Lufta, Vladimir Putin dhe konflikti çeçen

Grozni ishte edhe një kryeqytet i krimit në kuptimin e vërtetë të fjalës: udhëkryq trafiqesh të çdo lloji, në mënyrë të veçantë për tregun ilegal të armëve, do të kishte në ato vite të njëjtin funksion si të Bursës së Londrës, domethënë do të përcaktonte nivelin e çmimeve të tregut.

Personazhi Vladimir Putin ka nj histori t gjat dhe paralele me konfliktin een dhe luftn n eeni. Kryeministri aktual i Rusis, Vladimir Putin, e njeh konfliktin een shum mir. N fakt, ishte ai q filloi Luftn e Dyt n eeni n vitin 1999, me emrimin e tij t par si Kryeministr nn Boris Jelcin.

Me pavarsin e eenis n vitin 1991, Rusia humbet nj zon jashtzakonisht strategjike dhe me pasuri t mdha petroli dhe gazi natyror dhe mbi t gjitha e rndsishme, pasi mbi t kalojn oleodot dhe gasodott, duke e
ripushtimin e saj si nj nga objektivat kryesore t Rusis dhe kjo ishte teoria m e besuar pr ndezjen e ktij konflikti.

Por mendohet si nj ide e gabuar vazhdimsia e Rusis pr pushtimin e eenis, pr shkak t nafts, pasi kjo luft u ndez edhe m shum pr territorin dhe terrorizmin.

Pas nj humbjeje shkatrruese n 1996 kundr rebelve een, trupat ruse u larguan nga eenia si humbs. Kjo humbje ishte poshtruese pr Rusin, nj humbje q nuk u harrua nga Putin gjat rritjes s tij n pushtet. Rusia njohu qeverin e re eene n 1997, t udhhequr nga nj udhheqs i rebelve, por nuk e ka pranuar eenin si nj shtet autonom.

Pas ksaj shprthyen dy vjet armiqsie midis dy vendeve. Rebelt een, t cilt jan me origjin islame, u prleshn me dy kampe kundrshtare pr ta, me rust dhe eent pro-rus. Putin, ndrkoh lvizi nprmjet vendit si kryetar i Bashkis s Shn Petersburg pastaj kreu i FSB n Mosk dhe i vzhgoi trazirat midis dy vendeve, e sidomos mosplqimin e fortwe t rusve t separatistve.

N fillim t vjeshts s vitit 1999, Vladimir Putin i cili ishte kryeministr i asaj kohe urdhroi trupat ruse t ktheheshin n eeni pr t'i dhn fund rebelimit q eent kishin nisur pr pavarsi q nga viti 1991. Kjo fushat e dyt ushtarake n malet e Kaukazit kishte disa qllime, njra prej t cilave kishte nj kuptim t veant dhe supreme: t’u jepte masave ruse nj ndjenj sigurie pas nj dekade rrmuje politike. Nevoja pr siguri dhe dshira pr t besuar se kishte nj udhheqs t aft pr ta siguruar at, e bri Vladimir Putin, i cili kurr m par nuk kishte hyr n fushat pr post Presidentin e vendit.

Kur Putin u zgjodh Kryeministr n 1999, nj nga veprimet e tij t para ishte pr pushtimi i Dagestanit fqinje. eent dhe rebelt e tjer islam jetonin prgjithsisht dhe organizoheshin n Dagestan, kshtu q Putin e pushtoi n fund t gushtit 1999 q t shptonte nga kto grupe separatiste. M 1 tetor, 1999, Rusia pushtoi eenin dhe n eeni, Lufta e Dyt kishte filluar. Putin deklaroi pr popullin rus se lufta do t zgjaste vetm dy jav.

Megjithat, lufta zgjati 10 vjet. Kjo gj n fakt e zemroi Putin pa mas, ndaj ai shkatrrimin e rebelve een e vuri n krye t lists s tij prioritare.

Historia e eenis dhe konfliktit een

Kryeqyteti i eenis numronte n vitin 1990 nj popullsi prej rreth 400 mij banorsh, nj qytet me stil sovjetik dhe i mbushur plot me impiante kimike t pista dhe industri t rnda. Grozni ishte edhe nj kryeqytet i krimit n kuptimin e vrtet t fjals: udhkryq trafiqesh t do lloji, n mnyr t veant pr tregun ilegal t armve, do t kishte n ato vite t njjtin funksion si t Burss s Londrs, domethn do t prcaktonte nivelin e mimeve t tregut. Mafia eene, prkrahse e pavarsis, njihej si shum e bashkuar, por edhe shum e dhunshme. Igor Baranovski, gazetar i “Moscow News”, do t arrij t pohoj se "eent duhet t konsiderohen si grupi i par i organizuar q kan arritur t “penetrojn” me sukses shoqrin paskomuniste". E gjitha kjo jep kuadrin e tipit kompleks t raporteve q lidhnin Federatn me eenin shkputse dhe q do t onte n shprthimin e konfliktit.

Gjat gjith vitit 1994, rust do t krkojn m kot q ta destabilizojn qeverin e Meks Kxel dhe t Dudajevit. Ve t tjerash, agjent t shumt t shrbimit t ri t siguris ruse, FSK (Shrbimi Federal i Kundrspiunazhit) do t kapen dhe do t ekzekutohen nga lufttart een. M 8 dhjetor, federata vendos nj bllokad ekonomike, ndrsa n 11 ushtria shkel kufijt e eenis, zyrtarisht e prbr nga 15 mij njerz, q komandat e larta i mendojn t mjaftueshme pr t prballuar rreth 4000 besnikt e Dudajevit e t Bazajevit t pajisur me pak armatime.

Lufta e par eene e viteve 1994-1996 ka qen nj konflikt mizor, i prgjakshm dhe tejet shkatrrimtar.

S bashku me luftn, n Rusi ndodhn edhe incidente t terrorizmit me grupet separatiste eene, t cilat e merrnin prsipr kt prgjegjsi. M t famshmet ishin Teatri i Mosks Siege n 2002 dhe kriza e pengjeve n Shkolln Beslan n 2004. T dy tragjedit prfunduan me qindra jet t humbura, duke prfshir ktu edhe shum fmij, t cilt vuajtn n duart e separatistve. Shum mizori u raportuan t bra te fmijt dhe kjo e trboi publikun rus edhe m shum. E njjta sjellje mizore dhe njerzore bhej edhe n eeni nga rust.

Lufta e dyt n eeni u kthye n nj tjetr fushat ushtarake brutale, t prgjakshme, t korruptuar e t turpshme q shpejt u kthye n nj qorrsokak. Mijra ushtar rus humbn jetn. Dhjetra n mos qindra-mijra een, gueril dhe civil jan vrar. Tre vjet fushat ushtarake jan kthyer n nj histori t tmerrshme e t pafundme prdhunimesh, vrasjesh e torturash t civilve nga trupat ruse. Si rezultat, civilt een, t cilt tre vjet m par ishin pothuaj gati t hiqnin dor nga pavarsia si shkmbim pr vendosjen e nj far rendi n vendin e tyre po kthejn shpinat e tyre prgjithmon nga Moska. Nuk kan m asgj pr t humbur. Putin ndrkoh e kaloi luftn n nj tjetr nivel t ri. S fundi, n prillin e 2009, Putin besonte se grupet terroriste n eeni ishin zhdukur dhe i largoi trupat ruse nga rajoni. Megjithat, m 29 mars 2010, realiteti e shfaqi Putinin t gabuar prsri. Rebelt een morn srish prgjegjsin pr shprthimet tragjike n metron e Mosks, duke vrar shum rus t pafajshm dhe duke plagosur rnd shum t tjer. Prandaj, mundsia e nj lufte eene t tret nuk sht nj mundsi e largt, veanrisht n qoft se rebelt t vazhdoj t sfidojn Vladimir Putinin dhe e anasjellta.

Ndrkaq n Rusi, dshira pr rend dhe pr siguri i ka dhn jet politikave autoritare q kan ushqyer nj regjim t mbyllur e q nuk jep llogari. N emr t stabilitetit, unitetit, patriotizmit dhe sigurisht siguris do informacion nga eenia sht censuruar n mnyrn m t rrept. Gazetart nuk lejohen t raportojn nga eenia pa pasur leje t veant nga autoritetet ushtarake dhe ata q kan guxuar, jan ekzekutuar.