MASH ndryshon ligjin per arsimin profesional

Institucionet publike te AFP-se mund te kryejne edhe veprimtari ekonomike me perfitime financiare ne fushat

Ministria e Arsimit dhe e Shkences ka vendosur te nderhyje ne ligjin per arsimin dhe formimin profesional duke zgjedhura kompetencat e institucioneve qe merren me formimin profesional por njekohesisht duke i lene dore te lire edhe komunitetit lokale te biznesit te pushteti vendor te partnereve sociale dhe prinderit ne planifikimin e veprimtarive shkollore dhe zgjidhjen e problemeve eventuale qe shoqerojne procesin mesimor. Po keshtu ndryshimet e kryera ne ligjin per arsimin profesional kane te bejne edhe me rolin e partnereve sociale ne arsimin profesional si dhe licencimin e institucioneve.

Partneret sociale

Sipas konstatimeve te MASH-it roli aktual i partnereve sociale ne politikat e shkollimit dhe te punesimit te te rinjve eshte ende i pamjaftueshem. Dhe eshte pikerisht ky projektligj qe pasqyron ndryshimet te cilat percaktojne mbeshtetjen e shtetit ndaj shoqerive si dhe perfshirjen e tyre ne sistemin publik te AFP-se. Projektligji ngarkon me pergjegjesi partneret sociale qe te marrin parasysh nevojat e tregut te punes dhe interesat e shtetit e shoqerise civile.

Zhvillimi i nje sistemi te drejtuar nga interesat eshte nje qasje e strukturuar e partneritetit publik e privat per te bashkuar efektivisht potencialet dhe interesat perkatese te qeverise me sektorin privat e partneret sociale. Per krijimin dhe mbajtjen e nje paradigme te pershtatshme sipas nevojave dhe kushteve te vecanta te nje vendi perdoret mirekuptimi ndermjet sektorit privat e publik - shkruhet ne relacionin qe shoqeron projektligjin.

Ne ligjin aktual partneret sociale nuk kane hapesire per te marre pjese ne zhvillimin e politikave per reformat e AFP-se ndersa nepermjet ndryshimeve te bera ne kete projektligj MASH i jep te drejte partnereve sociale qe te propozojne per hapjen dhe mbylljen e profileve apo qendrave te formimit profesional ne perputhje me kerkesat e tregut te punes.

Gjithashtu partneret sociale mund te organizojne kurse formimi profesional sipas nevojave specifike te fushave qe ata mbulojne per formimin e kapaciteteve profesionale ne perputhje me interesat e tyre.

Ata do te jene pjese e bordeve te institucioneve ofruese publike te AFP-se. Relacioni i MASH-it ve re se pervec disa zhvillimeve pozitive qe kane ndodhur kryesisht ne nivel lokal pjesemarrja efikase dhe e rendesishme e aktoreve ne AFP eshte ende ne fazen fillestare kjo per shkak te mungeses se pervojes dhe praktikes ne dialogun social dhe ne AFP moskuptimit te roleve stadit aktual te zhvillimit te sektorit privat kuptimit te pamjaftueshem te rolit nga vete biznesi etj.

Ne Nenin 20 te projektligjit jane pasqyruar ndryshimet e nenit 25 te ligjit aktual qe rregullojne kompetencat e pushtetit vendor ne fushen e AFP. Pushteti vendor do te jete pjese e propozimeve direkt per hapjen dhe mbylljen e profileve specialiteteve apo shkollave te reja ne perputhje me nevojat e zhvillimit te rajonit perkates.

Gjithashtu pushteti vendor ne bashkepunim me institucionet e AFP-se kontribuon ne mirembajtjen e shkollave dhe qendrave te AFP-se ne perputhje me legjislacionin ne fuqi duke qene pjese e rendesishme e bordeve te institucioneve ofruese publike te AFP-se.

Autonomia e shkollave dhe qendrave te arsimit profesional

Ne kuader te decentralizimit shkollave dhe qendrave te formimit specialistet e MASH-it rekomandojne qe ketyre institucioneve tiu jepet me shume autonomi qe te mund te perdorin burimet ne nje menyre me fleksibel. Shkollat dhe qendrat duhet te kthehen ne agjenci formimi dhe qendra shumefunksionale qe te jene te afta te ofrojne ne treg sherbimet e tyre.

Ne kete sistem te decentralizuar shkollave do tiu kerkohet te marrin pergjegjesi te medha ne planifikimin menaxhimin dhe permiresimin cilesor te sherbimeve qe ato sigurojne. Aktualisht strukturat dhe personeli ekzistues kane kapacitete te kufizuara per ta kthyer kete ne realitet.

Komunitetet lokale te biznesit te pushteti vendor te partnereve sociale dhe prinderit perfshihen shume pak ne planifikimin e veprimtarive shkollore dhe zgjidhjen e problemeve eventuale qe shoqerojne procesin mesimor prandaj ata nuk e ndjejne si duhet pergjegjesine qe kane per zhvillimin dhe ruajtjen e cilesise se sherbimeve qe ofron shkolla.

Zbatimi i autonomise shkollore ne fushat e kurrikules financimit personelit dhe menaxhimit ne nivel shkolle e me lart realizohet efektivisht duke e kompletuar me bazen perkatese ligjore dhe ngritjen e organizmave pergjegjese per ekzekutim dhe mbikeqyrje. Ne nenin 5 te projektligjit eshte parashikohet krijimi i bordeve te institucioneve publike ofruese te AFP-se. Ne kete nen percaktohen funksionet kryesore te bordit si dhe perberja e tij.

Te drejtat dhe detyra te tjera te bordit qe lidhen me menyren e zgjedhjes se anetareve dhe funksionimin e tij percaktohen me Udhezim te dy ministrave qe pergjigjen per arsimin profesional dhe formimin profesional.

Qendrat dhe shkollat profesionale synohet te kthehen ne ofrues shumefunksionale te AFP-se te cilet do te ofrojne nje game kursesh me kohezgjatje te ndryshme per kategori te ndryshme nxenesish pjesemarresish dhe klientesh duke arritur te perdorin kapacitetin e tyre gjate gjithe dites nga mengjesi ne mbremje.

Per realizimin e kesaj detyre ato kane nevoje per decentralizim te autoritetit vendimmarres mbi formen dhe permbajtjen e kurseve si dhe nevoje per autonomine e duhur per te lidhur kontrata me aktoret vendore klientet dhe financuesit potenciale.

Iniciativa private

Ne nenin 24 te projektligjit jane percaktuar ndryshimet e nenit 30 qe u krijojne hapesire institucioneve publike te arsimit dhe formimit profesional qe te mund te kryejne edhe veprimtari ekonomike me perfitime financiare ne fushat qe kane lidhje me zbatimin e programeve dhe praktikave mesimore ku format dhe menyra e organizimit te veprimtarive ekonomike te tyre behen ne baze te dispozitave perkatese ligjore.

Keshtu institucionet ofruese te arsimit dhe formimit profesional se bashku me qendrat e pergatitjes praktike do te veprojne si njesi ekonomike duke pasur llogari te tyren per realizimin e veprimtarive prodhuese dhe te sherbimeve duke kontraktuar me persona fizike dhe juridike me kusht qe kjo veprimtari te jete ne perputhje me qellimin e institucionit per realizimin e programeve te arsimit dhe formimit profesional dhe te mos perbejne qellim ne vetvete.

Licencimi

Ne ligjin aktual per arsimin profesional ne vend tone institucionet qe merrni persiper formimin profesional te nxenesve nuk kishin nevoje per nje licence mjaftonte vetem regjistrimi i tyre. Ndersa aktualisht procedura do te jete ndryshe. Keto institucione do te duhet te pajisen me licence e cila do te merret sipas ne perputhe me ligjin. Por eshte ne kompetencat e ministrit te Arsimit percaktimi i kushteve dhe kritereve sipas te cilave duhet te kryhet nje procedure e tille.