Matematika, ende pa çmim Nobel

mimi “Nobel” sht nj mim ndrkombtar i caktuar nga qeveria suedeze dhe inspiruar nga Alfred Nobel (1833-1896), industrialist suedez dhe shpiks i dinamitit, nnshkruar nga Shoqata Suedi-Norvegji m 27 nntor 1895 n Paris. mimet jepen do vit q nga viti 1901 pr arritjet n Fizik (dhn nga Akademia Mbretrore Suedeze e Shkencave), Kimi (dhn nga Akademia Mbretrore Suedeze e Shkencave), Mjeksi ose Fiziologji (dhn nga Instituti Karolinska), Letrsi (caktuar nga Akademia Suedeze), Paqe (dhn nga nj komision i caktuar nga Parlamenti norvegjez), Ekonomi (q nga viti 1969). Pr mosdhnien e mimit “Nobel” ksaj disipline ka dy versione t lidhura ngusht me njra-tjetrn. Sipas versionit franko-amerikan, Nobel vendosi t prjashtonte Matematikn nga ky mim, pasi zbuloi se gruaja e tij e kishte tradhtuar me matematikanin e njohur suedez, Gösta Mittag-Leffler. Ndrsa versioni suedez, pranon se Mittag-Leffler ishte nj nga matematikant m me ndikim t kohs, dhe nse do t ishte njohur mimi pr Matematikn me siguri Akademia Mbretrore Suedeze do t’ia jepte atij mimin, por do t injoronte studime ndoshta m shum t merituara n at epok. Nj hulumtim i fundit, edhe pse pranon antipatin e Nobelit pr Gösta Mittag-Leffler, ka arritur n prfundimin se Nobel nuk e kishte caktuar kt mim pr Matematikn, thjesht sepse nuk ishte n mesin e interesave t tij, i cili plqente shkencat me zbatime praktike (t tilla si Kimia) sesa ato me spekulime teorike.