Mungesa e dialogut pengoi axhenden e integrimit
10/09/2010OSBE publikon raportin e saj vjetor. Kritika dy partive kryesore ne vend PD e PS
Rekomandimet per reformen zgjedhore si dhe verejtjet per median sistemin e drejtesise pronen
Organizata per Siguri dhe Bashkepunim ne Evrope OSBE ne raportin e saj vjetor thekson se klima politike eshte karakterizuar nga mosmarreveshja politike mes qeverise dhe Partise Socialiste ne lidhje me zgjedhjet parlamentare 2009. Ka qene pikerisht kjo mungese e dialogut politik qe megjithese eshte mbajtur nje axhende legjislative vitin e shkuar sidomos ne fusha qe kane te bejne me procesin e liberalizimit te vizave luften kunder krimit te organizuar dhe korrupsionit reformen ekonomike dhe policine gjyqesore ka penguar mundesine e ligjvenesit per te miratuar disa ligje te nevojshme per te cuar perpara axhenden e integrimit. Sipas vleresimit te OSBE-se nje tjeter pasoje e ngercit politik ka qene paaftesia e klases politike per te filluar punen per adoptimin e reformes zgjedhore te nevojshme me qellim permiresimin e metejshem te zgjedhjeve te ardhshme vendore. Referuar afrimit te zgjedhjeve lokale te dekretuara per tu zhvilluar me 8 maj 2011 OSBE-ja sugjeron qe rekomandimet e ODIHR-it dhe sugjerimet e tjera per permiresimin e metejshem te sistemit duhet te zbatohen sa me shpejt. Keto konstatime lidhur me zhvillimet politike kryetari i prezences se OSBE-se ne Shqiperi Bosch i ka prezantuar ne raportin e mbajtur perpara Keshillit te Perhershem te OSBE-se. Probleme ne raport jane prezantuar per sa i takon pavaresise se medies reformes se prones si dhe sugjerimi per te vijuar punen me ceshtjet e korrupsionit dhe trafikimit.
Reforma zgjedhore
Nje vullnet i madh politik duhet per OSBE-ne ne menyre qe te realizohet reforma zgjedhore. Ne raport Bosch permendi jo vetem detaje konkrete nga Kodi Zgjedhor por edhe afatet e ngushta kohore qe kane mbetur per ndryshimin e tij. Sistemi i administratoreve te zgjedhjeve te caktuar politikisht ka qene nje arsye kyce shqetesimi e megjithese heret a vone Shqiperia mund te kaloje ne nje sistem jopartiak te administrimit te zgjedhjeve nje vullnet me i madh politik do te nevojitet per te garantuar permbushjen e plote te standardeve nderkombetare ne zgjedhjet e ardhshme per qeverine vendore. Rekomandimet e ODIHR-it dhe sugjerimet e tjera per permiresimin e metejshem te sistemit duhet te zbatohen sa me shpejt - tha kreu i prezences se OSBE-se. Ai permendi praktiken me te mire nderkombetare e cila sugjeron qe kjo reforme te perfundohet rreth gjashte muaj perpara zgjedhjeve. Meqe zgjedhjet vendore jane planifikuar per tu zhvilluar ne maj 2011 kjo do te thote qe puna duhet te perfundoje brenda nentorit 2010. Duke qene se tani jemi ne shtator dhe nuk eshte bere asnje progres eshte veshtire te shihet se si mund te arrihet afati i nentorit sidomos duke pasur parasysh se komisioneve te meparshme parlamentare ad hoc u eshte dashur perhere mbi tre muaj per te perfunduar punen e tyre. Ne te vertete nje proces konsensual reforme i bazuar ne rekomandimet e raportit te fundit te OSBE-ODIHR-it duhet te filloje sa me shpejt dhe te perfundoje pas nje procesi te pershtatshem konsultimi nje proces me qasje gjitheperfshirese - vijon rekomandimin e tij Bosch.
Administrimi
Nje kusht paresor per mbajtjen e zgjedhjeve te suksesshme sipas OSBE-se do te jete plotesimi i listave te zgjedhesve ne kohen e duhur ku nje qasje bashkepunuese mes qeverise qendrore dhe asaj vendore pa dallim nga ngjyrimet politike do te jete thelbesore per zhvillimin e suksesshem te zgjedhjeve. Por edhe kjo ceshtje po sipas Bosch kerkon vullnet te paleve politike pjesemarrese ne proces.
Pavaresia e institucioneve
Shteti i se drejtes OSBE kritika PS-se e PD-se
Prezenca e OSBE-se ka kritikuar mungesen e opozites ne Parlament per miratimin e disa ligjeve kyce qe kerkonin votat e saj si dhe qeverine shqiptare per menyren se si i hartoje ligjet. Ne kapitullin e saj per menyren e funksionimit te shtetit te se drejtes ky institucion permend se pavaresia e gjyqesori mbetet nje sfide. OSBE-ja e sheh si zhvillim pozitiv pavaresine e Gjykates Kushtetuese dhe shpreh bindjen se kjo prirje do te vazhdoje edhe pasi zevendesimi i dy te tretave te Gjykates te perfundoje. Ne kete kontekst ajo kritikon zbatimin e Kushtetutes nga palet pergjegjese dhe i sugjeron Kuvendit te nderhyje per zgjidhjen e kesaj situate. Mundesia e emerimit te gjashte anetareve te Gjykates ne vitin 2010 eshte ne shkelje te dispozites kushtetuese sipas se ciles nje e treta e anetareve zevendesohet cdo tre vjet ndonese nga ana tjeter mosemerimi i te gjashteve do te shkelte dispoziten qe parashikon kohezgjatjen e mandatit te anetareve te kesaj Gjykate. Kjo situate kerkon nje zgjidhje legjislative brenda pak vjetve te ardhshem per te siguruar qe nuk do te perseritet - thuhet ne raport. Si shembull per te ilustruar situaten e pergjithshme te procesit te hartimit te ligjeve ne Shqiperi Bosch ka permendur rastin e propozimit te projektligjit per SHISH-in dhe terheqjes se tij pasi hasi rezistencen e opozites dhe SHBA-ve. Shqiperia eshte angazhuar per te zhvilluar konsultime me intensive ne fazen e hershme te procesit legjislativ dhe per te pergatitur analiza te opsioneve te politikes perpara se te propozohen ligje te reja. Ne e shohim si nje shenje pozitive ndermarrjen e nje angazhimi te tille. Megjithate sic ka treguar edhe rasti i siperpermendur mbetet ende pune per te bere - deklaron Bosch.
Procesi i decentralizimit
Pushteti qendror dhe ai lokal dialog te apolitizuar
Nje dialog me pak i politizuar mes qeverise qendrore dhe asaj vendore ne menyre qe te ndertohet nje kuader me i qarte. Keshtu sugjeron OSBE-ja per sa i takon decentralizimit. Procesi vete shfaqet shpesh i shkeputur dhe i manget ne transparence ndersa qasjes se qeverise aktualisht i mungon kthjelltesia per strukturen e deshiruar te qeverise vendore dhe rajonale. Sigurimi i burimeve financiare per organet e qeverise vendore nuk ka qene ne hap me sferen e tyre te zgjeruar te pergjegjesive dhe kompetencave per ofrimin e sherbimeve publike. Ndryshimet e vitit 2009 ne ligjin per taksat vendore duket se bien ndesh me ligjin per organizimin dhe funksionimin e qeverise vendore i cili u jep organeve te qeverise vendore te drejten per te vendosur tarifat ne varesi te kostos se sherbimit te dhene - thuhet ne raport. Prezenca sugjeron qe roli i shoqatave te qeverise vendore si avokate te interesave te perbashket vendore gjithashtu duhet forcuar ne menyre qe ato te arrijne potencialin e tyre te konsiderueshem. Shperndarja e fondeve per autoritetet vendore eshte gjithashtu shpesh me pak objektive domethene qe bashkite e drejtuara nga opozita jane me pak te favorizuara sidomos per sa ka te beje me te ashtuquajturat grante konkurruese te cilat akordohen ne konkurrence krahas granteve standarde - vijon ai.
Shkarkimet politike
Gjate vitit 2009 duket se ka pasur nje renie te numrit te ankesave per largime te pajustifikuara nga administrata publike. Prapeseprape akuzat per largime per arsye te aktivizimit opozitar te anetareve te familjes se punonjesve te administrates vazhdojne. Nga numri i madh i punonjesve te administrates publike per te cilet gjykatat dhe organet administrative gjykuan se ishin larguar padrejtesisht shume pak prej tyre jane rregulluar ne pune te pershtatshme. Ne shkurt 2010 perfundoi mandati i Avokatit te Popullit. Megjithese institucioni funksionon pergjithesisht mire mbetet nevoje urgjente per te zgjedhur nje Avokat Populli te ri.
Media shqetesim
Ne fushen e medies burimet financiare dhe transparenca ne tregun e medieve vazhdojne te jene shqetesim. Duket se organet mediatike me me ndikim po perqendrohen gjithnje e me shume ne duart e nje numri te vogel pronaresh. Ska kritere ligjore qe te kufizojne zoterimin e tregut nga nje organ apo grup mediatik ne menyre qe te garantohet pluralizmi. Ekziston nje dispozite e cila e kufizon zoterimin e nje stacioni televiziv kombetar ne 40 por kjo eshte shperfillur. Ne pergjithesi pasiguria ligjore rreth perkufizimit te shpifjes dhe fusheveprimit te ligjit vazhdon dhe nuk ka mbrojtje ligjore per gazetaret ndaj pretendimeve te pajustifikuara per shpifje.
Reforma e prones
Investimet dhe huadhenia private dhe publike do te vazhdojne te hasin pengesa derisa te garantohet pronesia. Ceshtja nderlikohet me tej nga nje kuader ligjor qe eshte kompleks dhe nuk jep nje perkufizim te njetrajtshem te pronesise. Nje tjeter shqetesim jane kerkesat e pazgjidhura te ish-pronareve per kompensim dhe kthim te prones se konfiskuar gjate regjimit te kaluar. Shoqatat qe perfaqesojne ish-pronaret kane vene ne dukje ne menyre te perseritur se deri me sot shume pak ish-pronareve u eshte kthyer toka apo u eshte dhene kompensim. Ekziston shqetesimi se keto ceshtje nuk do te gjejne zgjidhje derisa qeveria te beje perparim te metejshem ne zhvillimin e nje strategjie per reformen e prones dhe te identifikoje pengesat qe vonojne procesin e kthimit. Mungesa e nje kuadri te qarte strategjik ka rezultuar ne nje planifikim te dobet dhe nje shperndarje te pamjaftueshme te burimeve buxhetore per te garantuar zbatimin e ligjeve per pronen.
Rekomandimet per reformen zgjedhore si dhe verejtjet per median sistemin e drejtesise pronen
Organizata per Siguri dhe Bashkepunim ne Evrope OSBE ne raportin e saj vjetor thekson se klima politike eshte karakterizuar nga mosmarreveshja politike mes qeverise dhe Partise Socialiste ne lidhje me zgjedhjet parlamentare 2009. Ka qene pikerisht kjo mungese e dialogut politik qe megjithese eshte mbajtur nje axhende legjislative vitin e shkuar sidomos ne fusha qe kane te bejne me procesin e liberalizimit te vizave luften kunder krimit te organizuar dhe korrupsionit reformen ekonomike dhe policine gjyqesore ka penguar mundesine e ligjvenesit per te miratuar disa ligje te nevojshme per te cuar perpara axhenden e integrimit. Sipas vleresimit te OSBE-se nje tjeter pasoje e ngercit politik ka qene paaftesia e klases politike per te filluar punen per adoptimin e reformes zgjedhore te nevojshme me qellim permiresimin e metejshem te zgjedhjeve te ardhshme vendore. Referuar afrimit te zgjedhjeve lokale te dekretuara per tu zhvilluar me 8 maj 2011 OSBE-ja sugjeron qe rekomandimet e ODIHR-it dhe sugjerimet e tjera per permiresimin e metejshem te sistemit duhet te zbatohen sa me shpejt. Keto konstatime lidhur me zhvillimet politike kryetari i prezences se OSBE-se ne Shqiperi Bosch i ka prezantuar ne raportin e mbajtur perpara Keshillit te Perhershem te OSBE-se. Probleme ne raport jane prezantuar per sa i takon pavaresise se medies reformes se prones si dhe sugjerimi per te vijuar punen me ceshtjet e korrupsionit dhe trafikimit.
Reforma zgjedhore
Nje vullnet i madh politik duhet per OSBE-ne ne menyre qe te realizohet reforma zgjedhore. Ne raport Bosch permendi jo vetem detaje konkrete nga Kodi Zgjedhor por edhe afatet e ngushta kohore qe kane mbetur per ndryshimin e tij. Sistemi i administratoreve te zgjedhjeve te caktuar politikisht ka qene nje arsye kyce shqetesimi e megjithese heret a vone Shqiperia mund te kaloje ne nje sistem jopartiak te administrimit te zgjedhjeve nje vullnet me i madh politik do te nevojitet per te garantuar permbushjen e plote te standardeve nderkombetare ne zgjedhjet e ardhshme per qeverine vendore. Rekomandimet e ODIHR-it dhe sugjerimet e tjera per permiresimin e metejshem te sistemit duhet te zbatohen sa me shpejt - tha kreu i prezences se OSBE-se. Ai permendi praktiken me te mire nderkombetare e cila sugjeron qe kjo reforme te perfundohet rreth gjashte muaj perpara zgjedhjeve. Meqe zgjedhjet vendore jane planifikuar per tu zhvilluar ne maj 2011 kjo do te thote qe puna duhet te perfundoje brenda nentorit 2010. Duke qene se tani jemi ne shtator dhe nuk eshte bere asnje progres eshte veshtire te shihet se si mund te arrihet afati i nentorit sidomos duke pasur parasysh se komisioneve te meparshme parlamentare ad hoc u eshte dashur perhere mbi tre muaj per te perfunduar punen e tyre. Ne te vertete nje proces konsensual reforme i bazuar ne rekomandimet e raportit te fundit te OSBE-ODIHR-it duhet te filloje sa me shpejt dhe te perfundoje pas nje procesi te pershtatshem konsultimi nje proces me qasje gjitheperfshirese - vijon rekomandimin e tij Bosch.
Administrimi
Nje kusht paresor per mbajtjen e zgjedhjeve te suksesshme sipas OSBE-se do te jete plotesimi i listave te zgjedhesve ne kohen e duhur ku nje qasje bashkepunuese mes qeverise qendrore dhe asaj vendore pa dallim nga ngjyrimet politike do te jete thelbesore per zhvillimin e suksesshem te zgjedhjeve. Por edhe kjo ceshtje po sipas Bosch kerkon vullnet te paleve politike pjesemarrese ne proces.
Pavaresia e institucioneve
Shteti i se drejtes OSBE kritika PS-se e PD-se
Prezenca e OSBE-se ka kritikuar mungesen e opozites ne Parlament per miratimin e disa ligjeve kyce qe kerkonin votat e saj si dhe qeverine shqiptare per menyren se si i hartoje ligjet. Ne kapitullin e saj per menyren e funksionimit te shtetit te se drejtes ky institucion permend se pavaresia e gjyqesori mbetet nje sfide. OSBE-ja e sheh si zhvillim pozitiv pavaresine e Gjykates Kushtetuese dhe shpreh bindjen se kjo prirje do te vazhdoje edhe pasi zevendesimi i dy te tretave te Gjykates te perfundoje. Ne kete kontekst ajo kritikon zbatimin e Kushtetutes nga palet pergjegjese dhe i sugjeron Kuvendit te nderhyje per zgjidhjen e kesaj situate. Mundesia e emerimit te gjashte anetareve te Gjykates ne vitin 2010 eshte ne shkelje te dispozites kushtetuese sipas se ciles nje e treta e anetareve zevendesohet cdo tre vjet ndonese nga ana tjeter mosemerimi i te gjashteve do te shkelte dispoziten qe parashikon kohezgjatjen e mandatit te anetareve te kesaj Gjykate. Kjo situate kerkon nje zgjidhje legjislative brenda pak vjetve te ardhshem per te siguruar qe nuk do te perseritet - thuhet ne raport. Si shembull per te ilustruar situaten e pergjithshme te procesit te hartimit te ligjeve ne Shqiperi Bosch ka permendur rastin e propozimit te projektligjit per SHISH-in dhe terheqjes se tij pasi hasi rezistencen e opozites dhe SHBA-ve. Shqiperia eshte angazhuar per te zhvilluar konsultime me intensive ne fazen e hershme te procesit legjislativ dhe per te pergatitur analiza te opsioneve te politikes perpara se te propozohen ligje te reja. Ne e shohim si nje shenje pozitive ndermarrjen e nje angazhimi te tille. Megjithate sic ka treguar edhe rasti i siperpermendur mbetet ende pune per te bere - deklaron Bosch.
Procesi i decentralizimit
Pushteti qendror dhe ai lokal dialog te apolitizuar
Nje dialog me pak i politizuar mes qeverise qendrore dhe asaj vendore ne menyre qe te ndertohet nje kuader me i qarte. Keshtu sugjeron OSBE-ja per sa i takon decentralizimit. Procesi vete shfaqet shpesh i shkeputur dhe i manget ne transparence ndersa qasjes se qeverise aktualisht i mungon kthjelltesia per strukturen e deshiruar te qeverise vendore dhe rajonale. Sigurimi i burimeve financiare per organet e qeverise vendore nuk ka qene ne hap me sferen e tyre te zgjeruar te pergjegjesive dhe kompetencave per ofrimin e sherbimeve publike. Ndryshimet e vitit 2009 ne ligjin per taksat vendore duket se bien ndesh me ligjin per organizimin dhe funksionimin e qeverise vendore i cili u jep organeve te qeverise vendore te drejten per te vendosur tarifat ne varesi te kostos se sherbimit te dhene - thuhet ne raport. Prezenca sugjeron qe roli i shoqatave te qeverise vendore si avokate te interesave te perbashket vendore gjithashtu duhet forcuar ne menyre qe ato te arrijne potencialin e tyre te konsiderueshem. Shperndarja e fondeve per autoritetet vendore eshte gjithashtu shpesh me pak objektive domethene qe bashkite e drejtuara nga opozita jane me pak te favorizuara sidomos per sa ka te beje me te ashtuquajturat grante konkurruese te cilat akordohen ne konkurrence krahas granteve standarde - vijon ai.
Shkarkimet politike
Gjate vitit 2009 duket se ka pasur nje renie te numrit te ankesave per largime te pajustifikuara nga administrata publike. Prapeseprape akuzat per largime per arsye te aktivizimit opozitar te anetareve te familjes se punonjesve te administrates vazhdojne. Nga numri i madh i punonjesve te administrates publike per te cilet gjykatat dhe organet administrative gjykuan se ishin larguar padrejtesisht shume pak prej tyre jane rregulluar ne pune te pershtatshme. Ne shkurt 2010 perfundoi mandati i Avokatit te Popullit. Megjithese institucioni funksionon pergjithesisht mire mbetet nevoje urgjente per te zgjedhur nje Avokat Populli te ri.
Media shqetesim
Ne fushen e medies burimet financiare dhe transparenca ne tregun e medieve vazhdojne te jene shqetesim. Duket se organet mediatike me me ndikim po perqendrohen gjithnje e me shume ne duart e nje numri te vogel pronaresh. Ska kritere ligjore qe te kufizojne zoterimin e tregut nga nje organ apo grup mediatik ne menyre qe te garantohet pluralizmi. Ekziston nje dispozite e cila e kufizon zoterimin e nje stacioni televiziv kombetar ne 40 por kjo eshte shperfillur. Ne pergjithesi pasiguria ligjore rreth perkufizimit te shpifjes dhe fusheveprimit te ligjit vazhdon dhe nuk ka mbrojtje ligjore per gazetaret ndaj pretendimeve te pajustifikuara per shpifje.
Reforma e prones
Investimet dhe huadhenia private dhe publike do te vazhdojne te hasin pengesa derisa te garantohet pronesia. Ceshtja nderlikohet me tej nga nje kuader ligjor qe eshte kompleks dhe nuk jep nje perkufizim te njetrajtshem te pronesise. Nje tjeter shqetesim jane kerkesat e pazgjidhura te ish-pronareve per kompensim dhe kthim te prones se konfiskuar gjate regjimit te kaluar. Shoqatat qe perfaqesojne ish-pronaret kane vene ne dukje ne menyre te perseritur se deri me sot shume pak ish-pronareve u eshte kthyer toka apo u eshte dhene kompensim. Ekziston shqetesimi se keto ceshtje nuk do te gjejne zgjidhje derisa qeveria te beje perparim te metejshem ne zhvillimin e nje strategjie per reformen e prones dhe te identifikoje pengesat qe vonojne procesin e kthimit. Mungesa e nje kuadri te qarte strategjik ka rezultuar ne nje planifikim te dobet dhe nje shperndarje te pamjaftueshme te burimeve buxhetore per te garantuar zbatimin e ligjeve per pronen.