Kuvendi i grave, si ndryshoi nga Lenka Çuko tek Topalli

Historiku i Parlamentit nga 45-a deri në pluralizëm

Kuvendi i Shqipris ka evoluuar pr vite me radh. Nga 37 deputet q kishte Kshilli Kombtar i 192-s, i cili kishte funksionin e Parlamentit, deri tani kur ka 140 deputet. Ndrkoh q n vitet 1970-1074 ka pasur plot 264 ligjvns. 5 legjislatura m von, deri n vitin 1992, ka pasur 250 deputet pr t zbritur m tej n numrin e sotm. Por prfaqsimi i grave n Parlament ka nisur vetm n vitin 1945 me Liri Belishovn e Nexhmie Hoxhn pr t vijuar m tej me Vito Kapon apo Lenka ukon, duke mbrritur deri tek Jozefina Topalli. N kto vite kan ndryshuar jo vetm emrat, por edhe intelekti i ktyre grave, si Leka uko q ishte trsisht e pashkolluar pr t mbrritur te Topalli q ka mbaruar Matematik e Juridik. T gjitha kto t dhna prfshihen n Arkivin e Kuvendit, i cili tashm do t ndrroj ‘shtpi’. Dokumentet q jan pjes e ktij arkivi prej vitesh me radh, nuk do t jen m n godinn e vjetr t Kuvendit, por n godinn e tij t re. Arkivi po prfshihet ndrkoh n nj sistem t dixhitalizuar. Nj vit m par, fal nj projekti t OSBE-s, do ligj i miratuar nga viti 1991 e n vazhdim, po hidhet n sistemin kompjuterik dhe mund t gjendet online n do moment.

Grat n Kuvend

Prfaqsimi i grave n Kuvend daton n vitin 1945, ather kur kan nisur t numrohen edhe legjislaturat. Ndrkoh q n vitin 1920 rolin e Parlamentit e kryente Kshillin Kombtar i zgjedhur n Kongresin e Lushnjs, por aty nuk kishte gra. Grat nuk ishin t prfaqsuara as n Parlamentin e par shqiptar t 21 prillit 1921, as t 1 qershorit 1925, kur Parlamenti prbhej nga dy dhoma: Dhoma e deputetve me 57 vet dhe Senati me 18 vet dhe as n Parlamentin e 1928-1939, i cili prbhej nga nj dhom e vetme me 57 deputet. Grat e legjislaturs s par n vitin 1945-1950 jan Eleni Terezi, Liri Belishova, Liri Gega, Naxhie Dume, Nexhmie Hoxha dhe Ollga Plumbi pr t vijuar m tej me legjislaturn e dyt dhe me emra t tjer si Vito Kapo, Kaliopi Ziko etj. T gjitha kto t dhna jan prfshir n nj material t plot fal nj nisme t ndrmarr n vitin 1999 nga Sektori i Krkimit dhe Biblioteka e Kuvendit t Shqipris dhe e mbshtetur nga Prezenca e OSBE-s n Shqipri. Kto t dhna q jan pjes e Arkivit t Kuvendit, tregojn se si ka evoluar prfaqsimi i gruas n Kuvend. Legjislatura me m shum gra ka qen ajo e vitit 1974-1978, kur nga 250 ligjvns 88 prej tyre kan qen gra. Sot n Kuvendin e Shqipris nga 140 deputet 23 prej tyre jan femra.

Zhvendosja e arkivit

Zhvendosja e Arkivit t Kuvendit nga godina e vjetr drejt asaj kryesore sht n kuadr t nj projekti t mbshtetur nga OSBE-ja, i cili prfshin edhe dixhitalizimin. Sipas ktij projekti, t gjitha ligjet e miratuara nga Kuvendi i Shqipris, nga viti 1991 e deri m sot, do t mund t konsultohen online n versionin e tyre t plot. N kt kuadr, Kuvendi i Shqipris nga pikpamja e Teknologjis s Informacionit do t jet n t njjtin nivel me parlamentet e tjera t Evrops. “Nj ndr prioritetet e puns sime si kryetare Kuvendi, ka qen q n fillim rritja e prdorimit t Teknologjis s Informacionit dhe Komunikimit n Kuvend, me qllim prmirsimin e efektshmris s puns s deputetve dhe t stafit t Kuvendit, si dhe pr t rritur transparencn e veprimtaris s institucionit me zgjedhsit. Ndaj dhe q n momentin e miratimit t projektit t prbashkt me OSBE-n “Pr mbshtetjen e Parlamentit shqiptar”, krahas fushave t tjera, krkova q nj pjes e konsiderueshme e fondeve t ktij projekti, t'i dedikoheshin prmirsimit t infrastrukturs s Teknologjis s Informacionit n Kuvend", - ka deklaruar Topalli n momentin e nnshkrimit t ktij bashkpunimi.

LEGJISLATURAT

8 janar 1920, Kongresi i Lushnjs zgjodhi Kshillin e Lart prej 4 vetash q do

kryente funksionet e Kryetarit t Shtetit dhe Kshillin Kombtar prej

37 vetash, q do t kryente funksionet e Parlamentit, asnj grua.

21 prill 1921, Parlamenti i Par Shqiptar, 78 deputet, asnj grua.

1 qershor 1925, Parlamenti i Shqipris prbhej nga dy dhoma: Dhoma e deputetve me 57 vet dhe Senati me 18 vet, asnj grua.

1928-1939, Parlamenti prbhej nga nj dhom e vetme me 57 deputet,

asnj grua.

1945 - 1950 Legjislatura I - 82 deputet , 6 gra

1950 - 1954 Legjislatura II - 121 deputet, 17 gra

1954 - 1958 Legjislatura III - 134 deputet, 16 gra

1958 - 1962 Legjislatura IV - 186 deputet, 17 gra

1962 - 1966 Legjislatura V - 214 deputet, 25 gra

1966 - 1970 Legjislatura VI - 240 deputet, 39 gra

1970 - 1974 Legjislatura VII - 264 deputet, 71 gra

1974 - 1978 Legjislatura VIII - 250 deputet, 88 gra

1978 - 1982 Legjislatura IX - 250 deputet, 81 gra

1982 - 1986 Legjislatura X - 250 deputet, 78 gra

1987 - 1991 Legjislatura XI - 250 deputet, 75 gra

1991 - 1992 Legjislatura XII - 250 deputet, 10 gra

1992 - 1996 Legjislatura XIII - 140 deputet, 8 gra

1996 - 1997 Legjislatura XIV - 140 deputet, 21 gra

1997 - 2001 Legjislatura XV - 155 deputet, 11 gra

2001 - 2005 Legjislatura XVI - 140 deputet, 8 gra

2005 - 2009 Legjislatura XVII - 140 deputet, 10 gra

2009 - 2015 legjislatura XVIII - 140 deputet, 23 gra

Grat e pluralizmit

1. Jozefina Topalli - ka mbaruar pr Matematik dhe Juridik; kryetare e Kuvendit dhe nnkryetare e PD-s;

2. Majlinda Bregu - ka mbaruar pr Sociologji; ministre e Integrimit dhe zdhnse e qeveris; ish-gazetare dhe pedagoge; antar e Kryesis s PD-s;

3. Rajmonda Bulku - aktore

4. Lajla Prnaska - mjeke; ish-kryetare e Forumit t Gruas n PD

5. Albana Vokshi - ekonomiste; ish-drejtore e Strategjive dhe Ndihms s Huaj; kryetare e Forumit t Gruas n PD

6. Arenca Trashani - juriste; ish-ministre e Integrimit

7. Paulina Hoti - ish-zvendsministre e Drejtsis

8. Adriana Gjonaj - ish-zvendsministre e Arsimit dhe Shkencs

9. Ledina Ajolli - ekonomiste; deputete e Kors

10. Mesila Doda - ish-studente e Dhjetorit; ka mbaruar pr Ekonomi dhe master pr Filozofi n Vatikan, ish-kryetare e KKRT-s; ish-gazetare; ish-zdhnse e Mets; ish-shefe e kabinetit t Ngjels

11. Vasilika Hysi – juriste, ish-kryetare e Komitetit Shqiptar t Helsinkit

12. Ledi Shamku - gjuhtare; antare e Kryesis s PS-s

13. Eglantina Gjermeni - ka mbaruar pr Histori, master pr Sociologji; pedagoge; ish-drejtore e Qendrs s Gruas

14. Valentina Leskaj - ish-kryetare e grupit parlamentar t PS, ish-ministre e Puns dhe shtjeve Sociale, antare e Kryesis s PS-s

15. Shega Ligori - juriste; ish-drejtore e shtjeve t Drejtsis n Ministrin e Drejtsis

16. Mimi Kodheli - financiere; antare e Kryesis s PS-s; ish-nnkryetare e Bashkis s Tiranes; ish-prefekte e Tirans; pedagoge

17. Olta Xhaka - ish-zdhnse e “Mjaft!”, ka mbaruar pr Shkenca Politike, pedagoge

18. Arta Dade - sekretare ndrkombtare e PS-s; ish-ministre e Kulturs; ish-ministre e Jashtme

19. Ermelinda Meksi - ekonomiste; ish-zvendskryeministre dhe ministre e Integrimit; ish-ministre e Ekonomis; antare e Kryesis s PS-s

20. Ermonela Felaj - juriste; ish-prokurore