Migrena
Lajmi mund te ndryshoje jeten e miliona njerezve te pakten te atyre 15-20 per qind te popullsise se vendeve perendimore qe do te clirohen kur te mesojne se dhimbja e kokes mund te parandalohet. Jo vetem duke ndjekur rreptesisht disa rregulla per ushqyerjen e mire dhe stilin e jeteses por edhe me ilacet e pershtatshme. Kete e tregojne studimet e ndryshme te shfaqura ne javet e fundit qe nga njera ane konfirmojne efektet pozitive te kategorive te ndryshme te ilaceve dhe nga ana tjeter demonstrojne efikasitetin e molekulave te reja qe duken shume premtuese ne fushen e parandalimit te semundjes. Nevoja per te nisur nje terapi farmakologjike parandaluese ne pamje te pare mund te duket si nje ide jo e duhur per te luftuar shqetesimin por nuk eshte keshtu. Sepse dhimbja e kokes ne shume raste behet shpesh nje handikap i rendesishem pengon ate qe e ka prekur te beje nje jete normale dhe te shtyn drejt perdorimit te pakeshilluar te ilaceve qe perfundon duke e bere semundjen kronike. Sipas eksperteve dhimbja e kokes nese perseritet dhe eshte e shpeshte duhet perballur me nje mjekim te pershtatshem i cili para se gjithash nis duke marre parasysh shkakun e semundjes. Sepse shpesh dhimbja e kokes eshte nje shqetesim kalimtar ndoshta per shkaqe qe dihen dhe lehtesisht te identifikueshme. Para se te shnderrohet ne nje dhimbje qe te prek shume shpejt dhe ne menyre te vazhdueshme duhet kuruar qe te mos dale jashte kontrollit. Ekzistojne kritere specifike per te kuptuar nese kemi te bejme me nje forme qe mund te shnderrohet ne kronike dhe qe eshte e rende apo qe shqetesimi mund te zgjidhet me modifikimin e stilit te jeteses duke vepruar mbi faktoret e jashtem qe mund ta shkaktojne thote Tamara Pringsheim e departamentit te neurologjise ne Universitetin e Calgary-t ne Kanada njekohesisht autore e nje grupi studimesh te bera ne vitet e fundit mbi veprimin parandalues te ilaceve dhe te botuara ne Canadian Medical Association Journal. Per te vleresuar dhimbjen e kokes vleresohen tre parametra kohezgjatja frekuenca dhe intensiteti i cdo krize. Per kete duhet nje vizite neurologjike qe i jep mjekut elementet e nevojshme nese dhimbja eshte efekti dytesor i ndonje semundjeje tjeter apo nese nuk ka shkaqe te dukshme. Kur eshte e nevojshme neurologu pershkruan ekzaktesisht skanerin dhe me pas rezonancen manjetike. I kerkojme pacientit te nise menjehere te mbaje nje ditar te detajuar. Ne viziten e pare nuk jepen kurre ilace madje eshte e detyrueshme ti kerkojme pacientit qe te pushoje se marri ilacet qe pi zakonisht sepse terapite shpesh te ndjekura ne menyre jo racionale mund te kene efekte te padeshirueshme me pasoja shume te medha. Hapi i pare i nje mjeku te mire eshte qe ti kerkoje te semurit te korrigjoje disa sjellje te rrezikshme si puna gjumi ushqimi. Biseda me neurologun dhe ditari ku jane mbajtur shenimet japin te dhenat e para shume kafe ndricimi i gabuar ushqyerja jo korrekte apo shkaqe te natyres mjekesore te gjitha elemente qe studime te ndryshme tregojne se jane faktore te rrezikshem qe duhen modifikuar ne menyre te menjehershme. Keshtu nese ndryshimi i stilit te jeteses nuk ka sjelle asnje permiresim atehere duhet menduar per ilacet. Ka edhe nga ata qe meqe nuk duan te shkojne tek ilacet u zene bese elementeve te tilla si magnezi. Shpesh dhimbja e kokes ka lidhje me mungesen e magnezit. Sidoqofte kjo eshte nje zgjedhje e detyruar per grate shtatzena sepse nuk i ben keq as femijes. Si alternative e magnezit gjithmone ne fushen farmaceutike jane riboflavina apo koenzima Q10 efektet anesore te se cilave jane thuajse te paperfillshme. Por kur dhimbja eshte e padurueshme dhe nuk mund te parandalohet dhe shpesh u drejtohemi analgjezikeve ne doza te medha dhe shpeshtesi te larte ekspertet nuk kane dyshime per faktin se eshte me mire te nisesh mjekimin me ilace. Sepse ashtu sic ka treguar studimi i fundit i Pringsheim ilace qe kane treguar se jane efikase ka shume. Si per alternative neurologet u drejtohen antidepresiveve te ndryshem si amitriptilina nje ilac i vjeter por shume fikas sidomos nese perdoret ne doza te vogla ndryshe nga sa perdoret per trajtimin e depresionit. Pervec ilaceve qe veprojne ne sistemin nervor te dobishem mund te jene edhe ata qe veprojne per tensionin e gjakut si beta bllokuesit propanololi sidomos flunarizina. Zgjedhja eshte shume e gjere por nuk ka rregull per te vendosur cili eshte ilaci me i mire per rastin specifik. U them gjithmone pacienteve te mi te gjesh terapine eshte njelloj si te gjesh modelin e duhur te xhinseve. Eumlshte e veshtire por jo e pamundur tregon Pringsheim. Ne cdo rast vazhdon me tej neurologia kush nuk deshiron ta nise menjehere me ilace agresive hapi i pare mund te jete ai me preparate vitaminash apo ilace te lehta me shume pak efekte anesore. Eumlshte nje rruge e gjate dhe duhen rreth gjashte muaj per te vleresuar rezultatet e arritura dhe per te vendosur se si te vendosesh. Nje terapi eshte ajo qe redukton pergjysme numrin shpeshtesine dhe intensitetin e krizave. Kur arrihet ky objektiv lajmi i mire eshte gjithmone ne menyre graduale te dalesh nga terapia qe ka funksionuar. Per disa eshte e mundur per te tjere ulja e dozes se ilaceve korrespondon me rritjen e numrit te krizave ndaj eshte me mire te vazhdosh me kurat. Shpesh ndodh qe ilaci i zgjedhur nuk funksionon ndoshta sepse nuk jane marre ne konsiderate semundjet apo shqetesimet e tjera. Ne kete rast shpjegon akoma eksperti riniset nga e para derisa te gjendet rruga e duhur e shpetimit. Por duke qene se ilacet e reja ne kete fushe nuk po mungojne menyrat per te gjetur mjekimin e duhur jane te mundshme. Per shembull flitet per molekulat e reja te afta per te bllokuar veprimin e nje neurotransmetuesi qe aktivizohet gjate dhimbjes. Jo vetem kaq. Nje tjeter ilac i quajtur telgagepant duket se do te beje revolucion ne Amerike jane duke u diskutuar problemet e fundit para se te hidhet ne treg. Mbeten akoma shume gjera per tu sqaruar sipas studimeve te neurologeve suedeze telgagepant mund te jete nje mjet shpetimi per te gjithe ata qe nuk gjejne qetesi me ilacet e zakonshme.