Mbaj qetesine kudo
Po e filloj artikullin me tematiken e kohes se trete Phantasie Ut majmur op. 17 te Robert Shumanit Durchweg leise zu halten e cila jep nje mesazh per qetesi per njerezit dhe njerezimin nepermjet 10 gishtave te pianistit dhe mendjes se Shumanit shume intelektuale. Koha e trete e sonates mbaron me nje teme te ngadalte qe do te thote qetesi por nuk eshte vertete e tille. Kjo forme pasohet me vone nga post-romantiket ekspresionistet te cilet e agravojne mendimin tematiken. P.sh. tek koha e katert e sonates per trombe e ngadalte Alle menschen mussen sterben Te gjithe njerezit duhet te vdesin e Paul Hindermith ben thirrje per te mbajtur qetesine dhe kuptuar ekzistencen dhe fundin njerezor. Por sic duket qetesia relative personale e Shumanit ndoshta po paralajmeronte katastrofa sociale e politike sic ishte Lufta e Pare dhe e Dyte Boterore apo pershkrimi i idese se shkruar ne muzike e Hendermith per ekzistencen njerezore tregon destinacionin e njeriut. Kjo eshte aftesia e artit muzikor qe pershkruan fenomene njerezore sociale e politike dhe jane artistet gjeni qe i parashikojne keto fenomene nepermjet artit te tyre. Nganjehere edhe fjala dhe ideja qetesi nuk perfaqeson vetem qetesine pas saj vijne edhe trazimet qe ndoshta ishin trazimet personale ose parashikimi i trazimeve njerezore te Shumanit te shkruara ne muziken e tij. Ne koncertin e para dy diteve ne Shkoder kur mbaroi koha e katert e Sonates se Shumanit publiku i shkodran nuk po e kuptoi ndoshta nuk deshiroi te mbaronte koncerti i Rudina Cikos por pas nje casti frymemarrje te thelle me Biz e obligoi Cikon te luaje Revolucionin e Shopenit pjese qe nuk pershkruan vetem revolucion politik e social por edhe revolucionin e mendjes dhe trazimet njerezore.
Kjo ishte edhe tematika e koncertit te pianistes Rudina Ciko ne vazhden e turit te saj koncertor pas Prishtines dhe Kotorrit Mal i zi ne Shkoder ne hollin e teatrit Migjeni diten e diele me date 14 nentor. Shopen dhe Shuman jane baza e repertorit pianistik filozofia e repertorit krahas nje seri autoresh te rrymave te tjera. Keto vepra kerkojne nje nivel te larte interpretativ dhe mendore dhe nje vemendje dhe nivel te vecante per tu ndjekur.
Pikerisht per kete arsye e shkrova artikullin pasi Ciko krahas vlerave muzikore interpretative e filozofoi muziken u perpoq te thoshte idete dhe fjalet e Shopenit dhe Shumanit publikut shkodran. Transmetimi i ideve dhe gjuhesimi i muzikes jane element baze i lojes bashkekohore te artit muzikor. Ciko pikturoi driten dhe gezimin trazimin shopenian dhe muzikoi e gjuhesoi idete intelektuale te Shumanit te madh.
Ajo beri nje loje perfekte qe eshte e lidhur me perkushtimin e saj per pianon. Me lojen e saj Rudina perfaqesoi as.profesoren e Akademise se Arteve dhe muzikanten qe i ka kushtuar jeten e saj pianos. Koncerti ishte falas per publikun i mbeshtetur nga Klasik nen patronazhin e delegacionit evropian. Koncerti ishte tipik i nivelit nderkombetar intelektual dhe muzikor. Rudina e mbajti lart steken e zemres dhe mendjes te Shopenit dhe mendjes se Robert Shumanit. Ajo performoi dhe filozofoi me gishtat e saj tingullin i Shopenit si ujevare tingull njerezor dhe pse jo edhe boten e brendshme shopeniane dhe intelektin e Shumanit. Pianistet qe duhet te maten me muziken duhet patjeter te lozin Shuman e Shopen dhe Rudina e justifikoi plotesisht perballimin e saj me artin e madh te gjigandeve te pianos dhe veten e saj e saj. Intelektualizmi i Shumanit eshte pjese e te gjithe artit te tij te cilin Ciko e prezantoi me se miri.
Koncerti filloi me Shopen me Alegron skercon shpejtesine e mendimit te Shopen mitit te mendimit dhe shpirtit polak. Koncerti vazhdoi me fantastiken legjenden energjine e Shumanit dhe perfundoi me qetesine e Shumanit e cila perfaqeson qetesine relative njerezore dhe Rudina Ciko i vuri piken koncertit me nje loje me plot mendim dhe fantazi shumaniane dhe elegance dhe trazime shopeniane.
Per ta informuar lexuesin Frederik Shopen ka kompozuar sonaten per piano No. 3 in B minor Op. 58 ne 1844 dhe ja ka dedikuar konteshes Emilie de Perthuis.
Loja e kohes se katert nga Ciko e jetesoi dhe dritesoi Shopenin e madh. Kurse muzika e Shumanit eshte e nje natyre tjeter. Ai eshte influencuar nga i ati August Shuman i cili ka qene shites librash dhe publicist. Vepra e tij jep edhe nje mesazh nepermjet gjuhes se shkruar dhe jep shans te kuptohet nepermjet kesaj tematike. Loja plot mendim dhe teknika interpretative pianistike e Cikos e justifikoi kete idene e Shumanit Ne fund po i referohem nje thenie te artikujve te shkruar per turin e piainistes dhe prof. se Akademise se Arteve Rudina Ciko.
Interpretimi brilant i pianistes Ciko na beri te clirohemi nga ankthet e perditshmerise sone duke kuptuar se muzika eshte nje terapi per shpirtin e njeriut.