Mjedisi, luftë qeseve të plastikës

Tri akte nënligjore për trajtimin e plastikës, baterive dhe pajisjeve elektrike dhe elektronike

Ambalazhet dhe qeset e plastiks jan kthyer n makthin e mjedisit. Ans rrugve, n shtretrit e lumenjve, n plazhe e n zona turistike mbetjet plastike jo vetm po prishin peizazhin, por po rrezikojn seriozisht jetn e qytetarve. Jan specialistt e mjedisit, t cilt vn re se pas prdorimit, plastika gjendet e shprndar n pjese t konsiderueshme t territorit. Pr kt dje, ministri i Mjedisit, Pyjeve dhe Administrimit t Ujrave, Fatmir Mediu, ka prezantuar tri akte nnligjore, t cilat do t merren me trajtimin dhe asgjsimin e mbetjeve plastike, baterive dhe pajisjeve elektrike. Sipas aktit ligjor pr plastikn, nuk do t lejohet prdorimi dhe as tregtimi i ambalazheve dhe materialeve t ambalazheve plastike q prmbajn prbrs kimik sipr norms s caktuar. Po kshtu, aktet e tjera t hartuara pr mbetjet e baterive dhe pajisjet elektronike prcaktojn kufij kohor pr prqindjen e grumbullimit t ktyre mbetjeve dhe mnyrn e asgjsimit.

Plastika

Si nj prej problemeve m t mprehta mjedisore n vendin, akti nnligjor pr trajtimin e mbetjeve t ambalazheve plastike merret gjersisht me kt problem. Kshtu, sipas ktij akti, do t ndalohet prdorimi dhe hedhja n treg e ambalazheve dhe materialeve t ambalazheve q prmbajn plumb, kadmium, mrkur ose krom hekzanvalent me prqindje m t lart se, gjashtqind pjes pr nj milion (ppm), dyqind e pesdhjet pjes pr nj milion (ppm) si dhe njqind pjes pr nj milion (ppm). Kto krkesa nuk do t zbatohen pr ambalazhet q prbhen plotsisht prej qelqi me oksid plumbi. Ndrkoh q do t ndalohet prodhimi dhe hedhja n treg e qeseve plastike t ambalazhit me spesor m t vogl se 15. Ministri Mediu tha: “Prgjegjsit pr menaxhimin e mbetjeve t ambalazheve do t jen prodhuesit, importuesit e mallrave t ambalazhuara, prodhuesit, importuesit e ambalazheve q mbushen n vendin e shitjes, ambalazhuesit si dhe njsit e qeverisjes vendore, pr sasin e mbetjeve nga ambalazhet t gjeneruara n territorin e tyre”. sht vendosur gjithashtu q brenda 31 dhjetorit 2024 duhet realizuar riciklimi i 55-80% i peshs totale t materialeve t mbetjeve nga ambalazhet, ku sipas llojit t materialeve t mbetjeve nga ambalazhet: 60% qelq, 60% letr dhe karton, 50% metale, 22,5% plastik, duke llogaritur vetm at q riciklohet prsri n plastik, dhe 5% dru.

Baterit

Baterit dhe akumulatort, si rezultat i shtimit t mjeteve dhe pajisjeve, q prdorin ato, jan br, gjithashtu, nj shqetsim i madh mjedisor. Baterit prmbajn njkohsisht edhe lnd t rrezikshme, kshtu q administrimi mjedisor i tyre, me qllim edhe riciklimin, do t sjell progres n kt drejtim. Aktualisht, n vendin ton nuk ka nj skem t certifikuar t grumbullimit dhe trajtimit t baterive pas daljes nga prdorimi. Ka shum subjekte q i grumbullojn, por kushtet e tyre t ruajtjes nuk prmbushin standardet e nevojshme mjedisore. Ministri Mediu u shpreh: “Ky akt prmban krkesat e nevojshme pr administrimin e baterive dhe akumulatorve pr t prmbushur standardet mjedisore, n prputhje me direktivat prkatse t BE-s”.

Ndrsa pr trajtimin e baterive dhe akumulatorve, akti nnligjor vendos disa afate kohore pr prqindjet e grumbullimit. Kshtu, prcaktohet se deri m 31 dhjetor t vitit 2016 duhet grumbulluar 25% e baterive, deri n vitin 2020 duhet arritur deri 45%. Nga ana tjetr, ministria ka prcaktuar edhe teknologjin e cila duhet t bj riciklimin. Do t jen autoritetet publike q duhet t inkurajojn zhvillimin e teknologjive t reja t riciklimit dhe trajtimit dhe t nxisin krkime pr metoda riciklimi q mbrojn mjedisin dhe jan me kosto t ult, pr t gjitha baterit dhe akumulatort.

Sipas ktij vendimi, ndalohet hedhja ne landfill ose djegia e mbetjeve nga baterit dhe akumulatort industrial dhe automotiv. Megjithat, ato mund t hidhen n landfill ose t digjen. Prodhuesit e baterive dhe akumulatorve t gjith tipave pajisen me leje mjedisi n zbatim t ligjit “Pr lejet e mjedisit”.

Elektroniket

Nj tjetr akt nnligjor i prezantuar dje nga Ministria e Mjedisit ishte edhe ai pr trajtimin e mbetjeve nga pajisjet elektrike dhe elektronike. Detyrimet m t shumta u prcaktohen prodhuesve, ku u krkohet q deri n gusht 2013, t financojn t paktn grumbullimin e diferencuar, trajtimin, rikuperimin dhe asgjsimin e sigurt n vendet e grumbullimit. Pas ksaj date prodhuesi financon operacionet e prcaktuara m sipr pr mbetjet e produkteve t veta. Po kshtu, sa her q hedh n treg nj produkt t ri, sipas aktit nnligjor, prodhuesi vendos nj garanci q siguron dhe garanton se do t financoj menaxhimin e ktyre mbetjeve.