Më 22 korrik kalojnë ndryshimet e arsimit të lartë

Kalon heshturazi në Kuvend projektligji për ndryshimet në ligjin për arsimin e lartë

Ashtu si pr do ligj tjetr t arsimit t lart, vera sht prcaktuar prsri pr t miratuar ndryshimet e radhs. Burime nga Kuvendi bn dje t ditur se m 22 korrik pritet t kalojn ndryshimet n ligjin e arsimit t lart, pas nj debati q do t zhvillohet n Komisionin e Edukimit n fillim t javs s ardhshme. Kto burime bjn t ditur se projektligji ka kaluar n Kuvend dhe se do t votohet pikrisht n seancn e s enjtes s ardhshme.

Heshturazi

Projektligji q pritet t kaloj javn e ardhshme, ka kaluar heshturazi nga Kshilli i Ministrave, ku burime nga Ministria e Arsimit dhe e Shkencs bjn t ditur se sht miratuar rreth tri jav m par, por pa u publikuar n faqen zyrtare t Kryeministris. Arsyet pr nj veprim t till jan ende t paditura, por mendohet se reagimi do t ishte shum m i madh, nse do t ishte publikuar miratimi i projektligjit n qeveri. Lajmet gjat javve t fundit nga Kuvendi kan qen kontradiktore, ku vet deputet t Kuvendit thoshin se projektligji kishte shkuar dhe ishte trhequr nga Kuvendi, duke ln n terr informativ studentt dhe ish-studentt e interesuar. Ndrkaq, pritet q kalimi i projektligjit t kryhet n koh rekord, pas debatit q pritet t jet i ashpr n Komisionin e Edukimit n fillim t javs s ardhshme.

Problemi e ka emrin “MND”

Drafti i deritanishm i projektligjit, i cili do t dal pr miratim prpara deputetve, sjell nj hendek pr t diplomuarit e sistemit t vjetr. Ndrkoh q kthen n shina sistemin arsimor universitar, duke rikonvertuar diplomat katrvjeare n mastera profesional (3+1), juristt kan vendosur n diskutim procedurn e mtejshme. Shkollat e vjetra pasuniversitare (SHPU-t) dhe masterat e nivelit t dyt, sipas projektligjit, nuk konvertohen n diploma, por thjesht n kredite pr vitin e par t doktoraturs. N kt mnyr, nj person q ka kryer gjasht vite studimi (4 vjet me programet e vjetra dhe 2 vjet master t nivelit t dyt), nuk mund t vijoj doktoraturn. Kjo, pasi, sipas projektligjit, ai duhet t ket master shkencor pr t
dika t till, diplom n t ciln nuk konvertohet asnj nga diplomat e tij. N kt mnyr, mbajtsi i ktyre diplomave, q n sistemin e studimit prkthehet n 4+2, duhet t kryej nj vit master shkencor pr t vijuar doktoraturn, t ciln madje e nis n vitin e dyt t saj, pasi masteri i nivelit t dyt i konvertohet realisht n vitin e par t doktoraturs.

Thn ndryshe, ai ka kryer vitin e par, t dyt, t tret, t katrt (q i konvertohet diploma e vjetr katrvjeare) dhe vitin e gjasht (n t ciln i konvertohet MND-ja), por projektligji nuk i konverton asnj nga diplomat n vitin e pest t studimeve, q praktikisht sht masteri shkencor. Kjo hallakatje pritet t sjell debat mes universiteteve, studentve, ministris, por edhe n Kuvend ku projektligji do t kaloj.

Sistemi i ri

Pr t vijuar doktoraturn, tashm ekziston vetm nj mnyr, marrja e diploms “Master i Shkencave”, q sht emri i ri i vendosur nga ligji pr diplomat e nivelit t dyt. Projektligji ka ndryshuar gjithashtu edhe emrat e diplomave. N kt mnyr, diplomat e nivelit t par do t quhen diploma universitare “Bachelor”, diplomat e nivelit t dyt “Master i Shkencave”, ndrsa masterat e nivelit t par, thjesht “Master”. Projektligji i ri parashikon q ata t cilt prfundojn “Bachelor”-in (ish-DNP-n) mund t vijojn studimet n “Masterin” njvjear ose n “Masterin e Shkencave” dyvjear, q kan zn vendet e diplomave t deritanishme. Ndrkoh, pr t vijuar doktoraturn, duhet q t kesh medoemos “Masterin e Shkencave”. Ata q diplomohen kt vit n “Master t Nivelit t Par”, do t marrin diplom universitare “Master” dhe me t mund t vijojn studimet “Master i Shkencave”, duke konvertuar nj pjes t programit q kan zhvilluar gjat vitit t studimit t tyre. Masteri i nivelit t dyt nuk prfshihet m n sistemin ton arsimor, sipas projektligjit t ri, duke hequr nj nga hallkat m t debatuara t sistemit arsimor universitar.

“Diplom profesionale”

Nj tjetr diplom do t’i bashkngjitet tashm sistemit ton arsimor. Kjo sht diplom jouniversitare, por q sht mbi arsimin e mesm. Projektligji parashikon se institucionet e arsimit t lart kan t drejt t ofrojn edhe programe t studimeve profesionale, pas arsimit t mesm, jouniversitare, me jo m pak se 120 kredite. “Zgjatja normale e ktyre programeve sht jo m pak se 2 vite akademike dhe n prfundim t tyre lshohet diplom profesionale “Diplom profesionale n...” “Nj pjes e krediteve t studimeve pas arsimit t mesm mund t transferohen n studimet e ciklit t par, n prputhje me kriteret q vendosin IAL”, - prcaktohet n ndryshimet e propozuara q i bhen nenit 26 t ligjit t arsimit t lart.

Direkt me “Master Shkencor”

N ndryshim nga ligji n fuqi, ky projektligj parashikon q vetm 3 deg do t ken studime t integruara t ciklit t dyt dhe nuk e ka ln n dor t universiteteve t prcaktojn se cilat deg duhet t ken studime m shum se 3-vjeare. “Institucionet e arsimit t lart n fushat e mjeksis, veterinaris dhe arkitekturs ofrojn programe t integruara t studimeve t ciklit t par dhe t dyt s bashku”, - prcakton projektligji, duke ln n kt mnyr vetm degt e mjeksis, stomatologjis, veterinaris dhe arkitekturs me studime t integruara t nivelit t dyt dhe t gjitha t tjerat t ndara n “Bachelor” dhe “Master”.

Vetm 2 specializime

Projektligji ka kufizuar gjithashtu edhe fushat ku mund t kryhen specializimet. “Programet e studimeve specializuese afatgjata jan programe t studimeve t ciklit t tret, profesionalisht t orientuara, q ofrojn njohuri pr profesione specifike n fushat e mjeksis, stomatologjis, veterinaris dhe drejtsis. Kto programe t studimeve prfshijn studime teorike t kombinuara me aplikime praktike dhe trajnime profesionale. Mund t prfshihen n to dhe veprimtari krkimore, nse nevojitet”, - prcakton projektligji, duke ln n fuqi vetm specializimet n mjeksi dhe magjistraturn n drejtsi.

Gjithashtu, sht prcaktuar se vetm “n fushn e mjeksis, programet e studimeve t doktorats mund t ofrohen t integruara me studimet specializuese afatgjata”, duke prjashtuar n kt mnyr t gjitha degt e tjera nga specializimet afatgjata si pjes e ciklit t tret t studimeve.