Nderron jete ish-presidenti cek Vaclav Havel
Havelin e kane pyetur nje here se cfare ka qene gjeja me absurde gjate presidences se tij. Pergjigjja ishte kjo Qe ka qene aq gjate president dhe me vone i njerit prej dy shteteve Nje here i ekosllovakise dhe pastaj prej vitit 1993 i ekise.
Havel na Hrad Haveli ne kala thirren demonstruesit ne nentor te vitit 1989 ne sheshin Vencel te Prages. Shkrimtari i vogel me mustaqe qe ne vitin 1989 ndodhej ende ne burgun komunist duhet te behet tani president.
E verteta dhe dashuria duhet te fitojne mbi genjeshtrat dhe urrejtjen. Keto fjale u tha Haveli protestuesve dhe disa jave me vone u be president. Nje njeri i qete modest i cili papritur u be ne mbare boten simboli i nje fillimi te ri demokratik te vendit te tij. Ne nje fjalim ne kongresin amerikan Havel tha
Shkolla ime e vetme ka qene jeta
Une kam dy muaj qe jam president dhe nuk kam bere ndonje shkolle presidentesh. Shkolla ime e vetmeka qene jeta.
Ai nuk kishte patur jete te lehte deri ne ate moment. Per shkak te origjines se tij borgjeze ai fillimisht nuk u lejua te studjoje. Punoi si punetor ne teater shkroi veprat e tij te para dhe u be kritik i regjimit ne vitin 1968 kur trupat e Paktit te Varshaves marshuan ne Prage dhe ne vitin 1977 si njeri nga themeluesit e levizjes demokratike Charta 77. Nje ironi e historise Haveli vete ishte ai qe ne korrik te vitit 1991 vulosi fundin e paktit te Varshaves. Ajoka qenedita mee shenuar per te si president pati thene ai me vone.
Bildunterschrift Qershor 1990 Haveli ne Prage
Ai moment kur une isha ne takimin e fundit te paktit te Varshaves. Une njoftova se Pakti i Varshaves e perfundoi misionin e tij. Me kete moment perfundoi me te vertete ndarja bipolare e botes ne sfera interesi.
Havel denoi qe heret debimin e sudeteve gjermane
Havel ishte gjithashtu njeri i pajtimit. Ai ishte ai qe denoi per here te pare debimin e sudeteve gjermane Ky nuk ishte denim por hakmarrje. Pervec kesaj ne nuk i kemi perzene per shkak se eshte provuar faji i secilit por sepse i perkisnin nje populli te caktuar. Dhe keshtu duke supozuar se po i hapim rrugen drejtesise historike neu kemi shkaktuar vuajtje shume njerezve te pafajshem sidomos grave dhe femijeve.
Presidenca e Havelit kishte gjithashtu edhe ore te hidhura.
Nga president cekosllovak ne president cek
Mjaft me Havelin therrisnin ne vere te vitit1992 nacionalistet sllovake dhe e gjuanin me veze. Pak me vone Havel dha doreheqjen si president i ekosllovakise Te dashur bashkeqytetare. Sot 17.7. ne oret e drekes kancelari Karel Schwarzenberg i ka dorezuar asamblese federale letren time ku une njoftoj se me 20 korrik 1992 ne oren 1800 do te jap doreheqjen nga posti i presidentit te RFCS. Ju uroj shume fat shendet dhe shprese ne te ardhmen.
Vendi u nda. Ne vitin 1993 Haveli u be presidenti i pare i Republikes eke dhe qendroi dhjete vjet megjithe semundjet e renda. Nje president kritik nje moralist qe e coi vendin drejt perendimit por i cili e kritikonte edhe kete perendim.
Bildunterschrift Presidenti cek Vaclav Havel dhe papa Gjon Pali II ne Prage ne prill 1990
Nje civilizim global qe sot mbulon te gjithe boten qe imponon te njejtat produkte te njejtat zakone te njejtat menyra sjelljeje dhe forma komunikimi te gjitha keto na afrojne me njeri-tjetrin por ne te njejten kohe provokojne reagime ne te kunderten ne formen e nacionalizmit ne rritje te fundamentalizmit dhe fanatizmit etnik fetar social dhe ideologjik.
E pamundur nje jete pa politike
Ne fillim te vitit 2003 perfundoi mandati i tij i fundit. Por pensionin ai nuk e pranonte as ne kete kohe. Ai u angazhua per te drejtat e njeriut aty ku ata duhej te zbatoheshin apo se paku aty ku disa besonin se duhej te zbatoheshin ne Irak per shembull. Kjo ishte irrituese sidomos ne perendim te Evropes ku imazhi i njeriut te mire nga Praga nisi te tronditej.
Por Haveli u be perseri krijues. Ai shkroi nje liber per presidencen e tij. Dhe endrra me e madhe e nje dramaturgu shkroi edhe nje here nje pjese teatrale.
Odchzeni Largimi quhej ajo dhe u vu ne skene me sukses te madh ne vitin 2008. Nje pjese per nje ish politikan i cili pa politiken cmendet. Jo theksonte shpesh Vaclav Havel ne muajt e fundit te jetes se tij pjesa teatrale nuk ka asgje autobiografike.
Autor Peter Hornung/Angjelina Verbica
Redaktoi Mimoza Kelmendi