Kursimet e popullatës dhe rritja ekonomike
Depozitat e qytetarve npr bankat tona tregtare jan rritur ndjeshm kt vit. Vetm ato n euro jan rritur me 250 milion euro n pes muajt e par janar-maj 2010. Kjo rritje ka disa arsye. S pari, emigrantt tan n Greqi, t trembur nga kriza e shtetit fqinj dhe shndeti i bankave atje, i kan lvizur depozitat e tyre pr n bankat ktu. S dyti, edhe vet qytetart tan krkojn t kursejn m shum dhe shpenzojn m pak n kt vit sfidues, prandaj i kan rritur depozitat e tyre npr banka. S treti, besimi tek sistemi yn bankar sht kthyer trsisht. Del detyr parsore e bankave t’i prdorin me efikasitet kto kursime t popullats t depozituara tek ato. Po a po ndodh kshtu? Bankat pr kt vit ende po tregohen konservatore. Nuk po hapin trsisht ofertat e tyre pr kredit pr bizneset e qytetart. Sidomos bizneset e mesme dhe t vogla jan ndier gati t braktisura nga bankat. E megjithat, kursimet e popullats jan para q duhen vn n qarkullim, nse mendojm seriozisht pr rritjen ekonomike t qndrueshme t vendit. Dhe kuptohet q shpresa sht tek kredia bankare. Mirpo ajo n monedhn evropiane pr bizneset dhe qytetart po pr pesmujorin e par t ktij viti ka qen vetm 100 milion euro. Eurot e tjera, ose rrin fjetur n kasafortat bankare, ose bankat i investojn jasht vendit ton n veprime bankare me interes t ult. Mund t ndodhte q nse qeveria krkonte edhe kt vit nj kredi tjetr t shtrenjt sindikale, si ajo q mori gjat vitit 2009 n masn 192 milion euro, bankat t’i shisnin asaj euro nga ato q kishin marr me interes shum t ult nga vet sistemi yn bankar. Prandaj, edhe fakti q qeveria mori hua 25 milion euro dy jav m par n formn e eurobondit t brendshm, nuk tregon aspak se jan prekur fuqit bankare pr t kredituar n euro ekonomin, siprmarrjet dhe individt. As dhe se sht goditur vlera e kmbimit e lekut. N t kundrt, depozita bankare t fjetura vihen n prdorim nprmjet huas qeveritare, pr t’u prdorur pr investime publike, sepse fjalnaja se qeveria nuk ka para t paguaj rritjen e pensioneve dhe pagave dhe prek kursimet e shqiptarve, sht sa pa baza, aq edhe dritshkurtr n interesa politike. Nj buxhet shtetror me tepric parsore (pra, kur t ardhurat buxhetore tejkalojn ndjeshm shpenzimet pr mbajtjen e nj qeverie, ku prfshihen edhe fondet e pagave dhe pensioneve) nuk e ka problem t gjej para pr pensione apo rroga t shtuara. Pr m tepr q t ardhurat doganore t qershorit 2010 kan rezultuar 2.3 miliard lek t reja (ose rreth 18 milion euro) m t larta se qershori i nj viti m par. Qeveria jon borxhin, huan publike e ka vetm pr t financuar investimet publike. Modernizimin e shkollave dhe spitaleve publike, ndrtimin e rrugve, rehabilitimin e atyre ekzistuese, asfaltimin e rrugve rurale etj. Kshtu bjn t gjitha qeverit n bot. Ka syresh q me t ardhurat e tyre nuk prballojn shpenzimet operative, pra q rezultojn me deficit parsor. Ato po, jan t detyruara t marrin hua pr t prballuar shpenzimet e ekzistencs. Por nuk sht rasti i qeverisjes shqiptare. Kshtu q, t pretendosh se n buxhetin e Shtetit bie miu dhe thyen kokn sht thjesht propagand politike pr t krijuar iden e nj krize ekonomike q nuk ekziston dhe t nj abuzimi me fondet buxhetore q nuk ka baza t ket ndodhur. Nga ana tjetr, vlera e kmbimit e lekut vetm se sht rritur n krahasim me euron. Ajo do t vijoj t rritet, ngaq sezoni i vers pret shtimin e fluksit t eurove n vend, nga turizmi dhe shpenzimet e emigrantve. Prandaj dhe duket pa argumente binds qarja e “hallit” t depozitave dhe kursimeve t popullats. Me huan e kufizuar shtetrore ato vetm se prdoren n dobi t rritjes ekonomike t vendit.