Një Europë me përgjegjësi të kufizuar

Eurozona, me një hov krenarie dhe me një plan ndihme prej 110 miliard dollarësh në tre vjet, kanë vendosur për të shpëtuar Greqinë nga falimentimi dhe veten nga efektet shkatërrimtare të një reaksioni zinxhir. Por pasi kanë bërë në fund atë që ata duhet të kishin bërë, me kosto pafundësisht më të ulët, disa muaj më parë, europianët nuk do të mund të kthehen në rutinë mediokre të një sistemi institucional që u provua në mënyrë spektakolare si i papërshtatshëm për të përballuar një krizë të madhe financiare. Nëse duam të mbajmë euron (dhe me sa duket, duke e konsideruar ndërhyrjen prej 750 miliardë euro, Ecofini edhe pse në kundërshtimin e Londrës dhe të Berlinit), do të duhet të mbyllen në një mbledhje dhe vetëm pas prerjes së nyjës e kontradiktave. Nuk është e mundur të kesh një monedhë të përbashkët pa një qeverie të përbashkët ekonomik. Dhe nuk është se mund të menazhosh eurozonën si një zonë të integruar ekonomik pa taksave të BE, një buxhet europian, një borxh publik europian.
Pas këtyre kontradiktave është edhe një tjetër, për shumë arsye më serioze. BE-ja sot ka karakteristika federale që janë në disa raste më të avancuar se Shtetet e Bashkuara në fillim të historisë së tyre: një monedhë e përbashkët për 16 vende nga 27, një politikë e përbashkët bujqësore, një sasi e konsiderueshme e rregulloreve e përbashkët industriale dhe, për vendet e Shengenit, një kufi i përbashkët. Por demokracia e saj ende nuk ka dimensione kombëtare. Kur ata shkojnë në Bruksel për të adresuar çështjet me interes të përbashkët, liderët europianë të përfundojë shpejt ose vonë për të marrë vendime unisone. Por, kur ata kthehen në atdhe kuptojnë se mbijetesa e tyre në qeveri varet nga pëlqimi i zgjedhësve të tyre.
Kanë interesa europiane, por shqetësimet kombëtare, dhe kjo skizofreni krijon në mënyrë të pashmangshme kontradikta të pashërueshme. Kemi një provë në kohën e referendumit francez në Traktatin Kushtetues të vitit 2005. Ky traktat mbante në kalk firmën e Zhak Shirak, President i Republikës së Francës. Por Shirak deklaroi publikisht, në prag të votimit, që do të mbronte bashkatdhetarët e tij nga rreziqet që ajo shkaktonte: fjalë e cila në mënyrë indirekte konfirmonin rezervat dhe dyshimet te euro-skeptikëve. Në fund të fundit problemi, pra, nuk është të mbyllësh një vrimë që sapo e mbyll e pastaj vijon lundrimin. është për të miratuar një kurs të ri ndryshimi. BE-ja është ndërtuar deri tani në besimin se transferimi gradual i sovranitetit drejt BE-së, do të na kishte qenë më mirë në fund të rrugës, në një shtet federal. Sot ne e dimë se çdo transferim i sovranitetit ka tendencë të përkeqësojë kontradiktat e liderëve kombëtarë dhe që paralizon BE-në, në rastet kur veprimi i saj është më i nevojshëm.
Për të dalë nga ky bllokim duhet që Samitit të Bashkimit Europian të ketë një legjitimitet demokratik europian. Ekziston Parlamenti i Strasburgut me kompetencat që kanë qenë duke u rritur gradualisht; por nuk ka iniciativën legjislative dhe është e kufizuar për të diskutuar mbi ligjet e propozuara nga Komisioni dhe miratohen nga Këshilli. Një pikë kthese do të ishin zgjedhjet e drejtpërdrejta, në shkallë europiane, të presidentit të BE-së. Në vend të kësaj, qeveritë kombëtare kanë preferuar të rezervojnë për veten e tyre zgjedhjen e personit dhe kanë rënë dakord për një ish-kryeministër dinjitoz belg, pra në lidhje me një njeri që nuk do të kishte forcën për të sfiduar të drejtat e tyre.
Imagjinoni për një moment çfarë do të ndodhte në këto muaj, nëse Herman Van Rompuy, në krizën më të rëndë, mund të kishte patur forcën për të mbajtur peshën e një mandati popullor në Evropë.
Nëse duam që parandalojnë krizën e ardhshme dhe të mos na gjejë edhe një herë tjetër të papërgatitur, kjo është rruga për të shkuar përpara.
(revista italiane Panorama)