Nga Beogradi në Sarajevë, pajtim me pengesa
Procesi i pajtimit mes dy etnive vazhdon. Nj shenj e qart e ksaj sht linja hekurudhore mes dy kryeqyteteve, Sarajev dhe Beograd, vn n pun q prej gjasht muajsh. Linja qndroi e ndrprer pr dy dekada. N 12 korrik prkujtohet prvjetori i 15-t i gjenocidit n Srebrenic. N fund t marsit parlamenti serb dnoi masakrn e serbve boshnjak ndaj myslimanve boshnjak n Bosnje-Hercegovin. Ndrkoh procesi i pajtimit mes dy etnive vazhdon. Nj shenj e qart e ksaj sht linja hekurudhore mes dy kryeqyteteve, Sarajev dhe Beograd, vn n pun q prej gjasht muajsh. Kjo linj qndroi e ndrprer pr dy dekada me radh. Por treni simbolik ka mbrritur n realitetet e vshtira ballkanike.
Treni pr n Beograd nuk do t niset nesr, bn t ditur kalimthi kryetari i kryesis s hekurudhs boshnjake n Sarajev. Puntort e hekurudhs jan n grev, thot Narcis Dzumhur, djal i nj familjeje prej vitesh t punsuar n hekurudh, gati pr t dal n pension. Me nj cigare dhe me kafen tipike turke, Dzumhur betohet se nuk ka 't bj, kur puntort e tij paguhen me disa muaj vones. Qeveria, pronari nuk kan para, shkak kriza financiare. N t njjtn koh shoqria e hekurudhave e pjess kroato-boshnjake t Bosnje-Hercegovins investon 70 milion euro n trena t shpejtsis s lart. Ata n t ardhmen do t zvoglojn kohn e udhtimit nga Sarajeva n Beograd n katr or.
Dzumhur: "Qllimi yn sht q t bashkojm si familjet e ndara nga lufta dhe dbimi, ashtu edhe t prmirsojm marrdhniet mes njerzve t biznesit n kto tre vende."
Hekurudha t on nga pjesa boshnjake e federats prmes pjess serbe t Bosnje-Hercegovins dhe Kroacis lindore n kryeqytetin serb. N do kufi, edhe n kufirin mes dy pjesve t Bosnjs, ndrrohen si lokomotiva ashtu edhe personeli. Udhtimi zgjat 8 or e 45 minuta-pr nj gjatsi prej 450 kilometrash. Bileta m e lir kushton rreth 17 euro. Nuk sht pr t'u uditur q shoqria e hekurudhave nuk mund t paguaj rrogat, thot fatorino Hajrudin. "Nga pikpamja ekonomike ky tren nuk prbn asnj interes, sepse nuk sjell ndonj prfitim. Nuk udhtojn shum njerz me t, q t mbulohen shpenzimet pr udhtimin nga Sarajeva n Beograd. Bhet fjal m shum pr politik. Ka t ngjar q ka edhe ai rndsin e vet, pr hir t marrdhnieve mes njerzve dhe popujve, pr t ndrtuar ura mes nesh".
Boshnjaku Hajrudin nga ana e tij nuk mund t bj shum pr ndrtimin e ktyre urave. Fatorinoja nuk arrin t shkoj deri n Beograd, pasi n Doboj, n stacionin e par t pjess s Republiks boshnjako-serbe, ai i dorzon trenin kolegve boshnjako-serb. Nuk kemi probleme, thot ai, respektohen vetm formalitetet. N Doboj dgjohen vrshllima, prplasje dhe uturima. Lokomotiva lidhet me vagont, motort ndizen. Burrat veshur me uniforma blu hedhin nj vshtrim t fundit n dokumente. Nj zotri me nj beret t kuqe prshndet me dor. Me ngadal lokomotiva vihet n lvizje. Me m shum se nj or vones merret m n fund drejtimi verior. Normalisht treni ndrlidhs pr qytetet me numrin 258, ka tre vagon, njrin nga pjesa boshnjako-kroate, tjetrin nga ajo boshnjako-serbe, dhe i fundit i prket shoqris serbe t hekurudhave. Vagoni boshnjak mungon kt dit pr shkak t grevs. N tren ku ofrohen vende pr 158 vet, ulen jo m shum se nj duzin njerzish. N restorantin e vagonit ofrohen pije dhe ushqime t thata. Shefi i restorantit, Rade kujton koht e vjetra, para lufts jugosllave: "Udhtart jan gjithmon t knaqur dhe shprehin keqardhjen pse treni sht kaq bosh. M t vjetrit kujtojn koht kur ky tren ishte plot. N at koh njerzit kishin pun". Asokohe - sht fjala pr vitet tetdhjet. Shteti shumkombsh jugosllav i kishte ende punt mir. Sarajeva ishte qyteti mikprits i lojrave olimpike n vitin 1984. Ather treni elegant "Olympic express" i onte tregtart dhe turistt nga Beogradi n Sarajav n vagon t mdhenj t rregulluar mir.
Sot nuk udhton askush direkt nga Sarajeva n Beograd
Momiri ka hipur n stacionin e Dobojit. Serbi boshnjak, n mesin e dyzetave punon n shoqrin e hekurudhave dhe udhton falas. "Dogana jon, pastaj tjetra, pastaj ajo n Serbi... treni qndron shum shpesh, udhtimi zgjat pr kt arsye shum, dhe kjo sht problem. Por ne duhet t lidhemi, t udhtojm npr bot. Nuk mund t jetojm sikur jetojm pas nj gardhi”. N bregun kroat t Savs, n qytetin Samac, Momiri q ka si bagazh vetm nj qese me vete, sht i vetmi q kontrollohet nga policia kufitare kroate. Ndrkoh q ndrrohet lokomotiva, polict japin me radiomarrse njoftimin se personi i kontrolluar nuk sht person i krkuar pr krime lufte. Pas nj kontrolli tjetr, treni ndrkombtar lviz si nj tren shtits ngadal nga Sava n Danub. N Beograd mbrrijm n mbrmje me m shum se nj or vones dhe t lodhur. Mngjesin tjetr, aktivisti pr paqen, Nenad Vukosavljevic nuk do t'ia dij pr simbolikn e nj treni t till. "T ndrtosh marrdhniet sigurisht sht e mundur dhe pavarsisht nga rifillimi i puns s linjs hekurudhore, por sht e trishtueshme q ky tren pr nj udhtim t till t merr kaq koh, dhe ndrron aq shpesh lokomotivat. Ky sht thjesht nj tregues jo i mir. Nuk dua t mas gjendjen e marrdhnieve mes vendeve tona me nj tren t till". Vukosavljevic udhton si shum serb, boshnjak dhe kroat t tjer n rajon me makin.