere per te rikapitalizuar bankat tona neper shume kontinente. Ne javet e ardhshme, ne duhet te tregojme te njejten vendosmeri dhe shpirt bashkepunimi per te krijuar rregullat per ekonomine tone te re globale. Nese ne do ta bejme kete, viti 2008 do te kujtohet jo vetem si nje vit i krizes ekonomike por si viti kur ne filluam te ndertojme perseri boten.
Publikuar sot, ne "The Washington Post"