Letersi, veprat letrare qe duhet te mesojne maturantet
Maturantet qe do t'u nenshtrohen provimeve te Matures Shteterore 2009, ne lenden me detyrim te Letersise, nuk do te mesojne vetem pjeset qe kane studiuar gjate periudhes se gjimnazit. Kete ndryshim mjaft thelbesor e bejne te ditur burime nga Agjencia e Vleresimit te Arritjeve, AVA. Sipas ketyre te fundit, ne test mund te kete pjese te veprave letrare te ndryshme, te shkrimtareve qe do te jene ne programin orientues lendor.
Veprat
Sipas burimeve nga Agjencia e Vleresimit te Arritjeve, maturantet qe do te marrin pjese ne lenden e letersise, medoemos duhet qe te lexojne te gjitha veprat qe iu jane caktuar ne programin e orientimit. Kjo, per shkak se Agjencia e Vleresimit te Arritjeve, ka propozuar ne Ministrine e Arsimit dhe te Shkencave, qe duke filluar nga ky vit, ne testet e provimit me detyrim te Letersise, te mos jepen me fragmente veprash te shkeputura nga tekstet shkollore, por pjese te perzgjedhura nga vepra, te cilat nuk gjenden ne lenden mesimore. Vendimi eshte marre nga specialistet e AVA-s, pas kontestimeve te shumta te hasura nje vit me pare ne provimin e Letersise, nga maturantet qe iu nenshtruan testimit perfundimtar ne kete lende. Maturantet pretenduan se ne provimin e Letersise, u kishin rene fragmente veprash, qe nuk ishin trajtuar ne tekstin shkollor, te perzgjedhur ne baze te reformes Altertekst, nga shkolla ku ata merrnin dije.
Propozimi i AVA-s per heqjen e fragmenteve te marra nga tekstet shkollore, ka gjetur edhe perkrahjen e Ministrise se Arsimit dhe te Shkencave, e cila ne kete menyre kerkon te heqe nga supet barren e kontestimeve te pritshme, kur dihet qe edhe fare pak muaj i ndajne maturantet nga provimet, qe do t'u hapin dyert per te vazhduar me tej studimet universitare.
Pergatitjet
Pavaresisht largesise kohore qe i ndan maturantet nga dita kur do te ulen neper banka per te dhene provimet e fundit ne ciklin e arsimit te mesem, puna per pergatitjen e detajeve qe do te plotesojne Maturen Shteterore 2008-2009, ka nisur prej kohesh ne dikasteret e arsimit. Edmond Lulja, drejtor i Agjencise se Vleresimit te Arritjeve te Nxenesve, agjenci e cila merret me hartimin e testeve te matures, thote se aktualisht jane pergatitur programet orientuese, me te cilat do te punojne maturantet dhe se ato kane kaluar ne proces miratimi prane MASH-it. Materialet qe do te ndihmojne maturantet per t'u pergatitur sa me mire ne provimet e matures, do te jene ne dispozicion te shkollave brenda kesaj jave, kjo edhe per t'u dhene mundesi mesuesve, te nisin ne kohe konsultimet me nxenesit. Por, kete vit maturantet do te duhet te bejne me shume perpjekje ne analizimin e fragmenteve te shkeputura nga veprat e dhena ne lenden e Letersise. Me te veshtire, per te bere nje analize te sakte te fragmenteve te dhena ne test, do ta kene nxenesit, te cilet nuk kane lexuar vepren nga ku eshte shkeputur pjesa e perzgjedhur. "Kete vit do te shmanget problemi i teksteve alternative. Nuk do te punohet me me fragmente te marra nga tekstet, sepse per te njejten veper, per te njejtin autor, tekstet e botuara nga shtepi botuese te ndryshme kane fragmente te ndryshme," ka shpjeguar kreu i AVA-s.
Programet
Programet orientuese lendore pritet qe te dalin ne fund te kesaj jave, ose ne fillim te javes tjeter. Ato do te specifikojne se veprat e cileve autore duhet te lexohen nga maturantet. Mendohet qe te perzgjidhen autoret me te degjuar dhe qe kane ndryshuar historine e Letersise.
Rregullorja
Specialistet po punojne intensivisht edhe per te nxjerre rregulloren e re, per Maturen Shteterore 2009. Keshtu, pritet qe ajo te dale brenda muajit shkurt. Aty do te jene te detajuara afatet, formularet dhe te gjitha etapat neper te cilat do te kaloje procesi i Matures Shteterore.
Veprat
Sipas burimeve nga Agjencia e Vleresimit te Arritjeve, maturantet qe do te marrin pjese ne lenden e letersise, medoemos duhet qe te lexojne te gjitha veprat qe iu jane caktuar ne programin e orientimit. Kjo, per shkak se Agjencia e Vleresimit te Arritjeve, ka propozuar ne Ministrine e Arsimit dhe te Shkencave, qe duke filluar nga ky vit, ne testet e provimit me detyrim te Letersise, te mos jepen me fragmente veprash te shkeputura nga tekstet shkollore, por pjese te perzgjedhura nga vepra, te cilat nuk gjenden ne lenden mesimore. Vendimi eshte marre nga specialistet e AVA-s, pas kontestimeve te shumta te hasura nje vit me pare ne provimin e Letersise, nga maturantet qe iu nenshtruan testimit perfundimtar ne kete lende. Maturantet pretenduan se ne provimin e Letersise, u kishin rene fragmente veprash, qe nuk ishin trajtuar ne tekstin shkollor, te perzgjedhur ne baze te reformes Altertekst, nga shkolla ku ata merrnin dije.
Propozimi i AVA-s per heqjen e fragmenteve te marra nga tekstet shkollore, ka gjetur edhe perkrahjen e Ministrise se Arsimit dhe te Shkencave, e cila ne kete menyre kerkon te heqe nga supet barren e kontestimeve te pritshme, kur dihet qe edhe fare pak muaj i ndajne maturantet nga provimet, qe do t'u hapin dyert per te vazhduar me tej studimet universitare.
Pergatitjet
Pavaresisht largesise kohore qe i ndan maturantet nga dita kur do te ulen neper banka per te dhene provimet e fundit ne ciklin e arsimit te mesem, puna per pergatitjen e detajeve qe do te plotesojne Maturen Shteterore 2008-2009, ka nisur prej kohesh ne dikasteret e arsimit. Edmond Lulja, drejtor i Agjencise se Vleresimit te Arritjeve te Nxenesve, agjenci e cila merret me hartimin e testeve te matures, thote se aktualisht jane pergatitur programet orientuese, me te cilat do te punojne maturantet dhe se ato kane kaluar ne proces miratimi prane MASH-it. Materialet qe do te ndihmojne maturantet per t'u pergatitur sa me mire ne provimet e matures, do te jene ne dispozicion te shkollave brenda kesaj jave, kjo edhe per t'u dhene mundesi mesuesve, te nisin ne kohe konsultimet me nxenesit. Por, kete vit maturantet do te duhet te bejne me shume perpjekje ne analizimin e fragmenteve te shkeputura nga veprat e dhena ne lenden e Letersise. Me te veshtire, per te bere nje analize te sakte te fragmenteve te dhena ne test, do ta kene nxenesit, te cilet nuk kane lexuar vepren nga ku eshte shkeputur pjesa e perzgjedhur. "Kete vit do te shmanget problemi i teksteve alternative. Nuk do te punohet me me fragmente te marra nga tekstet, sepse per te njejten veper, per te njejtin autor, tekstet e botuara nga shtepi botuese te ndryshme kane fragmente te ndryshme," ka shpjeguar kreu i AVA-s.
Programet
Programet orientuese lendore pritet qe te dalin ne fund te kesaj jave, ose ne fillim te javes tjeter. Ato do te specifikojne se veprat e cileve autore duhet te lexohen nga maturantet. Mendohet qe te perzgjidhen autoret me te degjuar dhe qe kane ndryshuar historine e Letersise.
Rregullorja
Specialistet po punojne intensivisht edhe per te nxjerre rregulloren e re, per Maturen Shteterore 2009. Keshtu, pritet qe ajo te dale brenda muajit shkurt. Aty do te jene te detajuara afatet, formularet dhe te gjitha etapat neper te cilat do te kaloje procesi i Matures Shteterore.