Një distancë e paqëndrueshme mes elitës europiane dhe qytetarëve

Në qoftë se kërkojmë shkaqet e thella të krizës së Evropës, ndoshta ne mund të identifikojë një shumë të përgjithshme dhe një më specifike. Më e përgjithshmja konsiston në ciklin e "gjeneratave". Më specifikja konsiston në paaftësinë e elitave europiane për të bërë llogaritë me besimet e njeriut të përbashkët, njeriut të zakonshëm në Evropë.
Për cikël gjeneratash do të thotë një rregullsi e njëpasnjëshme e historisë. Në një kohë të trazirave të mëdha (luftërat ndërshtetërore dhe civile), të ndjekur nga një periudhë e gjatë e paqes dhe rendit. Ata që jetuan në kohën e trazirave dhe kujtojnë vdekjet e dhunshme dhe ndjenjën e pasigurisë së vazhdueshme, ata që ende mendojnë, nëse ata mbyllin sytë e tyre, erën e frikës për mbijetesën dhe të dashurve të tyre, dhe përpiqen që ato ditë të mos kthehen më.
Do të pasohet nga përpjekjet individuale dhe kolektive që synojnë sigurimin e një formë të “paqes së përjetshme” (në kuadër të shoqërisë si dhe midis shoqërive), një rend të cilin shpresohet të ndërtohet mbi themele solide. Bijtë e atyre që kanë jetuar në kohën e trazirave do të vazhdojë punën. Ata nuk e kanë njohur drejtpërdrejt atë epokë që (ose ishin shumë të rinj që të kenë një kujtesë të veçantë), por janë ndikuar nga tregimet e prindërve. Nga këto tregime kanë mësuar se rendi shoqëror është një gjë e brishtë, që epoka e trazirave mund të vijë sërish për të prishur jetë të reja dhe planet e jetës, ëndrrat dhe dëshirat.  Rendi  është ruajtur nëpërmjet përpjekjeve të brezit të ri. Mund të ndodhë, këtu apo atje, pakica të dhunshme (terrorizmi), por do të mposhten. Etërit janë ende aty për të kujtuar të gjithëve përvojën e epokës së trazirave.
Pastaj, pak nga pak, zhduken të gjithë ata që kanë pasur përvojë të drejtpërdrejtë të atyre kohërave tragjike. Për nipërit e tyre, nuk ka dallim mes luftërave kartagjenase dhe nazistëve apo Luftës së Dytë Botërore. Gjërat që i përkasin epokave të kaluara, të cilët studiohen në shkollë, janë të parëndësishme për përvojën e tyre personale. Pengesat që kanë ndikuar në breza e mëparshëm harrohen ose zhduken. Nuk ka memorie të barbarisë së kaluar. Rreziku i një epoke të re trazirash  bëhet më i madh.
Komuniteti Evropian, dhe pastaj Bashkimi, së bashku me institucionet e tjera të botës perëndimore kanë qenë për disa një sigurim kundër rrezikut të trazirave. Sa më shumë kalon koha, aq më shumë ky tipar i komunitetit evropian vjen e dobësohet. Ata që mendojnë të "pamendueshmen" se Evropa mund të kthehen një epokë të trazirave, të ngjashme me atë që tronditi gjysmën e parë të shekullit të njëzetë, i përmbahet një version naiv të ideologjisë së Progresit.
Shkaku i dytë i krizës i përket distancës, kulturore më shumë se politike, ndërmjet elitave evropiane, elitat (politikanët, intelektualët), të cilët ende investojnë në integrimin evropian, dhe një pjesë të konsiderueshme të qytetarëve të zakonshëm. Kjo është një distancë mes elitave dhe njerëzve që shpjegohet, pjesërisht, me historinë e integrimit evropian. Europa u promovua nga elitat e shkolluara. Deri në monedhën e vetme, procesi i integrimit ishte elitist. Votuesit, natyrisht, e pranonin. Për shkak se e  perceptonin atë si një garanci të rendit dhe kishin përfitime të dukshme. Por, kur cikli i gjeneratave ka përfunduar pothuajse udhëtimin e saj dhe përfitimet e dukshme janë ulur, distanca mes elitave  europeaniste dhe "njerëzve" (ose një pjesë të njerëzve) është zgjeruar.
Referendumi irlandez në ditën e “fiscal compact” të para dy ditëve  shkoi mirë, por sa herë votuesit e njërit apo tjetrit kanë votuar kundër dëshirave të drejtuesve evropianë? Është e vërtetë se, nëse rrëzohet euro, katastrofat ekonomike do të jenë të mëdha dhe ndoshta shumë prej demokracive tona, do të preken. Por pse ky argument (i drejtë) duket të ketë kaq pak efikasitet politik? Ndoshta sepse (apo sepse) shumë elita evropiane  nuk dijnë të hyjnë në sintoni me qytetarin e zakonshëm, nuk janë të aftë për ndjeshmëri. Nënvlerësojnë, në radhë të parë, forcën e nacionalizmit. Kur ju kritikoni nacionalizmin ekonomik të Gjermanisë së sotme, dhe sjelljet që çuan në krizën euro deri në pikën e thyerjes,  ju harroni se nacionalizmi ekonomik është një nënkategori e nacionalizmit, nuk ka jetë të pavarur. Shumica e evropianëve vazhdojnë të identifikohen me vendin e tyre. Fakti që nacionalizmi nuk manifestohet me luftën agresive të së kaluarës asgjë nuk i hiqet nga vitaliteti i saj i qëndrueshëm.
Elitat europeanist nënvlerësojnë, pastaj, rëndësinë e ruajtur institucionet publike të demokracisë kombëtare.  Gjithashtu ato mund të jetë një pretendim i thjeshtë, pafuqi reale, por janë unike për shkak se ato janë më afër tyre, dhe njerëzit mendojnë se mund të ndikojnë. Nëse nuk e ndryshojmë mendjen e tyre në lidhje me këtë pikë, sigurisht, bëhet një ushtrim steril thirrja për integrimin politik mbikombëtar. Propozimi më i mirë është avancuar nga ish-ministri gjerman Joshka Fisher. Ne krijojmë, - tha ai - një "Euro-dhomë", një lloj i Dhomë e Ulët, të cilat të jenë të pranishme  shumicat e opozitat e çdo shteti në Eurozonë. Vëmendja e mediave dhe publikut do të përqendrohet në aleancat që do të krijohen dhe vendimet që do të merren. Kjo është një ide e mirë: duke marrë parasysh dështimin e Parlamentit Europian dhe sugjeron një rrugë më të angazhuar.
Por kjo është vetëm një shembull. Është përgjegjësia e qytetarëve të elitës me vizion për të udhëhequr të tjerët.  Por në qoftë se, për shkak të mungesës së ndjeshmërisë dhe vëmendjes në dispozicion të tyre dhe udhëzimeve, në qoftë se ata largohen deri në pikën që nuk mund shohin amë, atëherë roli i tyre do të jetë i mbyllur. Europa po kalon të njëjtin rrezik.