Nis shperndarja e teksteve shkollore
Denisa Xhoga
Ndryshe nga vitet e meparshme kur ne librarite e kryeqytetit krijoheshin radhe te gjata per marrjen e teksteve shkollore, kete vit Ministria e Arsimit dhe Shkences per t'i shmangur ato, vendosi qe t'i shperndaje tekstet qe ne fillim te muajit gusht. Sipas shitesve, prane librarive ka pasur te interesuar qe ne ditet e para. Keshtu, tekstet baze kane mberritur ne shumicen e librarive te qytetit. Nderkohe, Ministria e Arsimit ka shtuar numrin e pikave te shitjes, pasi librarite do te tregtojne edhe alter-tekstet. Gjithashtu, cdo shkolle do te kete te percaktuar piken e shitjes se librave shkollore, librat qe nxenesit do te perdorin per kete vit, si dhe shtepine botuese ne te cilen jane shtypur keto libra. Sipas te dhenave, shitja e librit shkollor do te vazhdoje ne keto librari pergjate gjithe vitit shkollor. Por nga ana tjeter, skema e re e aplikimit mbi shperndarjen e librave shkollore ne arsimin parauniversitar, do te vijoje te rimbursohet sipas kategorive te caktuara nga Ministria e Arsimit edhe per kete vit shkollor, ndersa shperndarja e tyre tek nxenesit pervec librarive do te behet dhe nga Posta Shqiptare, sidomos per zonat e largeta te vendit.
Fondi i rimbursimit per 2008
Nderkohe, ka perfunduar procesi i shperndarjes se fondeve te kompensimit te librit shkollor, pasi rreth 93 per qind e 2.5 milione eurove qe ishte fondi i parashikuar per kompensim ne buxhetin e vitit 2008, eshte shperndare tek prinderit dhe nxenesit. Keta te fundit, arriten te terheqin masen e subvencionit neper pikat e postave dhe bankat, pasi dorezuan mandatet e faturave prane drejtorive te shkollave te mesme. Masa e subvencionimit do te jete e njejte edhe per kete vit shkollore, nga ku 50-70 per qind shkon per mbulimin e cmimit te librit nga buxheti i shtetit. "Bazuar ne skemen e ndjekur per shperndarjen e teksteve mesimore, vlera e kompensimit te librave shkollore u kalon drejtperdrejt perdoruesve, domethene prinderve dhe nxenesve, ndryshe nga skema e vjeter kur subvencioni iu kalonte botuesve. Ndersa ne skemen e qeverise se shkuar socialiste, e cila operonte me tendere mes shtypshkronjave, me shume se 50 per qind e sasise se librave shkollore, perfundonte ne treg te zi", deklarojne specialistet e Arsimit te Larte. Keshtu, nese libri e ka vleren e kostos 300 leke, subvencioni i shtetit per kete liber eshte 150 leke, ndersa shtepia botuese vendos ne kopertine cmimin real 300 leke dhe e prodhon librin sipas kesaj kostoje, me te cilen ka konkurruar dhe eshte certifikuar. Fondet e planifikuara nga shteti (pra subvencioni i librit shkollor, qe ne kete rast eshte 150 leke) shkojne tek perdoruesi, duke menjanuar mundesine per abuzim.
Subvencionimi i teksteve, nga fondet e buxhetit
Subvencionimi per tekstet shkollore gjate vitit te ardhshem mesimor, do te mbulohet serish nga fondet e buxhetit te shtetit, me ndryshimin e vetem qe kompensimi te kaloje i gjithi per arsimin baze. Mbulimi me subvencionim i teksteve shkollore do t'i kushtoje buxhetit te shtetit rreth 2.8 milione euro. Ky eshte fondi i percaktuar nga strukturat arsimore qe do te shkoje per kompensimin e teksteve shkollore, per nxenesit e arsimit baze. Nderkohe, kane nisur procedurat per percaktimin e modaliteteve te reja mbi bazen e te cilave kompensimi dhe sigurimi i teksteve do te perfshihet dhe ne sistemin parashkollor, ne menyre qe te permiresohet cilesia e mesimdhenies dhe e nxenies qe ne moshe te vogel. Megjithate, detajet specifike ne lidhje me masen e kompensimit te teksteve sipas kategorive si per arsimin 9-vjecare, ashtu dhe per ate shkollor, pritet te detajohen ne vijimesi. Gjithashtu, jane percaktuar edhe tekstet alternative te perzgjedhura nga vete shkollat dhe te miratuara nga bordi perkates ne MASH.
Lista me tekstet mesimore
Lista me tekstet mesimore eshte percaktuar dhe ajo, do te perdoret ne te gjitha shkollat e arsimit parauniversitar gjate vitit te ardhshem mesimor. Duke filluar nga dita e djeshme, ka filluar edhe shperndarja e shitja e teksteve, sipas pikave tashme te percaktuara ne nivel shkolle. Drejtuesit e dikasterit te arsimit kane pohuar gjate dites se djeshme, se skema e shperndarjes se teksteve do te jete e njejte si procedura e vitit te shkuar, cka do te minimizoje krijimin e radheve te gjata para dyerve te librarive, apo edhe pikave te tregtimit. Aktualisht, cdo shkolle tashme ka afishuar dhe listen e alternativave mesimore qe do te vere ne funksionim te vitit shkollor sipas klasave perkatese. Pervec, alternativave te perzgjedhura, prane shkolles prinderit do te njihen dhe me pikat se ku duhet te drejtohen per te blere tekstet. Pas rishikimeve te bera nga te gjitha kerkesat e paraqitura per tekste, kete vit bordi i miratimit ka certifikuar rreth 544 alternativa te ndryshme.
Ndryshimet e reja per vitin 2009-2010
Njekohesisht per vitin mesimor 2008-2009 eshte menduar qe te behen ndryshime te tjera lidhur me masat e kompensimit te teksteve shkollore sipas klasave perkatese. Ndersa procedura e shperndarjes se librave tek nxenesit do te vijoje te jete po e njejte si vitin e shkuar, duke perfshire dhe faktin qe kesaj radhe, shperndarja do te kaloje dhe nepermjet degeve te postes.
Projekti per shtimin e 50 klasave te reja
Viti i ardhshem shkollor do te shoqerohet me shtimin e klasave qe do te ndihmojne ne parapergatitjen e femijeve te moshes 5-6-vjecare, qe do t'i nenshtrohen arsimit te detyruar. Aktualisht jane te hapura 50 klasa, teksa pritet te hapen edhe 50 te tjera. Specialistet e arsimit parauniversitar kane pohuar se, ky projekt tashme synon hapjen e ketyre klasave jo vetem ne kopshtet ekzistuese, por dhe ne ambientet e shkollave 9-vjecare. Drejtues te arsimit 9-vjecar dhe parashkollor ne Ministrine e Arsimit shprehen se, perfshirja e femijeve ne keto klasa deri me sot eshte bazuar sipas parimit te deshires. "Aktualisht ne kopshte terhiqen rreth 65 per qind e kesaj grup-moshe dhe ne duam qe shpejt te arrijme qe te gjithe 5-6-vjecaret te pergatiten per nje vit per te hyre ne klasen e pare. Ne kemi hapur 50 klasa pergatitore prane shkollave 9-vjecare ne gjithe vendin. Kemi rreth 1.300 femije te kesaj moshe, qe nuk kane qene me pare ne kopsht. Fakti eshte qe pothuajse 28 per qind e ketyre femijeve u perkasin grupeve etnike rome dhe egjiptiane", theksojne drejtuesit e MASH-it.
Matura Shteterore, shperndahet Libri i Transparences
Nese nxenesit konstatojne pasaktesi ne te dhenat e tyre, maturantet duhet te plotesojne formularin e korrigjimeve. Nderkohe qe, para nxjerrjes se ketij formulari, Ministria e Arsimit ka shperndare neper shkolla Librin e Transparences, ku ky liber eshte bere element perberes i Matures Shteterore. Sikurse vitin e kaluar mesimor edhe kete vit, Libri i Transparences do t'u vije ne ndihme maturanteve per informimin e tyre, pasi pershkruhet i gjithe procesi i Matures Shteterore dhe pranimeve ne universitete. Ne Librin e Transparences, cdo kandidat maturant ka te gjithe elementet perberes te rezultateve te perfundimit te shkolles se mesme, te provimeve me zgjedhje, preferencat e perzgjedhura prej tij per programet e studimit (deget), qe ofrojne universitetet per vitin akademik 2009-2010. Mbi bazen e elementeve te lartpermendur, ne liber pasqyrohen dhe piket e fituara nga secili maturant per cdo preference, te llogaritura ne baze te koeficienteve te percaktuar nga universitetet. Libri i Transparences kete vit u botua per secilin qark me te dhenat e kandidateve maturante te shkollave te cdo rrethi. Per secilin rreth renditen shkollat e mesme te tij dhe maturantet e cdo shkolle. Nuk perfshihen ne Librin e Transparences, maturantet qe rezultojne mbetes ne nje nga kater provimet e Matures. Ne Librin e Transparences, secili maturant ka kutine e tij, ku ne rreshtin e pare jepen: Numri rendor; Numri identifikues i maturantit (ID), qe e ka shoqeruar gjate gjithe procesit te Matures Shteterore; Emri, atesia, mbiemri, datelindja; djathtas jane vendosur emertimi i profilit te shkolles se mesme qe ka mbaruar (eshte nje nga 48 profilet e plotesuar ne Formularin A1) dhe se fundi numri i ketij profili. Ne pjesen majtas, jane emertesat dhe notat e shkallezuara te pese elementeve te Matures Shteterore, ne baze te te cilave llogariten piket. Keto elemente jane dhene jo vetem me numrin e programit te studimit, por dhe me emertesen perkatese.
Studentet, mesim nga ora 8 deri ne 20 te mbremjes
Leksionet dhe seminaret, do te fillojne rreth ores tete te mengjesit dhe do te perfundojne rreth ores 20:00 te mbremjes. Nje nga arsyet eshte fluksi i madh i studenteve. Kjo ka qene deklarata e rektorit te nje prej universiteteve me te medha ne vend, atij te Politeknikut Jorgaq Kacani. "Deri ne oren 8-9 te darkes, dyert e universitetit do te jene te hapura, jo vetem per te zhvilluar procesin mesimor, por nga ana tjeter per te zhvilluar dhe procesin kerkimore nga ana e studenteve, per te zhvilluar studimin e pavarur te studenteve ne te gjitha auditoret qe disponon Universiteti Politeknik i Tiranes, ne menyre qe ne te realizojme ate cka thone kreditet, qe i atashohen studimeve te nivelit te larte, ku nje kredit parashikon 12.5 ore ne auditor", beri te ditur Kacani. Nga ana tjeter, Universiteti Politeknik, tashme ka gati krijimin e nje kampusi dhe se brenda vitit do te mbyllen te gjitha procedurat per ndertimin e tij. Per sa i perket stafit pedagogjik, pohohet se eshte shtuar numri i pedagogeve, nderkohe qe kete vit mendohet te rishikohen dhe programet e sistemit te Bolonjes, nese do te kete nevoje per permiresime, pasi perfundon dhe brezi i pare, per Universitetin Politeknik.
Ndryshe nga vitet e meparshme kur ne librarite e kryeqytetit krijoheshin radhe te gjata per marrjen e teksteve shkollore, kete vit Ministria e Arsimit dhe Shkences per t'i shmangur ato, vendosi qe t'i shperndaje tekstet qe ne fillim te muajit gusht. Sipas shitesve, prane librarive ka pasur te interesuar qe ne ditet e para. Keshtu, tekstet baze kane mberritur ne shumicen e librarive te qytetit. Nderkohe, Ministria e Arsimit ka shtuar numrin e pikave te shitjes, pasi librarite do te tregtojne edhe alter-tekstet. Gjithashtu, cdo shkolle do te kete te percaktuar piken e shitjes se librave shkollore, librat qe nxenesit do te perdorin per kete vit, si dhe shtepine botuese ne te cilen jane shtypur keto libra. Sipas te dhenave, shitja e librit shkollor do te vazhdoje ne keto librari pergjate gjithe vitit shkollor. Por nga ana tjeter, skema e re e aplikimit mbi shperndarjen e librave shkollore ne arsimin parauniversitar, do te vijoje te rimbursohet sipas kategorive te caktuara nga Ministria e Arsimit edhe per kete vit shkollor, ndersa shperndarja e tyre tek nxenesit pervec librarive do te behet dhe nga Posta Shqiptare, sidomos per zonat e largeta te vendit.
Fondi i rimbursimit per 2008
Nderkohe, ka perfunduar procesi i shperndarjes se fondeve te kompensimit te librit shkollor, pasi rreth 93 per qind e 2.5 milione eurove qe ishte fondi i parashikuar per kompensim ne buxhetin e vitit 2008, eshte shperndare tek prinderit dhe nxenesit. Keta te fundit, arriten te terheqin masen e subvencionit neper pikat e postave dhe bankat, pasi dorezuan mandatet e faturave prane drejtorive te shkollave te mesme. Masa e subvencionimit do te jete e njejte edhe per kete vit shkollore, nga ku 50-70 per qind shkon per mbulimin e cmimit te librit nga buxheti i shtetit. "Bazuar ne skemen e ndjekur per shperndarjen e teksteve mesimore, vlera e kompensimit te librave shkollore u kalon drejtperdrejt perdoruesve, domethene prinderve dhe nxenesve, ndryshe nga skema e vjeter kur subvencioni iu kalonte botuesve. Ndersa ne skemen e qeverise se shkuar socialiste, e cila operonte me tendere mes shtypshkronjave, me shume se 50 per qind e sasise se librave shkollore, perfundonte ne treg te zi", deklarojne specialistet e Arsimit te Larte. Keshtu, nese libri e ka vleren e kostos 300 leke, subvencioni i shtetit per kete liber eshte 150 leke, ndersa shtepia botuese vendos ne kopertine cmimin real 300 leke dhe e prodhon librin sipas kesaj kostoje, me te cilen ka konkurruar dhe eshte certifikuar. Fondet e planifikuara nga shteti (pra subvencioni i librit shkollor, qe ne kete rast eshte 150 leke) shkojne tek perdoruesi, duke menjanuar mundesine per abuzim.
Subvencionimi i teksteve, nga fondet e buxhetit
Subvencionimi per tekstet shkollore gjate vitit te ardhshem mesimor, do te mbulohet serish nga fondet e buxhetit te shtetit, me ndryshimin e vetem qe kompensimi te kaloje i gjithi per arsimin baze. Mbulimi me subvencionim i teksteve shkollore do t'i kushtoje buxhetit te shtetit rreth 2.8 milione euro. Ky eshte fondi i percaktuar nga strukturat arsimore qe do te shkoje per kompensimin e teksteve shkollore, per nxenesit e arsimit baze. Nderkohe, kane nisur procedurat per percaktimin e modaliteteve te reja mbi bazen e te cilave kompensimi dhe sigurimi i teksteve do te perfshihet dhe ne sistemin parashkollor, ne menyre qe te permiresohet cilesia e mesimdhenies dhe e nxenies qe ne moshe te vogel. Megjithate, detajet specifike ne lidhje me masen e kompensimit te teksteve sipas kategorive si per arsimin 9-vjecare, ashtu dhe per ate shkollor, pritet te detajohen ne vijimesi. Gjithashtu, jane percaktuar edhe tekstet alternative te perzgjedhura nga vete shkollat dhe te miratuara nga bordi perkates ne MASH.
Lista me tekstet mesimore
Lista me tekstet mesimore eshte percaktuar dhe ajo, do te perdoret ne te gjitha shkollat e arsimit parauniversitar gjate vitit te ardhshem mesimor. Duke filluar nga dita e djeshme, ka filluar edhe shperndarja e shitja e teksteve, sipas pikave tashme te percaktuara ne nivel shkolle. Drejtuesit e dikasterit te arsimit kane pohuar gjate dites se djeshme, se skema e shperndarjes se teksteve do te jete e njejte si procedura e vitit te shkuar, cka do te minimizoje krijimin e radheve te gjata para dyerve te librarive, apo edhe pikave te tregtimit. Aktualisht, cdo shkolle tashme ka afishuar dhe listen e alternativave mesimore qe do te vere ne funksionim te vitit shkollor sipas klasave perkatese. Pervec, alternativave te perzgjedhura, prane shkolles prinderit do te njihen dhe me pikat se ku duhet te drejtohen per te blere tekstet. Pas rishikimeve te bera nga te gjitha kerkesat e paraqitura per tekste, kete vit bordi i miratimit ka certifikuar rreth 544 alternativa te ndryshme.
Ndryshimet e reja per vitin 2009-2010
Njekohesisht per vitin mesimor 2008-2009 eshte menduar qe te behen ndryshime te tjera lidhur me masat e kompensimit te teksteve shkollore sipas klasave perkatese. Ndersa procedura e shperndarjes se librave tek nxenesit do te vijoje te jete po e njejte si vitin e shkuar, duke perfshire dhe faktin qe kesaj radhe, shperndarja do te kaloje dhe nepermjet degeve te postes.
Projekti per shtimin e 50 klasave te reja
Viti i ardhshem shkollor do te shoqerohet me shtimin e klasave qe do te ndihmojne ne parapergatitjen e femijeve te moshes 5-6-vjecare, qe do t'i nenshtrohen arsimit te detyruar. Aktualisht jane te hapura 50 klasa, teksa pritet te hapen edhe 50 te tjera. Specialistet e arsimit parauniversitar kane pohuar se, ky projekt tashme synon hapjen e ketyre klasave jo vetem ne kopshtet ekzistuese, por dhe ne ambientet e shkollave 9-vjecare. Drejtues te arsimit 9-vjecar dhe parashkollor ne Ministrine e Arsimit shprehen se, perfshirja e femijeve ne keto klasa deri me sot eshte bazuar sipas parimit te deshires. "Aktualisht ne kopshte terhiqen rreth 65 per qind e kesaj grup-moshe dhe ne duam qe shpejt te arrijme qe te gjithe 5-6-vjecaret te pergatiten per nje vit per te hyre ne klasen e pare. Ne kemi hapur 50 klasa pergatitore prane shkollave 9-vjecare ne gjithe vendin. Kemi rreth 1.300 femije te kesaj moshe, qe nuk kane qene me pare ne kopsht. Fakti eshte qe pothuajse 28 per qind e ketyre femijeve u perkasin grupeve etnike rome dhe egjiptiane", theksojne drejtuesit e MASH-it.
Matura Shteterore, shperndahet Libri i Transparences
Nese nxenesit konstatojne pasaktesi ne te dhenat e tyre, maturantet duhet te plotesojne formularin e korrigjimeve. Nderkohe qe, para nxjerrjes se ketij formulari, Ministria e Arsimit ka shperndare neper shkolla Librin e Transparences, ku ky liber eshte bere element perberes i Matures Shteterore. Sikurse vitin e kaluar mesimor edhe kete vit, Libri i Transparences do t'u vije ne ndihme maturanteve per informimin e tyre, pasi pershkruhet i gjithe procesi i Matures Shteterore dhe pranimeve ne universitete. Ne Librin e Transparences, cdo kandidat maturant ka te gjithe elementet perberes te rezultateve te perfundimit te shkolles se mesme, te provimeve me zgjedhje, preferencat e perzgjedhura prej tij per programet e studimit (deget), qe ofrojne universitetet per vitin akademik 2009-2010. Mbi bazen e elementeve te lartpermendur, ne liber pasqyrohen dhe piket e fituara nga secili maturant per cdo preference, te llogaritura ne baze te koeficienteve te percaktuar nga universitetet. Libri i Transparences kete vit u botua per secilin qark me te dhenat e kandidateve maturante te shkollave te cdo rrethi. Per secilin rreth renditen shkollat e mesme te tij dhe maturantet e cdo shkolle. Nuk perfshihen ne Librin e Transparences, maturantet qe rezultojne mbetes ne nje nga kater provimet e Matures. Ne Librin e Transparences, secili maturant ka kutine e tij, ku ne rreshtin e pare jepen: Numri rendor; Numri identifikues i maturantit (ID), qe e ka shoqeruar gjate gjithe procesit te Matures Shteterore; Emri, atesia, mbiemri, datelindja; djathtas jane vendosur emertimi i profilit te shkolles se mesme qe ka mbaruar (eshte nje nga 48 profilet e plotesuar ne Formularin A1) dhe se fundi numri i ketij profili. Ne pjesen majtas, jane emertesat dhe notat e shkallezuara te pese elementeve te Matures Shteterore, ne baze te te cilave llogariten piket. Keto elemente jane dhene jo vetem me numrin e programit te studimit, por dhe me emertesen perkatese.
Studentet, mesim nga ora 8 deri ne 20 te mbremjes
Leksionet dhe seminaret, do te fillojne rreth ores tete te mengjesit dhe do te perfundojne rreth ores 20:00 te mbremjes. Nje nga arsyet eshte fluksi i madh i studenteve. Kjo ka qene deklarata e rektorit te nje prej universiteteve me te medha ne vend, atij te Politeknikut Jorgaq Kacani. "Deri ne oren 8-9 te darkes, dyert e universitetit do te jene te hapura, jo vetem per te zhvilluar procesin mesimor, por nga ana tjeter per te zhvilluar dhe procesin kerkimore nga ana e studenteve, per te zhvilluar studimin e pavarur te studenteve ne te gjitha auditoret qe disponon Universiteti Politeknik i Tiranes, ne menyre qe ne te realizojme ate cka thone kreditet, qe i atashohen studimeve te nivelit te larte, ku nje kredit parashikon 12.5 ore ne auditor", beri te ditur Kacani. Nga ana tjeter, Universiteti Politeknik, tashme ka gati krijimin e nje kampusi dhe se brenda vitit do te mbyllen te gjitha procedurat per ndertimin e tij. Per sa i perket stafit pedagogjik, pohohet se eshte shtuar numri i pedagogeve, nderkohe qe kete vit mendohet te rishikohen dhe programet e sistemit te Bolonjes, nese do te kete nevoje per permiresime, pasi perfundon dhe brezi i pare, per Universitetin Politeknik.